Egftnjytyk

Saarlouis
Herb
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Saara
Powiat	Powiat Saarlouis
Powierzchnia	43,27 km²
Wysokość	181 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2010) • liczba ludności • gęstość	37 136 858 os./km²
Nr kierunkowy	06831
Kod pocztowy	66740
Tablice rejestracyjne	SLS
Plan
Położenie na mapie Saary Saarlouis
Położenie na mapie Niemiec Saarlouis
49°19′N 6°46′E/49,316667 6,766667
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Niemcy

Saarlouis (wymowa: zaːrˈlʊɪ) – miasto powiatowe w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Saara, siedziba powiatu Saarlouis. Szóste co do wielkości miasto kraju związkowego, regionalne centrum szkolnictwa i handlu. Rozwinięty przemysł samochodowy i produkcja stali.

Geografia |

Saarlouis leży przy granicy z Francją.

Najbliższe duże miasta to: Saarbrücken odległe o ok. 20 km na południowy wschód, Luksemburg odległy o ok. 55 km na północny zachód i Kolonia o ok. 180 km na północ.

Starorzecze Saary, wyspa Vauban

Miasto zajmuje obszar 43,27 km², zamieszkuje je 37 136 osób (2010). Saarlouis położone jest na dwóch brzegach Saary, znajduje się tutaj starorzecze z wyspą Vauban.

Klimat |

Klimatogram

Saarlouis znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego. Średnia roczna temperatura wynosi około 9 °C, najwyższe temperatury notuje się w lipcu, najmniejsze zaś w styczniu. Roczna suma opadów wynosi 717 mm, średnia miesięczna to 59 mm. Opady rozkładają się równomiernie, nasilenie występuje w okresie zimowym.

Historia |

Na mocy pokoju w Nimwegen z 1679 cała Lotaryngia przeszła spod panowania Rzeszy Niemieckiej do Francji. Rok później król francuski Ludwik XIV założył miasto i fortecę Saarlouis (pierwotna nazwa to Sarre-Louis), by chronić nową wschodnią granicę. Francuski architekt Sébastien le Prestre de Vauban zaproponował budowę twierdzy w kształcie gwiazdy z sześcioma bastionami, projekty pochodzą również od Thomasa de Choisy. Fortecę zburzono w 1887.

W związku z założeniem miasta w okolicy powstały nowe osiedla np. Beaumarais, Picard, Bourg-Dauphin (dziś Neuforweiler) i Felsberg.

Ludwik XIV odwiedził miasto w 1683, z okazji wizyty nadał herb.

Dawna twierdza wyznacza dzisiejszy sześciokątny plan śródmieścia. Poza budowlą Vaubana znajduje się tutaj również kilka budynków z XIX wieku. Zostały one wybudowane po przejęciu terenów przez Prusy. Na północy centrum zachowały się pozostałości murów i fosy dawnej twierdzy. Wały i kazamaty wykorzystywane są obecnie w celach gastronomicznych, fosy wypełnione wodą dopełniają miejskie tereny zielone. Na wyspie Vaubana, dawnej Demi-lune znajdują się pomniki poświęcone pamięci marszałka Neya i żołnierza Lacroix.

Obszar centrum obejmuje również szereg koszar, dziś znajdują się w nich muzea i centra handlowe. Vauban zaprojektował również twierdzę we francuskiej Alzacji, w Neuf-Brisach. Jej konstrukcja i położenie wykazują dużą analogię z obiektem w Saarlouis (proporcje głównego Rynku są podobne), duża część francuskiej fortecy zachowała się w nienaruszonym stanie.

W 1697 Lotaryngia uzyskała niezależność od Francji, Saarlouis zostało jednak francuską eksklawą. Podczas Wielkiej Rewolucji miasto nazywane było Sarre-Libre, stara nazwa powróciła do użycia w 1810.

