Egftnjytyk

XI Letnie Igrzyska Olimpijskie
IO 1932	IO 1940
Stolica igrzysk	III Rzesza Berlin
Liczba ekip	49
Liczba sportowców	4066 (3738 mężczyzn i 328 kobiet)
Liczba konkurencji	129 w 19 dyscyplinach
Otwarcie	1 sierpnia 1936
Oficjalne otwarcie	Adolf Hitler (wódz Rzeszy)
Zamknięcie	16 sierpnia 1936
Przysięga olimpijska	Rudolf Ismayr (sportowcy)
Znicz olimpijski	Fritz Schilgen
Stadion	Stadion Olimpijski
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ceremonia otwarcia. Na pierwszym planie, od lewej: hrabia de Baillet-Latour (przewodniczący MKOl), A. Hitler (Führer III Rzeszy), Theodor Lewald (przedstawiciel komitetu organizacyjnego)

XI Letnie Igrzyska Olimpijskie (oficjalnie Igrzyska XI Olimpiady) odbyły się w dniach 1–16 sierpnia 1936 w Berlinie (III Rzesza).

Okoliczności wyboru |

Już w 1916 w Berlinie miały się odbyć igrzyska olimpijskie, jednak z powodu I wojny światowej zostały odwołane.
Decyzję o ponownym przyznaniu Berlinowi prawa do organizacji Igrzysk Olimpijskich podjęto 26 kwietnia 1931 roku podczas dwudziestego ósmego spotkania Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego^[1]. Oprócz Berlina i Barcelony o prawo organizacji Igrzysk ubiegały się Rzym i Budapeszt^[2]. Hrabia Bocanossa wycofał kandydaturę Rzymu, a senator Jules de Musa poparł kandydaturę Berlina^[2].

Mimo protestów opinii publicznej i środowisk sportowych i wcześniejszej krytyki ze strony Hitlera, który określił igrzyska jako wymysł Żydów i masonów^[3], igrzyska w nazistowskich Niemczech doszły do skutku.

Przed ich rozpoczęciem część krajów rozważała zbojkotowanie imprezy i rozegranie konkurencyjnych zawodów. Gdy okazało się, że organizację powierzono Niemcom, w Barcelonie również ubiegającej się o prawo organizacji igrzysk, chciano zorganizować Olimpiadę Ludową^[4]. Zjechało się wielu sportowców. Jednak na dzień przed rozpoczęciem zaczął się zamach stanu generała Francisco Franco.

Represje antysemickie |

Jeszcze przed rozpoczęciem igrzysk władze III Rzeszy zakazały Żydom uczestnictwa w organizacjach sportowych^[5]. 1 kwietnia Żydów wykluczono ze związku bokserskiego. 8 maja tego samego roku Żydzi zostali wykluczeni z turniejów tenisowych. W tym samym miesiącu podobne przepisy przyjęto w wioślarstwie^[5].

Po zapewnieniach organizatorów berlińskich igrzysk, że zawody zostaną przeprowadzone w myśl zasad Karty Olimpijskiej, oraz przy jednoczesnych gwarancjach złagodzenia polityki antysemickiej w reprezentacji Niemiec wystąpiła florecistka Helene Mayer, a na czele komitetu organizacyjnego stanął Theodor Lewald (obydwoje pochodzenia żydowskiego)^[6].

Ceremonia otwarcia |

Wydarzenia z aren olimpijskich były filmowane oraz transmitowane w telewizji

Ceremonia otwarcia odbyła się 1 sierpnia na stadionie olimpijskim w Berlinie o godzinie 16. Pięć minut po rozpoczęciu ceremonii został zagrany hymn Niemiec^[7]. Podczas parady reprezentacji sportowcy z kilku krajów, m.in. Francji i Grecji, wykonali salut olimpijski^[8]. Ceremonię uświetniły: wypuszczenie 20 tysięcy gołębi^[9] i Hymn Olimpijski Richarda Straussa.
Po raz pierwszy w historii olimpiad nowożytnych znicz olimpijski zapalono od ognia przyniesionego z Grecji^[10]. Zapalenia znicza dokonał Fritz Schilgen^[11]. W imieniu sportowców przysięgę olimpijską złożył Rudolf Ismayr^[11].
Po raz pierwszy wydarzenia z aren olimpijskich były filmowane oraz transmitowane w telewizji – czarno-biały obraz telewizyjny docierał do 19 kablowych odbiorników, znajdujących się w Berlinie^[12]. Była to pierwsza olimpiada, którą także sfotografowano i sfilmowano w kolorze dzięki powstaniu w tym samym roku kolorowej fotografii Agfacolor.

