Ostrojowate
| ||
Columnea crassifolia | ||
Systematyka[1] | ||
Domena | eukarionty | |
Królestwo | rośliny | |
Klad | rośliny naczyniowe | |
Klad | Euphyllophyta | |
Klad | rośliny nasienne | |
Klasa | okrytonasienne | |
Klad | astrowe | |
Rząd | jasnotowce | |
Rodzina | ostrojowate | |
Nazwa systematyczna | ||
Gesneriaceae Dumort. Comment. Bot.: 57. Nov-Dec 1822 | ||
Narys kwiatowy Gesneria
Ostrojowate (Gesneriaceae Dumort.) – rodzina roślin z rzędu jasnotowców (Lamiales). Obejmuje ponad 147 rodzajów z ok. 3460 gatunkami[1]. Występują one głównie na obszarach tropikalnych i subtropikalnych, z centrum zróżnicowania w Afryce i na Madagaskarze. W południowej Europie tylko nieliczni przedstawiciele (6 gatunków górskich). W polskiej florze brak gatunków z tej rodziny. Wiele ostrojowatych to epifity i epility. Zasiedlają zwykle lasy deszczowe, ale rosną w różnych siedliskach, włączając w to piętro alpejskie w Himalajach i Andach. Wiele z nich jest uprawianych jako rośliny ozdobne, w klimacie umiarkowanym jako rośliny pokojowe i szklarniowe. Należy tu także wiele roślin wykorzystywanych leczniczo[2]. Naukowa nazwa rodziny pochodzi od nazwiska botanika Konrada Gesnera – jednego z twórców botaniki systematycznej.
Morfologia |
Saintpaulia ionantha
Streptocarpus saxorum
- Pokrój
Rośliny zielne i krzewy, rzadziej liany i drzewa do 15 m wysokości[2].- Liście
- U roślin z podrodziny Didymocarpoideae zwykle rozwija się tylko jeden powiększony liścień (osiągać może ponad 1 m długości) i innych liści brak. U pozostałych grup liście zwykle są naprzeciwległe, czasem skrętoległe, okółkowe lub skupione w rozetę liściową. Blaszka liściowa pojedyncza, w różny sposób ząbkowana, ale rzadko głęboko wcinana, zwykle owłosiona[2].
- Kwiaty
- Skupione parami w specyficznych kwiatostanach wierzchotkowych. Działki kielicha mogą być wolne, zrośnięte w rurkę, czasem dwuwargowe, mięsiste i barwne. Korona kwiatu zrosłopłatkowa, z dłuższą lub krótszą rurką. Kwiaty mają symetrię niemal promienistą do posiadających jedną płaszczyznę symetrii – kwiat grzbiecisty. Pręciki są dwa, czasem 4 lub rzadko 5. Zalążnia powstaje z dwóch owocolistków i zwykle jest jednokomorowa, ale może być górna, wpółdolna lub dolna. U nasady otoczona jest często dyskiem miodnikowym, czasem okazałym[2].
- Owoce
- U roślin ze Starego Świata zwykle owocami są torebki od kulistawych po wydłużone, zwykle z licznymi, drobnymi nasionami. U roślin z Nowego Świata owoc zwykle jest mięsisty[2].
Systematyka |
- Pozycja systematyczna rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[1]
| jasnotowce |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Wykaz rodzajów według Vascular plant families and genera (Kew Gardens)[3]
Acanthonema Hook. f.
Achimenes Pers. – achimenes, ognipłon
Aeschynanthus Jack – eszynantus
Agalmyla Blume
Allocheilos W. T. Wang
Alloplectus Mart.
Allostigma W. T. Wang
Alsobia Hanstein
Amalophyllon Brandegee
Anetanthus Hiern ex Benth. & Hook. f.
Anna Pellegr.
Anodiscus Benth.
Asteranthera Hanst.
Beccarinda Kuntze
Bellonia L. – pacierpin
Besleria L. – besleria
Boea Comm. ex Lam.
Boeica T. Anderson ex C. B. Clarke
Briggsiopsis K. Y. Pan
Capanea Decaisne
Cathayanthe Chun
Centrosolenia Bentham & J. D. Hooker
Championia Gardner
Chirita Buch.-Ham. ex D. Don
Christopheria J. F. Smith & J. L. Clark
Chrysothemis Decne.
Cobananthus Wiehler
Codonanthe (Mart.) Hanst.
Codonanthopsis Mansf.
Codonoboea Ridley
Colpogyne B. L. Burtt
Columnea L. – kolumna
Conandron Siebold & Zucc.
