Król Polski
Repliki polskich insygniów koronacyjnych wykonane w latach 2001-2003 roku w Nowym Sączu.
Repliki polskich insygniów koronacyjnych wykonane w latach 2001-2003 roku w Nowym Sączu.
Włócznia Świętego Maurycego uznawana za pierwszy symbol władzy królów Polski.
Król Polski (łac. rex Poloniae) – tytuł monarszy koronowanych władców Królestwa Polskiego, Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej.
Spis treści
1 Historia
2 Koronacja
3 Królowie Polski
3.1 Okres zaborów
4 Zobacz też
5 Przypisy
Historia |
Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry, koronowany w 1025. Tytuł królewski był związany na stałe z osobą polskiego monarchy od koronacji Władysława I Łokietka do III rozbioru Polski i abdykacji Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1795.
Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski zostawał władcą Litwy z urzędu i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie[1].
Koronacja |
Koronacje królów Polski odbywały się do 1300 w archikatedrze Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie, od 1320 w katedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, w 1705 i 1764 odbyły się w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.
W 1795 polskie insygnia koronacyjne przechowywane w Skarbcu Koronnym na Wawelu zostały na rozkaz Fryderyka Wilhelma II Pruskiego zrabowane i potajemnie wywiezione do Berlina, skąd w 1809 na rozkaz Fryderyka Wilhelma III Pruskiego przewieziono je do Królewca, gdzie w 1811, w obawie przed rewindykacją, zostały rozbite i przetopione[2].
Od kongresu wiedeńskiego (1815) tytuł króla Polski nosili cesarze Rosji, będący zarazem władcami Królestwa Polskiego; w 1831 Sejm przyjął uchwałę o detronizacji Mikołaja I Romanowa.
Królowie Polski |
 Piastowie | |||||||
| # | Imię | Urodzony | Zmarł | Początek panowania | Koniec panowania | Rodzice | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Bolesław I Chrobry |  | 967 | 17 czerwca 1025 | 18 kwietnia 1025 | 17 czerwca 1025 | Mieszko I Dobrawa Przemyślidka |
| 2 | Mieszko II Lambert |  | 990 | 10/11 maja 1034 | 25 grudnia 1025 | 1031[3] | Bolesław I Chrobry Emnilda słowiańska |
 Przemyślidzi | |||||||
| - | Wratysław II Czeski[4] |  | ur. po 1032 | 14 stycznia 1092 | 15 czerwca 1085 lub 1086 | 14 stycznia 1092 | Brzetysław I Judyta ze Schweinfurtu |
| Piastowie | |||||||
| 3 | Bolesław II Szczodry |  | ok.1042 | kwiecień 1081/82 | 25 grudnia 1076 | 1079[5] | Kazimierz I Odnowiciel Dobroniega Maria |
| 4 | Przemysł II |  | 14 października 1257 Poznań | 8 lutego 1296 Rogoźno | 26 czerwca 1295 | 8 lutego 1296 | Przemysł I Elżbieta wrocławska |
| Przemyślidzi | |||||||
| 5 | Wacław II |  | 27 września 1271 Praga | 21 czerwca 1305 Praga | sierpień 1300 | 21 czerwca 1305 | Przemysł Ottokar II Kunegunda Halicka |
| 6 | Wacław III Niekoronowany |  | 6 października 1289 | 4 sierpnia 1306 Ołomuniec | 1305 | 4 sierpnia 1306 | Wacław II Guta von Habsburg |
Meinhardinowie | |||||||