Na mocy Traktatu paryskiego z 1815 Francja straciła swoje tereny leżące nad Saarą. Saarlouis znalazło się w Prusach. Z tych czasów pochodzi również lokalna legenda o żołnierzu Lacroix. Prusacy rozbudowali twierdzę, m.in. wybudowali kazamaty.

Okres międzywojenny |

Po I wojnie światowej, w 1918, miasto zajęli Francuzi. Strefa Saary była administrowana przez Ligę Narodów i należała do francuskiej strefy celnej. Po plebiscycie z 1935 Saara stała się częścią Niemiec. Saarlouis zostało dotkliwie zbombardowane w 1942, wówczas piloci Royal Air Force podczas nocnego nalotu pomylili miasto z Saarbrücken.

W ostatnim okresie II wojny światowej (jesień 1944) Hitler nazwał miasto „Cytadelą Saarlautern” („Zitadelle Saarlautern”), przyczyniło się to w znacznym stopniu do prawie całkowitego zniszczenia Saarlouis. Miasto kilkakrotnie na zmianę zajmowali Amerykanie i Niemcy. Największe zniszczenia w historycznym centrum spowodowały liczne ostrzały. Naloty skoncentrowały się na północnych dzielnicach Fraulautern i Roden, bowiem tam biegnie linia kolejowa.

Czasy powojenne |

Po wojnie Saara została zajęta przez Francuzów, początkowo stan ten dążył do aneksji (Protektorat Saary). Celem separatystycznego premiera Johannesa Hoffmanna było stopniowe tworzenie autonomii ze wsparciem Francji i dążeniem do europeizacji. Saarlouis razem z całą Saarą trafiło ponownie do Niemiec w 1955.

W 1968 miasto opuścił francuski kontyngent, cztery lata później został utworzony garnizon Bundeswehry. W tym samym roku z Sigmaringen przeniesiono 26 Brygadę Powietrznodesantową (niem. Luftlandebrigade 26).

W 1980 Saarlouis świętowało swoje 300. urodziny. Na to wydarzenie Alfred Gulden stworzył sztukę teatralną Saarlouis 300.

Herb |

Herb miastu nadał Ludwik XIV w 1683. Tarcza składa się z górnego niebieskiego pola z trzema stylizowanymi, złotymi liliami, poniżej na srebrnym tle po prawej znajduje się słońce z promieniami, które jest otoczone przez chmury. Poniżej tarczy widnieją dwie gałązki wawrzynu z czerwonymi owocami, związane są ze sobą niebieską wstążką. Powyżej tarczy widnieje łacińska dewiza Dissipat atque fovet (niem. Zerstreut und erwärmt, pol. Rozprasza i rozgrzewa). W domyśle chodzi tu o słońce, które swoimi promieniami przebija się przez chmury i tym samym nagrzewa ziemię. Herb posiada również złotą, trzymasztową coronę muralis, z dwóch bocznych baszt wyrastają złote gałązki wawrzynu z niebieskimi banderami. Lilie symbolizują założycieli twierdzy Saarlouis, pozostałe elementy takie jak dewiza i dolna część tarczy nawiązuje do Ludwika XIV.

W czasach nacjonalizmu (dokładnie 13 stycznia 1937) Saarlouis otrzymało nowy herb. Na czerwonym tle powyżej srebrnego, blankowanego muru srebrny orzeł, na piersi miał czerwony romb ze srebrną swastyką.

Demografia i dzielnice |

Poniższe informacje przedstawiają stan z dnia 31 grudnia 2006.

Ogólna liczba mieszkańców wynosi 38 317, z czego 48,26% (18 498 osób) to mężczyźni, kobiety stanowią 51,74% (19 829 osób). Obcokrajowcy stanowią 9,5% liczby mieszkańców.

