Egftnjytyk

Powiat augustowski
— powiat —
Herb Flaga
Państwo	Polska
Województwo	podlaskie
TERYT	3.20.26.01.00.0
Siedziba	Augustów
Starosta	Jarosław Szlaszyński
Powierzchnia	1658,27 km²
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności	58 998[1]
• gęstość	35,6 os./km²
Urbanizacja	55,56%
Tablice rejestracyjne	BAU
Adres urzędu: ul. 3 Maja 29 16-300 Augustów
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 1 Liczba gmin miejsko-wiejskich 1 Liczba gmin wiejskich 5
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie Polski Powiat augustowski
53°51′N 22°58′E/53,850000 22,966667
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Polska

Mapa powiatu

Powiat augustowski – powiat w Polsce (województwo podlaskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Augustów.

W skład powiatu wchodzą^[2]:

• gminy miejskie: Augustów
  


• gminy miejsko-wiejskie: Lipsk
  


• gminy wiejskie: Augustów, Bargłów Kościelny, Nowinka, Płaska, Sztabin
  


• miasta: Augustów, Lipsk
  

Położenie |

Powiat augustowski położony jest w północno-wschodniej Polsce w północnej części woj. podlaskiego. Od północy graniczy z powiatami suwalskim i sejneńskim. Od wschodu przebiega granica państwowa z Białorusią. Od południa sąsiaduje z powiatami sokólskim, monieckim i grajewskim, zaś od zachodu - z ełckim (woj. warmińsko-mazurskie). Powiat augustowski jest jednym z trzech powiatów polskiej części Suwalszczyzny (wraz z suwalskim i sejneńskim).

Pod względem fizykogeograficznym największa część powiatu leży na obszarze Równiny Augustowskiej, południowa część obejmuje fragment Wzgórz Sokólskich i Kotliny Biebrzańskiej, zaś zachodnia - Pojezierza Ełckiego.

W okolicy wsi Rudawka przy śluzie Kurzyniec działa sezonowo polsko-białoruskie osobowe przejście graniczne (od 1.05 do 1.10 w godz.7:00-19:00)^[3].

Symbole |

Zgodnie ze statutem powiat posiada herb, flagę i sztandar^[4]. Herb i flagę ustanowiono w 2001 r., zaś sztandar - w 2008^[5].

Herb powiatu augustowskiego |

Tarcza trójdzielna z falą srebrną z lewa w skos.

W polu górnym błękitnym z prawa - mitra książęca złota.

Pole dolne - zielone.

Flaga |

Flaga trójdzielna z pasem srebrnym z lewa w skos.

W polu górnym błękitnym z prawa - mitra książęca złota.

Pole dolne - zielone.

Proporcje długości boków - 5:8.

Symbolika |

• 
  Mitra książęca złota: nawiązuje do herbu Augustowa - stolicy powiatu.


• 
  Pole błękitne: symbolizuje błękit nieba i wody Pojezierza Augustowskiego.


• 
  Fala srebrna: odnosi się do Kanału Augustowskiego oraz rzek powiatu.


• 
  Pole zielone: symbolizuje tereny leśne Puszczy Augustowskiej i upraw rolnych powiatu.

Demografia |

W II Rzeczypospolitej |

Według spisu powszechnego z 1921 roku, powiat w ówczesnych granicach zamieszkiwało 62384 osób, w tym 58896 (94,4%) Polaków, 2789 (4,5%) Żydów, 531 (0,9%) Rosjan, 92 (0,1%) Białorusinów, 42 (0,1%) Niemców, 11 Litwinów, 4 Rusinów, 1 Czech, 1 Estończyk i 17 osób nieznanej narodowości^[6].

Współcześnie |

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2012):

W 2010 r. powiat zajmował pod względem liczby ludności 202 miejsce^[7].