Rywalizacja |

Jesse Owens na igrzyskach olimpijskich w Berlinie

Reprezentacja Indii w hokeju na trawie

Zawodniczki uczestniczące w konkurencji skoku wzwyż. Od lewej: Ibolya Csák, Elfriede Kaun, Dorothy Odam

Pierwszy tydzień |

Dzień pierwszy |

Pierwszą konkurencją olimpijską był bieg na 100 m. Złoty medal zdobył Jesse Owens. Czasem 10,2 sekundy ustanowił nowe rekord świata i olimpijski^[13]. Jego występ wywołał żywiołową owację niemieckiej publiczności^[14]. Tego samego dnia niemiecka oszczepniczka Tilly Fleischer zdobyła złoty medal ustanawiając nowy rekord olimpijski rezultatem 45,18 m^[13], a Hans Woellke wynikiem 16,20 m ustanowił rekord olimpijski w pchnięciu kulą^[13]. Pierwszego dnia rozegrano także bieg na 10 000 metrów. Wszystkie medale w tej konkurencji przypadły reprezentantom Finlandii Ilmari Salminen. Arvo Askola i Volmari Iso-Hollo.Fińscy medaliści odebrali gratulacje bezpośrednio od Adolfa Hitlera^[13]. W finale skoku wzwyż faworytami do medali byli Afroamerykanie Cornelius Johnson i David Albritton^[13]. Do finału awansowało trzech reprezentantów Japonii oraz Mistrz Europy Kotkas Rywalizację wygrał Cornelius Johnson wynikiem 2,03 m^[15]. Zwycięzca nie odebrał gratulacji od Adolfa Hitlera, gdyż ten wyszedł zanim konkurencja się zakończyła^[16]. Reakcją na zachowanie Hitlera była prośba Baillet Latoura o jednakowe traktowanie wszystkich sportowców^[16].

Kolejne dni |

Drugiego dnia rywalizacji o 15:30 Jesse Owens wystartował w biegu eliminacyjnym uzyskując czas 10,4 s^[17]. Nad drugim zawodnikiem miał jedną dziesiątą przewagi^[17]. W drugim biegu półfinałowym Afroamerykanin Ralph Metcalfe pokonał Martina Osendarpa z czasem 10,5^[17]. Po półtorej godziny Owens pokonał wszystkich rywali i z czasem 10,4 sekundy zdobył złoty medal^[17].
Tego samego dnia rozegrano pierwszą konkurencję pięcioboju nowoczesnego – jazdę konną na 5 km. Zwycięzcą z czasem 9:02:5 został Silvano Abba^[18]. W kolejnych dniach rozegrano zawody strzeleckie. Tę konkurencje z wynikiem 200 punktów wygrał Charles Leonard^[19]. 6 sierpnia rozegrano finał biegu na 1500 m. Głównymi rywalami byli Jack Lovelock i Glenn Cunningam^[20]. Podczas finałowego biegu obaj zawodnicy poprawili rekord świata, zaś Becalli, San Romani i Edwards pobili rekordy olimpijskie^[21].