Miasto składa się z ośmiu dzielnic:

Według dzielnic |

Dzielnice według wcielania w granice miasta:

• 1907: Roden


• 1936: Fraulautern, Lisdorf, Picard, Beaumarais


• 1970: Neuforweiler


• 1972: Steinrausch

Język |

Lokalny dialekt Saarlouiser Platt należy do mozelsko-frankońskiej grupy dialektów tak jak większość dialektów Saary, znacznej część Nadrenii-Palatynatu, Lotaryngii i Luksemburga.

Plan twierdzy Saarlouis z 1693

Gospodarka i infrastruktura |

Port rzeczny

Transport |

Saarlouis otoczone jest ze wszystkich stron drogami o znaczeniu ponadregionalnym i międzynarodowym, na północy biegnie autostrada A8 (E29 Perl – Bad Reichenhall), na wschodzie i południu autostrada A620 (Saarlouis – Saarbrücken). W mieście krzyżują się również drogi krajowe B51, B269, B405 i B406.

W mieście zlokalizowano jeden dworzec kolejowy piątej kategorii – Saarlouis Hauptbahnhof, leży on na linii Saarstrecke (Saarbrücken – Trewir).

Na Saarze znajduje się ósmy co do wielkości port rzeczny Niemiec.

W przeszłości na terenie miasta, jak i powiatu, jeździły tramwaje i lokalne pociągi.

Przedsiębiorstwa |

Największym pracodawcą w regionie jest duża fabryka samochodów Ford, produkuje się tutaj takie modele jak Ford Focus, Ford C-MAX i Ford Kuga. Zatrudnienie znajduje tutaj około 6000 osób.

Duże znaczenie ma również Dom Handlowy Pieper z wieloma budynkami w centrum oraz fabryka czekolady „Ludwig”, która zatrudnia tysiąc osób. Swoją siedzibę w dzielnicy Roden ma firma DSD-Dillinger Stahlbau, produkuje ona konstrukcje stalowe. Siedzibę mają tutaj również zakłady chemiczne Méguin.

W 1987 z fuzji KSK Saarlouis i Stadtsparkasse Saarlouis powstała Kreissparkasse Saarlouis (pol. Okręgowa Kasa Oszczędnościowa Saarlouis), jest to jedno z największych tego typów przedsiębiorstw w kraju.

Straż pożarna |

Ochotnicza Straż Pożarna Saarlouis powstała w 1811 i jest prawdopodobnie najstarszą jednostką straży pożarnej w Niemczech. Pod uwagę trzeba wziąć to, że powstawanie innych jednostek nie jest udokumentowane, inaczej jest w tym przypadku. Swoim zasięgiem obejmuje cztery okręgi przeciwpożarowe (centrum, wschód, zachód i Lisdorf). Obecnie liczba czynnych strażaków to 231 osób (w tym 22 kobiety), wykorzystują oni około 30 pojazdów. Rocznie ochotnicy biorą udział w około 400 operacjach.

Kultura |

Großer Markt

Ratusz

Kościół pw. św. Ludwika (St. Ludwig)

Kościół ewangelicki

Muzea |

• Muzeum Miejskie (Stadtmuseum)


• Muzeum Haus Ludwig
  

Zabytki |

• 
  Großer Markt – główny plac miasta. Jest pozostałością po fortecy, został wybudowany w stylu barokowym w latach 1680–1683. Projektantami placu i otoczenia są Sébastien Le Prestre de Vauban i Thomas Choisy. Dzięki temu, że miasto zostało zaprojektowane na desce kreślarskiej, przekątne rynku idealnie wyznaczają kierunki wschód-zachód i północ-południe. Kwadratowy plac podzielony na cztery części i otoczony podwójną platanową aleją był głównym punktem twierdzy. Za czasów francuskich plac nosił nazwę Place d’Armes, odbywały się tutaj defilady i ćwiczenia wojskowe. Ze swoją powierzchnią 10 000 m² w porównaniu z powierzchnią miasta-fortecy był przesadnie duży. Odzwierciedla to jednak typowy militarny cel miasta. Wielkość głównego placu kontrastowała z ciasnotą panującą w dzielnicach mieszkaniowych, tak że w pewnym momencie plac ten stał się symbolem miasta. Wraz ze zburzeniem fortecy w 1887 plac stracił swoją jednolitość i harmonię. Usunięto fontannę ze środka, a na miejsce czterech studni w rogach ustawiono obeliski. Budynki otaczające rynek były modernizowane. Do 1937 plac wyłożony był kocimi łbami, później nawierzchnię stanowiły betonowe płyty. Wówczas rynek zmienił swoją nazwę na Adolf-Hitler-Platz. W ostatnich dziesięcioleciach wokół Großer Markt pojawiała się modernistyczna architektura. Dawny plac defilad służy dziś jako parking i plac targowy