• Piramida wieku mieszkańców powiatu augustowskiego w 2014 roku^[1]:

Religia |

Według spisu powszechnego z 1921 roku, 56400 (90,4%) mieszkańców powiatu w ówczesnych granicach wyznawało rzymski katolicyzm, 4036 (6,5%) judaizm, 932 (1,5%) było staroobrzędowcami, 683 (1,1%) prawosławnymi, 289 (0,5%) protestantami, 23 greko-katolikami. 4 osoby zadeklarowały brak wyznania, a w przypadku 17 osób nie ustalono go^[6].

Podział administracyjny |

Gminy w pow. augustowskim (2012)^[8]

Herb	Gmina	Rodzaj	Siedziba	Sołectwa	Obszar km2	Obszar %	Ludność	Ludność %	Osób/km2
	Augustów	miejska	Augustów	-	81	4,88	30 799	51,41	380
	Lipsk	miejsko-wiejska	Lipsk	30	184	11,09	5512	9,2	29,96
	Augustów	wiejska	Augustów	36	267	16,09	6910	11,53	25,88
	Bargłów Kościelny	wiejska	Bargłów Kościelny	30	188	11,33	5795	9,67	30,82
	Nowinka	wiejska	Nowinka	26	204	12,30	2947	4,92	14,44
	Płaska	wiejska	Płaska	15	372	22,42	2600	4,34	6,99
	Sztabin	wiejska	Sztabin	39	363	21,88	5351	8,93	14,74
	7	3	6	176	1659	100,00	59914	100,00	36,1

Gmina Płaska, której 82% powierzchni zajmują lasy, ma najniższą gęstość zaludnienia (ok. 7 os./km²) wśród wszystkich gmin w Polsce^[9]. Najwięcej mieszkańców w pow. augustowskim ma gmina miejska Augustów, a wśród gmin wiejskich - gmina wiejska Augustów, najmniej - gmina Płaska. Największa jest gmina Płaska, najmniejsza - gmina miejska Augustów.

Miasta w pow. augustowskim (2012)^[8]

Herb	Miasto	Obszar km2	Obszar %	Ludność	Ludność %	Osób/km2
	Augustów	81	4,88	30799	51,41	380,23
	Lipsk	5	0,30	2490	4,16	498
	Ogółem	86	5,18	33289	55,56	387,08

Wartości procentowe w tabelach odnoszą się do powierzchni lub liczby ludności całego powiatu.

Transport |

Główne drogi w pow. augustowskim

Droga krajowa nr 8 w Sztabinie

Most na rzece Netcie w Augustowie

Droga wjazdowa do Lipska

Budowa obwodnicy Augustowa

Powiat augustowski położony jest na szlaku komunikacyjnym, prowadzącym do państw bałtyckich (Litwa, Łotwa, Estonia), północnej Rosji oraz Finlandii. Szlak obejmuje zarówno połączenie drogowe (Via Baltica^[10]), jak i kolejowe (Rail Baltica).

Transport drogowy |

Długość dróg w pow. augustowskim w 2007^[11]:

W 2010 na terenie powiatu zarejestrowane były 35 402 pojazdy samochodowe^[12].

Drogi międzynarodowe, krajowe i wojewódzkie |

Drogi krajowe w pow. augustowskim podlegają pod Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Białymstoku (rejony: Augustów i Suwałki)^[13], zaś drogi wojewódzkie - pod Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Białymstoku^[14].

7 listopad 2014 oddanie do użytku obwodnicy Augustowa w ciągu drogi krajowej 8 i drogi ekspresowej S-61.

Obwodnica Augustowa - fragment drogi krajowej nr 8 (odcinek jednojezdniowy)  oraz drogi ekspresowej nr 61 (odcinek dwujezdniowy). Obwodnica na odcinku S61 ma długość 12,7 km,odcinek drogi ekspresowej S61 od węzła Raczki do węzła Lotnisko (Suwałki Południe).

Natężenie ruchu |

Średni dobowy ruch pojazdów silnikowych na drogach krajowych i wojewódzkich w powiecie augustowskim zmierzony został przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w 2010^[15][16]. Największe natężenie ruchu zanotowano w granicach Augustowa oraz na drogach krajowych nr 8 i 61.