Coptocheile Hoffmannsegg
Corallodiscus Batalin
Coronanthera Vieill. ex C. B. Clarke
Corytoplectus Oerst.
Crantzia Scopoli
Cremersia Feuillet & L. E. Skog
Cremosperma Benth.
Cremospermopsis L. E. Skog & L. P. Kvist
Cyrtandra J. R. Forst. & G. Forst.
Damrongia Craib - D-Tri
Deinostigma W. T. Wang & Z. Yu Li
Depanthus S. Moore
Diastema Benth.
Didissandra C. B. Clarke
Didymocarpus Wall.
Didymostigma W. T. Wang
Dorcoceras Bunge - D-Tri
Drymonia Mart.
Dyschoriste Nees
Emarhendia Kiew et al. - D-Epi
Episcia Mart.
Epithema Blume
Eucodonia Hanst.
Fieldia A. Cunn.
Gasteranthus Benth.
Gesneria L. – ostroja
Glossoloma Hanstein
Gloxinella (H. E. Moore) Roalson & Boggan
Gloxinia L’Hér.
Gloxiniopsis Roalson & Boggan
Goyazia Taub.
Gyrocheilos W. T. Wang
Gyrogyne W. T. Wang
Haberlea Friv. – haberlea
Hemiboea C. B. Clarke
Henckelia Sprengel - D-Tri
Heppiella Regel
Hexatheca C. B. Clarke
Hygea Hanst.
Jancaea Boiss. – jankea
Jerdonia Wight
Kaisupeea B. L. Burtt - D-Epi
Koellikeria Regel
Kohleria Regel
Lagarosolen W. T. Wang
Lampadaria Feuillet & L. E. Skog
Lembocarpus Leeuwenb.
Lenbrassia G. W. Gillett
Leptobaea Benth.
Liebigia Endl.
Lietzia Regel
Loxocarpus R. Br.
Loxonia Jack
Loxostigma C. B. Clarke
Lysionotus D. Don
Mandirola Decne.
Metapetrocosmea W. T. Wang
Micraeschynanthus Ridl.
Microchirita (C. B. Clarke) Y. Z. Wang
Middletonia C. Puglisi - D-Tri
Mitraria Cav.
Monophyllaea R. Br.
Monopyle O. Moritz ex Benth. & Hook. f.
Moussonia Regel
Napeanthus Gardner
Nautilocalyx Linden ex Hanst.
Negria F. Muell.
Nematanthus Schrad.
Neomortonia Wiehler
Niphaea Lindl.
Nomopyle Roalson & Boggan
Oerstedina Wiehler
Orchadocarpa Ridl.
Oreocharis Benth.
Ornithoboea Parish ex C. B. Clarke
Oxychlamys Schltr.
Pachycaulos J. L. Clark & J. F. Smith
Pagothyra (Leeuwenberg) J. F. Smith & J. L. Clark
Paliavana Vand.
Paraboea (C. B. Clarke) Ridl.
Paradrymonia Hanst.
Pearcea Regel
Petrocodon Hance
Pheidonocarpa L. E. Skog
Phinaea Benth.
Platystemma Wall.
Primulina Hance
Pseudochirita W. T. Wang
Ramonda Rich. – knotnica
Reldia Wiehler
Resia H. E. Moore
Rhabdothamnopsis Hemsl.
Rhabdothamnus A. Cunn.
Rhoogeton Leeuwenb.
Rhynchoglossum Blume
Rhynchotechum Blume
Rhytidophyllum Mart.
Rufodorsia Wiehler
Saintpaulia H. Wendl. – sępolia
Sanango G. S. Bunting & J. A. Duke
Sarmienta Ruiz & Pav.
Seemannia Regel
Senyumia Kiew et al. - D-Tri
Sepikea Schltr.
Sinningia Nees – syningia
Smithiantha Kuntze
Solenophora Benth.
Somrania Middleton - D-Tri
Spelaeanthus Kiew et al. - D-Tri
Sphaerorrhiza Roalson & Boggan
Stauranthera Benth.
Streptocarpus Lindl. – skrętnik
Tetraphyllum Griff. ex C. B. Clarke
Thamnocharis W. T. Wang
Titanotrichum Soler.
Tribounia D. J. Middleton
Trichodrymonia Oersted
Tylopsacas Leeuwenb.
Vanhouttea Lem.
Whytockia W. W. Sm.
Przypisy |
↑ abc Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-01-13].
↑ abcde Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 155-157. ISBN 1-55407-206-9.
↑ List of Genera in GESNERIACEAE. W: Vascular plant families and genera [on-line]. Kew Gardens. [dostęp 2017-01-13].