• fontanna Marienbrunnen. W 1953 narodziła się idea wybudowania fontanny mariackiej, ostatecznie plany ziściły się w 1956. Fontanna ulokowana jest naprzeciwko kościoła pw. św. Ludwika (St. Ludwig)


• katolicki kościół parafialny pw. św. Ludwika (St. Ludwig), położony jest przy placu Großer Markt. Pierwotnie kościół został wybudowany w 1685, jednak kilkakrotnie został zniszczony. Gruntowne przebudowy nastąpiły w XIX i XX w. Nawa wykonana z betonu pochodzi z 1970 i została zaprojektowana przez Gottfrieda Böhma
  


• ewangelicki kościół parafialny, wybudowany w latach 1904–1906 według projektów Carla Schlücka. Budynek znajduje się na miejscu dawnego bastionu V, przy ulicy Kaiser-Wilhelm-Straße, nawiązuje on do niemieckiego renesansu. Ogrody stanowią labirynt udostępniony dla odwiedzających. Dwa dęby posadzone w 1910 pochodzą z żołędzi Dębu Lutra z Wittenbergi.


• ratusz z lat 1951–1953, jedna z sal nosi nazwę Gobelinsaal, jej wyposażenie pochodzi z XVII i XVIII w.


• pozostałości po twierdzy


• starorzecze Saary
  
  • wyspa Vauban
  
  


• ogrody miejskie


• stare Miasto z domem rodzinnym Michela Neya
  


• kościół przyklasztorny z 1691


• budynek Kreisständehaus, powstały w latach 1894–1895, łączy ze sobą elementy neorenesansu i francuskiego baroku. Pierwotnie na parterze znajdowały się biura i sala posiedzeń władz miasta. Pomieszczenia na piętrze wykorzystywano jako mieszkania dla starosty powiatu

fasada parteru wykonana jest całkowicie z czerwonego piaskowca, dzięki temu wyraźnie widoczna jest granica z piętrem, które jest białe. Narożniki i obramowania okien na pierwszym piętrze również wykonano z czerwonego piaskowca. Na środku budynku wykonano z tego samego materiału co parter balkon, jego zadaszenie wsparte jest na czterech kolumnach i przechodzi jednocześnie w dach. Obecnie w budynku tym mieści się m.in. Urząd ds. Szkół, Kultury i Sportu (Amt für Schulen, Kultur und Sport), Biblioteka Powiatowa (Kreisbibliothek), Archiwum Powiatowe (Kreisarchiv) i sala posiedzeń rady powiatu Saarlouis.

• Koszary X. Data budowy koszar X nie jest ostatecznie ustalona. Jedne źródła podają rok 1831, inne zaś lata 1832–1833. Koszary X były położone równolegle do murów twierdzy, w pobliżu koszar I i II. Budowla wykonana jest w stylu klasycystycznym.

Imprezy |

• 
  Saarlouiser Woche, pierwszy weekend czerwca


• Altstadtfest


• Ludwigskirmes, jarmark


• Ostermarkt, jarmark wielkanocny


• 
  Passionsspiel „Via Crucis” w Wielki Piątek
  


• Oktoberfest


• Mantelsonntag, niedziela handlowa przed świętem Wszystkich Świętych.