Drogi powiatowe |

Drogi powiatowe i ulice powiatowe znajdujące się pod nadzorem Powiatowego Zarządu Dróg w Augustowie^[17]:

Ponadto w ciągu dróg powiatowych zamiejskich i miejskich znajdują się 34 mosty o łącznej długości 581,75 m^[18].

Komunikacja autobusowa i miejska |

Połączenia autobusowe powiatu obsługuje głównie przedsiębiorstwo PKS Suwałki. Oprócz niego działają także przewoźnicy: PKS Białystok, PPKS Łomża, PKS Polonus, Veolia Transport Mazury. Autobusy kursują bezpośrednio do miast takich jak: Białystok, Ełk, Grajewo, Kraków, Łomża, Olecko, Olsztyn, Sejny, Suwałki, Warszawa, Węgorzewo, Wrocław^[19].

W stolicy powiatu, Augustowie, działa od 1959 komunikacja miejska. 6 linii o łącznej długości 54 km obsługiwanych jest przez autobusy Zakładu Komunikacji Miejskiej^[20]. W Augustowie funkcjonuje też kilka firm taksówkarskich^[21].

Transport kolejowy |

Koleje w pow. augustowskim

Linia kolejowa nr 40 |

Przez teren powiatu przebiega odcinek linii kolejowej nr 40 Sokółka-Suwałki (kilometraż: 45,2-87,8 km), o długości 42,6 km. Jest to linia jednotorowa, niezelektryfikowana, o znaczeniu państwowym. Maksymalna szybkość jazdy pociągów wynosi 90 km/h^[11]. W granicach powiatu funkcjonują 2 stacje: Jastrzębna, Augustów (główna stacja powiatu), oraz 5 przystanków: Ostrowie Biebrzańskie, Balinka, Augustów Port, Blizna, Szczepki. Linia zarządzana jest przez PKP Polskie Linie Kolejowe. Pociągi pasażerskie i autobusy szynowe, obsługiwane przez PKP Intercity oraz Przewozy Regionalne, kursują bezpośrednio do Białegostoku, Suwałk, Szostakowa (na Litwie) i Warszawy^[22]. Jeden z wariantów modernizacji międzynarodowej trasy kolejowej E75 (Rail Baltica) zakłada włączenie w nią linii kolejowej nr 40^[23].

Wigierska Kolej Wąskotorowa |

W północnej części powiatu przy jeziorze Wigry biegnie fragment Wigierskiej Kolei Wąskotorowej (ok. 6,5 km^[24]). Kolej wąskotorowa o szerokości toru 600 mm została zbudowana w 1916 w czasie okupacji niemieckiej w celu dostarczania drewna z wyrębów do tartaku w Płocicznie. Przewozy drewna zakończono w 1989. Od 2001 wyremontowana kolejka wykorzystywana jest do przejazdów turystycznych (od maja do września kursy regularne, pozostała część roku - na zamówienie^[25]).

Transport wodny |

Kanał Augustowski w okolicach Suchej Rzeczki

W pow. augustowskim leży cały polski odcinek Kanału Augustowskiego (82 km i 3,5 km w strefie granicznej^[26]), wybudowanego w latach 1824-1839. Kanał łączy rzeki Biebrza i Niemen. Na system kanału składają się sztuczne przekopy, uregulowane koryta rzek (Czarna Hańcza, Netta) oraz jeziora (m.in. Necko, Jezioro Białe Augustowskie, Jezioro Studzieniczne). Na terenie Polski znajduje się 14 śluz, zaś przez jedną przebiega granica z Białorusią. Odbudowa białoruskiej części kanału na początku XXI w. przywróciła możliwość dotarcia nim do Niemna. Współcześnie na kanale odbywa się głównie ruch turystyczny (spływy kajakowe, rejsy wycieczkowe). Do lat 90. XX w. wykorzystywany był do spławu drewna pozyskiwanego w Puszczy Augustowskiej.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych kanał ma klasę Ia (droga wodna o znaczeniu regionalnym, maks. długość statków z napędem i barek - 24 m, maks. szerokość - 3,5 m, maks. zanurzenie - 1 m)^[27]. Kanał Augustowski oraz rzeki: Czarna Hańcza, Netta i Rospuda administrowane są przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie (Nadzór Wodny w Augustowie)^[26][28].

