Egftnjytyk

Zobacz w indeksie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego hasło Berżniki

Berżniki
Kościół Wniebowzięcia NMP w Berżnikach
Państwo	Polska
Województwo	podlaskie
Powiat	sejneński
Gmina	Sejny
Liczba ludności (2005)	320
Strefa numeracyjna	(+48) 87
Kod pocztowy	16-500 (poczta: Sejny)
Tablice rejestracyjne	BSE
SIMC	0767902
Położenie na mapie gminy wiejskiej Sejny Berżniki
Położenie na mapie Polski Berżniki
Położenie na mapie województwa podlaskiego Berżniki
Położenie na mapie powiatu sejneńskiego Berżniki
54°05′55″N 23°27′51″E/54,098611 23,464167
Multimedia w Wikimedia Commons

Berżniki – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, w gminie Sejny na Pojezierzu Suwalskim.

Miasto królewskie lokowane w 1551 roku przez Bonę Sforzę^[1], położone było w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym berżnickim w powiecie grodzieńskim województwa trockiego^[2]. Zdegradowane po 1810 roku^[3].

Położenie |

Miejscowość ulokowana turystycznie, nie jest zbyt oddalona od kompleksów miejskich.

• 
  Wilno – 175 km


• 
  Suwałki – 39 km


• 
  Białystok – 175 km

Historia |

• 
  I połowa XV wieku – najstarsze dane dotyczące miejscowości^[4]
  


• 
  I połowa XVI wieku – założenie dworu przez Jurewicza Paca
  
  
  


• 
  1547–1557 – założenie miasta przez królową Bonę
  


• 
  1559 – prawa miejskie
  


• 
  koniec XVI wieku – siedziba starostwa niegrodowego


• 
  II połowa XVII wieku – zniszczenie miasta podczas wojen szwedzkich


• 
  1795 – w zaborze pruskim
  


• 
  1807 – w Księstwie Warszawskim
  


• po 1810 – utrata praw miejskich
  


• 
  1815 – w Królestwie Polskim
  


• 
  1919 – w granicach Polski
  


• 
  22 sierpnia 1920 – rozegrała się tu bitwa niemeńska – druga co do ważności i wielkości w czasie wojny polsko-sowieckiej, przesądziła o ostatecznym kształcie polskiej granicy wschodniej


• 
  W 1929 r. była tu siedziba gminy Berżniki, powiat Suwałki. Mieszkało tu 323 osoby. Majątek ziemski posiadał tu Wiktor Czarkowski (58 mórg), Stanisław Leszczyński wraz z Bolesławem Skorupskim (842), Dominik Wołągiewicz (65). Była jedna piwiarnia, dwa sklepy spożywcze i jeden z wyrobami tytoniowymi. We wsi było trzech cieśli, kołodziej, trzech kowali, krawiec i stolarz^[5].


• 
  W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Berżniki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Zabytki |

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są następujące obiekty^[6]:

• zespół kościoła parafialnego (nr rej.: 12 z 17.02.1979):
  
  
  
  • drewniany kościół parafialny Wniebowzięcia NMP z 1819
  
  
  • dwie dzwonnice drewniane, połowa XIX w.
  
  
  • dwie kaplice murowano-drewniane, połowa XIX w.
  
  
  • ogrodzenie z bramą, koniec XIX w.
  
  
  • plebania drewniana, początek XX w. (nr rej.: 113 z 29.04.1958)
  
  
  
  


• cmentarz rzymskokatolicki, 1. połowa XIX w. (nr rej.: 678 z 26.08.1989)


• klasycystyczna kaplica cmentarna, ob. Kaplica Pamięci Narodowej, 1846 (nr rej. A-77 z 22.04.2004)


• 
  cmentarz wojenny żołnierzy niemieckich i rosyjskich z I wojny światowej (nr rej.: 324 z 10.03.1983)

Inne obiekty:

• granitowy pomnik o kształcie krzyża Virtuti Militari ku czci poległych w tzw. boju sejneńskim 22–23 sierpnia 1920, postawiony w 2001


• na cmentarzu pomnik poświęcony żołnierzom armii poległym w litewskiej w bitwie niemeńskiej w 1920


• pomnik ku czci 20 Polaków straconych przez hitlerowców w 1944


• pomnik przyrody: jesion wysokości 18 m (za cmentarzem)


• wzgórze zamkowe, pozostałość po zamku królowej Bony^[7]
  

Przejście graniczne |

W okresie międzywojennym stacjonowała tu strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza^[8].

Znajduje się tutaj także drogowe przejście graniczne na Litwę w kierunku Kopciowa. Przed II wojną światową Berżniki były ośrodkiem działalności Korpusu Ochrony Pogranicza.

 Osobny artykuł: Przejście graniczne Berżniki-Kapčiamiestis.

Osoby związane z Berżnikami |

W Berżnikach urodził się Marian Piekarski (1927-1946) – żołnierz AK, AKO i WiN, ofiara represji stalinowskich^[9].

Zobacz też |

• cmentarz żydowski w Berżnikach

Przypisy |

Bibliografia |

• 
  Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (145), 1993. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182. 
  


• L. Terlikowski, Gmina Berżniki powiatu suwalskiego, [w:] Kresy w oczach oficerów KOP, Katowice 2005, s. 39–52.

Linki zewnętrzne |

• Berżniki


• Berżniki – historia


• 
  Berżniki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.


• 
  Berżniki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.

p • d • e Gmina Sejny Siedziba gminy: Sejny Wsie Babańce Berżniki Folwark-Berżniki Berżałowce Bose Bubele Burbiszki Degucie Dubowo Dusznica Dworczysko Gawiniańce Grudziewszczyzna Gryszkańce Hołny Majera Hołny Wolmera Jenorajście Jodeliszki Kielczany Klejwy Klejwy (Klejwy) Kolonia Sejny Konstantynówka Krasnogruda Krasnowo Krejwińce Lasanka Łumbie Markiszki Marynowo Nowosady Ogrodniki Olszanka Poćkuny Podlaski Posejanka Posejny Półkoty Rachelany Radziucie Radziuszki Rynkojeziory Sumowo Sztabinki Świackie Wigrańce Zaleskie Zaruby Żegary Kolonie Kolonia Marynowo-Kolonia Osady leśne Bierżałowce Nożegary Wigrańcea Integralne. części wsi Adelin Bałędzianka Bierżynie Borek Borysówka Bruzgi Budziewizna Cyganowo Gicheryszki Iwaniszki Janiszki Kalwiszki Klejwy Kolonia Bubele Liszkowo Duże Liszkowo Małe Maciejowizna Marcinkańce Ochotniki Olszanka Orzechowo Osada-Łumbie Otkieńszczyzna Podgawiniańce Pojeziorki Pomorzanka Rubieżanka Rysztówka Suborowo Tarnówka Wakanty Weresowszczyzna Wesołówka Wojnary Zagórze Zagówiec Zamiakiny Zielonka Złota Wieś