• 
  Weihnachtsmarkt, jarmark bożonarodzeniowy

Sport |

Niektóre kluby sportowe pochodzące z Saarlouis:

• 
  Saarlouis Hornets, klub baseballowy, mężczyźni występują w I lidze rozgrywek, w grupie południowej. W 2007 zajęli 5. miejsce.


• 
  TV 1872 Saarlouis lub Saarlouis Royals, żeński klub koszykówki, jeden z 12 zespołów w I lidze


• 
  TTSV Saarlouis-Fraulautern, klub tenisa stołowego, kobiety występują w I lidze


• 
  HG Saarlouis, piłka ręczna, liga regionalna


• 
  TV Steinrausch, siatkówka

Polityka |

Prezydenci |

Guwerner:

• 1680–1710: Thomas de Choisy
  

Prezydenci:

• 1815: Michel Reneauld
  


• 1877-1904: Josef Titz


• 1906-1918: dr Karl August Kohlen


• 1918-1919: dr Peter Gilles


• 1919-1920: dr Jacob Hector


• 1920-1936: dr Johann Josef Latz


• 1936-1938: Franz Schubert (NSDAP)


• 1938-1945: Josef Christoph Ullenberger


• 1945: Franz Blass


• 1945–1947: Walter Bloch


• 1947–1957: Anton Merziger (CVP)


• 1957–1967: Hubert Schreiner (CDU)


• 1967–1987: dr Manfred Henrich (SPD)


• 1987–1997: Richard Nospers (SPD)


• 1997–2005: Hans-Joachim Fontaine (CDU)


• od 2005: Roland Henz (SPD)

Rada miasta |

Współpraca |

• 
  Eisenhüttenstadt, Brandenburgia, od 1986 (pierwsza współpraca niemiecko-niemiecka)


• 
  Matiguás, Nikaragua, od 1986


• 
  Saint-Nazaire, Francja od 1969

Osoby urodzone w Saarlouis |

• 
  Michel Ney (1769–1815), marszałek Francji


• 
  François-Auguste Cheussey (1781–1857), architekt


• 
  Eduard von Knorr (1840–1920), admirał


• 
  Paul von Lettow-Vorbeck (1870–1964), generał i polityk


• 
  Hubert Ney (1892–1984), polityk, premier Saary w latach 1956–1957


• 
  Leon Pieczyński (1902–1990), kapitan piechoty Wojska Polskiego
  


• 
  Albert Baldauf (1917–1991), polityk (CDU), poseł
  


• 
  Erich Hewer (ur. 1920), pisarz tworzący w regionalnym dialekcie


• 
  Esther Béjarano (ur. 1924), członkini Orkiestry Kobiecej z Auschwitz
  


• 
  Clemens Kremer (1930–2000), kompozytor


• 
  Paul B. Baltes (1939–2006), psycholog, dyrektor Instytutu Rozwoju Społecznego im. Maxa Plancka
  


• 
  Oskar Lafontaine (ur. 1943), polityk (Die Linke, wcześniej SPD), premier Saary w latach 1985–1998, minister finansów Niemiec w latach 1998–1999, członek Bundestagu
  


• 
  Alfred Gulden (ur. 1944), pisarz


• 
  Rainer Rupp (ur. 1945), szpieg


• 
  Otto Schniewind (1887–1964), admirał


• 
  Hans Jürgen Noss (ur. 1952), polityk (SPD), członek landtagu w Nadrenii-Palatynacie
  


• 
  Kurt Wagner (ur. 1953), aktor

Linki zewnętrzne |

• oficjalna strona miasta


• 300 lat Vaubana

p • d • e Powiat Saarlouis (Landkreis Saarlouis) Siedziba powiatu: Saarlouis Miasta Dillingen/Saar Lebach Saarlouis Gminy Bous Ensdorf Nalbach Rehlingen-Siersburg Saarwellingen Schmelz Schwalbach Überherrn Wadgassen Wallerfangen