Drugi tydzień |

Drugi tydzień rywalizacji rozpoczął się od rywalizacji w sztafecie 4 × 100 metrów^[22]. Głównymi faworytami do medalu były reprezentacje. Stanów Zjednoczonych i Niemiec^[23]. Z powodu żydowskiego pochodzenia, z reprezentacji Niemiec zostali usunięci Glickmann i Stoller^[24]. W finałowym biegu sztafetowym wystartowały reprezentacje Argentyny, Niemiec, Włoch, Kanady, Holandii i Stanów Zjednoczonych^[25]. W sztafecie Stanów Zjednoczonych na pierwszej zmianie pobiegł Jesse Owens^[25]. Wyprzedził biegnącego przed nim Włocha Mariniego^[25]. Na drugiej zmianie pobiegł Metcalfe, który utrzymał Pierwsze miejsce. Kolejny zmiennik Draper utrzymał przewagę. Na ostatniej zmianie Wykoff zwiększył ją do 11 metrów ustanawiając rekord czasem 39,8 sekundy^[26]. Następną konkurencją był bieg sztafetowy 4 × 100 m kobiet^[27]. W finałowym biegu pierwszy tor zajęły Brytyjki, drugi Amerykanki, kolejny Kanadyjki, a czwarty Niemki^[27]. Podczas ostatniej zmiany reprezentantki Niemiec upuściły pałeczkę^[28]. Wyścig wygrały reprezentantki Stanów Zjednoczonych z czasem 46,9 sekundy, na drugim miejscu przybiegły Brytyjki z czasem 47,6 sekundy, a trzecie Kanadyjki 47,8 sekundy^[29]. W tym samym czasie był rozgrywany konkurs skoku wzwyż^[30].

Symbol |

Dzwon – symbol igrzysk w 1936

Symbolem igrzysk olimpijskich był dzwon^[31].

Program igrzysk poszerzono o nowe dyscypliny: kajakarstwo, koszykówkę oraz piłkę ręczną (baseball i szybownictwo były konkurencjami pokazowymi).

Motto igrzysk |

Wzywam młodzież świata (ang. I call the youth of the world, niem. Ich rufe die Jugend der Welt an)

Państwa uczestniczące |

Państwa uczestniczące

Na igrzyskach w Berlinie zadebiutowało 5 państw: Afganistan, Bermudy, Boliwia, Kostaryka i Liechtenstein.

Film Leni Riefenstahl „Olympia” |

Kwestia pojawienia się na igrzyskach telewizji, która pokazywała zmagania olimpijskie na żywo, to nie jedyny przejaw postępu technicznego. Niemiecka reżyser Leni Riefenstahl – autorka słynnego Triumfu Woli nakręconego na zjeździe NSDAP w Norymberdze na przełomie roku 1935 – stworzyła na podstawie materiałów, które nakręciła na igrzyskach z pomocą ogromnej ekipy, dwuczęściowy film pt. Olimpiada, mający upamiętniać to wydarzenie i jednocześnie być propagandową apoteozą możliwości organizacyjnych i finansowych Rzeszy. Po wybuchu II wojny światowej nie zorganizowano następnych igrzysk w 1940 (z których zrezygnowało Tokio na rzecz Helsinek (Finlandia), które ostatecznie organizowały Igrzyska w 1952), ani w 1944 aż do roku 1948, tak więc znakomity dokument Riefenstahl to wielki skarb światowej kinematografii – zwłaszcza że pokazuje niemilitarną stronę życia w III Rzeszy, dokumentuje wielonarodowy pokaz umiejętności sportowych w czasach nazistowskiego reżimu, a także dowodzi świetnego, nowatorskiego warsztatu filmowego reżyserki. Film wszedł na ekrany w 1938 i składa się z dwóch części, przy czym adekwatność tytułów do zawartości tematycznej jest dość umowna: Fest der Völker – Święto Narodów (115 min) i Fest der Schönheit – Święto Piękna (88 min)

Wyniki |

Tablica z wynikami

Stadion Olimpijski w Berlinie w roku 1936

... i w roku 2004

Dyscypliny pokazowe |

• baseball


• szybownictwo

Statystyka medalowa |

Klasyfikacja medalowa
Lp.	Państwo	złoto	srebro	brąz	razem
1	III Rzesza	33	26	30	89
2	Stany Zjednoczone	24	20	12	56
3	Węgry	10	1	5	16
4	Włochy	8	9	5	22
5	Finlandia	7	6	6	19
5	III Republika Francuska	7	6	6	19
7	Szwecja	6	5	9	20
8	Japonia	6	4	8	18
9	Holandia	6	4	7	17
10	Wielka Brytania	4	7	3	14
Zobacz pełną klasyfikację medalową

Zobacz też |

• Olimpijski Konkurs Sztuki i Literatury 1936


• Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1936

Przypisy |

Bibliografia |

• Guy Walters: Igrzyska w Berlinie. Poznań: Rebis, 2008. ISBN 978-83-7510-113-3.