Ochrona przyrody |

Jezioro Wigry we wsi Bryzgiel (Wigierski Park Narodowy)

(*) Obszary poszczególnych form ochrony mogą się pokrywać, zatem powierzchnia rodzajów nie sumuje się.

Na terenie powiatu augustowskiego położone są częściowo lub w całości poniższe formy ochrony przyrody^[29].

Parki narodowe:

1. 
   Biebrzański Park Narodowy
   


2. 
   Wigierski Park Narodowy
   

Obszary chronionego krajobrazu:

1. Obszar Chronionego Krajobrazu "Dolina Biebrzy I"


2. Obszar Chronionego Krajobrazu "Dolina Rospudy"


3. Obszar Chronionego Krajobrazu "Jeziora Rajgrodzkie"


4. Obszar Chronionego Krajobrazu "Puszcza i Jeziora Augustowskie"

Rezerwat Przyrody Perkuć

Rezerwaty przyrody:

1. Rezerwat przyrody Brzozowy Grąd


2. Rezerwat przyrody Glinki


3. Rezerwat przyrody Jezioro Kalejty


4. Rezerwat przyrody Jezioro Kolno


5. Rezerwat przyrody Kozi Rynek


6. Rezerwat przyrody Kuriańskie Bagno


7. Rezerwat przyrody Mały Borek


8. Rezerwat przyrody Perkuć


9. Rezerwat przyrody Stara Ruda


10. Rezerwat przyrody Starożyn

Ponadto zarejestrowanych jest 16 użytków ekologicznych i ponad 70 pomników przyrody.

Prawem międzynarodowym chronione są:

• 
  Konwencja ramsarska: Biebrzański Park Narodowy, Wigierski Park Narodowy


• 
  Natura 2000 - Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków i Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk:
  
  
  
  • Biebrzański Park Narodowy
  
  
  • Wigierski Park Narodowy
  
  
  • rezerwaty przyrody: Brzozowy Grąd, Jezioro Kalejty, Kozi Rynek, Kuriańskie Bagno, Mały Borek, Perkuć, Stara Ruda, Starożyn
  
  
  
  

Starostowie |

• 
  Jan Urbański (-1922/1923)^[30]
  


• 
  Tadeusz Giedroyć (1922/1923-)^[31]
  

Zobacz też |

• Zabytki powiatu augustowskiego


• Powiat dąbrowski (białostocki)

Przypisy |

p • d • e Powiat augustowski Miasta Augustów Lipsk Gminy miejskie Augustów Gminy miejsko-wiejskie Lipsk Gminy wiejskie Augustów Bargłów Kościelny Nowinka Płaska Sztabin

p • d • e Województwo podlaskie Miasta na prawach powiatu Białystok (siedziba) Łomża Suwałki Powiaty augustowski białostocki bielski grajewski hajnowski kolneński łomżyński moniecki sejneński siemiatycki sokólski suwalski wysokomazowiecki zambrowski Inne zagadnienia Podział administracyjny Miasta Herb Flaga

p • d • e Województwo białostockie (II Rzeczpospolita) miasto wojewódzkie – Białystok Powiat miejski Białystok (od 1928) Powiaty ziemskie augustowski białostocki białowieski (1921-22) bielski grodzieński (od 1921) kolneński (do 1932) łomżyński (do 1939) ostrołęcki (do 1939) ostrowski (do 1939) sejneński (do 1925) sokólski suwalski szczuczyński wołkowyski (od 1921) wysokomazowiecki