Linki zewnętrzne |

• 
  Międzynarodowy Komitet Olimpijski: Berlin 1936 (ang.)
  


• 
  Polski Komitet Olimpijski: Berlin 1936
  

p • d • e Igrzyska olimpijskie MKOl (Kody krajowe MKOl • NKO) • Karta Olimpijska • Ślubowanie • Medal olimpijski (Medaliści • Klasyfikacja wszech czasów • Multimedaliści igrzysk olimpijskich) • olimpiada • Symbole (Dewiza • Flaga • Hymn • Maskotka • Order • Znicz) Letnie igrzyska olimpijskie Ateny 1896 • Paryż 1900 • St. Louis 1904 • Londyn 1908 • Sztokholm 1912 • Berlin 1916 (odwołane) • Antwerpia 1920 • Paryż 1924 • Amsterdam 1928 • Los Angeles 1932 • Berlin 1936 • Helsinki 1940 (odwołane) • Londyn 1944 (odwołane) • Londyn 1948 • Helsinki 1952 • Melbourne 1956 • Rzym 1960 • Tokio 1964 • Meksyk 1968 • Monachium 1972 • Montreal 1976 • Moskwa 1980 • Los Angeles 1984 • Seul 1988 • Barcelona 1992 • Atlanta 1996 • Sydney 2000 • Ateny 2004 • Pekin 2008 • Londyn 2012 • Rio de Janeiro 2016 • Tokio 2020 • Paryż 2024 • Los Angeles 2028 Zimowe igrzyska olimpijskie Chamonix 1924 • St. Moritz 1928 • Lake Placid 1932 • Garmisch-Partenkirchen 1936 • Garmisch-Partenkirchen 1940 (odwołane) • Cortina d'Ampezzo 1944 (odwołane) • St. Moritz 1948 • Oslo 1952 • Cortina d'Ampezzo 1956 • Squaw Valley 1960 • Innsbruck 1964 • Grenoble 1968 • Sapporo 1972 • Innsbruck 1976 • Lake Placid 1980 • Sarajewo 1984 • Calgary 1988 • Albertville 1992 • Lillehammer 1994 • Nagano 1998 • Salt Lake City 2002 • Turyn 2006 • Vancouver 2010 • Soczi 2014 • Pjongczang 2018 • Pekin 2022• ? 2026 Alternatywne Olimpiada Letnia 1906 • Olimpiada Ludowa • GANEFO • Przyjaźń-84 • Olympic Boycott Games • Igrzyska Dobrej Woli  Portal:Igrzyska olimpijskie • Wikimedia Commons • Wikicytaty

p • d • e Polska na igrzyskach olimpijskich Letnie IO Paryż 1924 • Amsterdam 1928 • Los Angeles 1932 • Berlin 1936 • Londyn 1948 • Helsinki 1952 • Melbourne 1956 • Rzym 1960 • Tokio 1964 • Meksyk 1968 • Monachium 1972 • Montreal 1976 • Moskwa 1980 • Los Angeles 19841 • Seul 1988 • Barcelona 1992 • Atlanta 1996 • Sydney 2000 • Ateny 2004 • Pekin 2008 • Londyn 2012 • Rio de Janeiro 2016 Zimowe IO Chamonix 1924 • St. Moritz 1928 • Lake Placid 1932 • Garmisch-Partenkirchen 1936 • St. Moritz 1948 • Oslo 1952 • Cortina d'Ampezzo 1956 • Squaw Valley 1960 • Innsbruck 1964 • Grenoble 1968 • Sapporo 1972 • Innsbruck 1976 • Lake Placid 1980 • Sarajewo 1984 • Calgary 1988 • Albertville 1992 • Lillehammer 1994 • Nagano 1998 • Salt Lake City 2002 • Turyn 2006 • Vancouver 2010 • Soczi 2014 • Pjongczang 2018 1 ze względu na bojkot Polska nie wzięła udziału w tych igrzyskach Polski Komitet Olimpijski • lista chorążych