| - | Henryk Karyncki Niekoronowany król tytularny |  | ok. 1265 | 2 kwietnia 1335 | 1306 i 3/4 lipca 1307 | 1306 i 31 sierpnia 1310 | Meinhard II Tyrolski Elżbieta Bawarska |
Habsburgowie | |||||||
| - | Rudolf Niekoronowany król tytularny |  | 1281 | 3/4 lipca 1307 Horažďovice | 1306 | 3/4 lipca 1307 | Albrecht I Habsburg Elżbieta Tyrolska |
Luksemburgowie | |||||||
| - | Jan Niekoronowany król tytularny |  | 10 sierpnia 1296 | 26 sierpnia 1346 pod Crécy | 1310 | 1333 | Henryk VII Luksemburski Małgorzata Brabancka |
| Piastowie | |||||||
| 7 | Władysław I Łokietek |  | 1260/61 | 2 marca 1333 Kraków | 20 stycznia 1320 | 2 marca 1333 | Kazimierz I kujawski Eufrozyna opolska |
| 8 | Kazimierz III Wielki |  | 30 kwietnia 1310 Kowal | 5 listopada 1370 Kraków | 25 kwietnia 1333 | 5 listopada 1370 | Władysław I Łokietek Jadwiga Bolesławówna |
 Andegawenowie | |||||||
| 9 | Ludwik Węgierski |  | 5 marca 1326 Wyszehrad | 10 września 1382 Trnawa | 17 listopada 1370 | 10 września 1382 | Karol Robert Elżbieta Łokietkówna |
| 10 | Jadwiga Andegaweńska |  | 1373/74 Buda | 17 lipca 1399 Kraków | 16 października 1384 | 17 lipca 1399 | Ludwik Węgierski Elżbieta Bośniaczka |
 Jagiellonowie | |||||||
| 11 | Władysław II Jagiełło |  | 1352-62 | 1 czerwca 1434 Gródek | 4 marca 1386 | 1 czerwca 1434 | Olgierd Giedyminowic Julianna twerska |
| 12 | Władysław III Warneńczyk |  | 31 października 1424 Kraków | 10 listopada 1444 Warna | 25 lipca 1434 | 10 listopada 1444 | Władysław II Jagiełło Zofia Holszańska |
| 13 | Kazimierz IV Jagiellończyk |  | 30 listopada 1427 Kraków | 7 czerwca 1492 Grodno | 25 czerwca 1447 | 7 czerwca 1492 | Władysław II Jagiełło Zofia Holszańska |
| 14 | Jan I Olbracht |  | 27 grudnia 1459 Kraków | 17 czerwca 1501 Toruń | 23 września 1492 | 17 czerwca 1501 | Kazimierz IV Jagiellończyk Elżbieta Rakuszanka |
| 15 | Aleksander Jagiellończyk |  | 5 sierpnia 1461 Kraków | 19 sierpnia 1506 Wilno | 12 grudnia 1501 | 19 sierpnia 1506 | Kazimierz IV Jagiellończyk Elżbieta Rakuszanka |
| 16 | Zygmunt I Stary |  | 1 stycznia 1467 Kozienice | 1 kwietnia 1548 Kraków | 24 stycznia 1507 | 1 kwietnia 1548 | Kazimierz IV Jagiellończyk Elżbieta Rakuszanka |
| 17 | Zygmunt II August |  | 1 sierpnia 1520 Kraków | 7 lipca 1572 Knyszyn | 20 lutego 1530[6] | 7 lipca 1572 | Zygmunt I Stary Bona Sforza |
Królowie elekcyjni | |||||||
 Walezjusze | |||||||
| 18 | Henryk Walezy |  | 19 września 1551 Fontainebleau | 2 sierpnia 1589 Saint-Cloud | 11 maja 1573 | 18 czerwca 1574 | Henryk II Walezjusz Katarzyna Medycejska |
| Jagiellonowie | |||||||
| 19 | Anna Jagiellonka |  | 18 października 1523 Kraków | 9 września 1596 Warszawa | 13 grudnia 1575 | 9 września 1596 | Zygmunt I Stary Bona Sforza |
 Batory | |||||||
| 20 | Stefan Batory |  | 27 września 1533 Șimleu Silvaniei | 12 grudnia 1586 Grodno | 1 maja 1576 | 12 grudnia 1586 | Stefan Katarzyna Telegdi |
 Wazowie | |||||||
| 21 | Zygmunt III Waza |  | 20 czerwca 1566 Gripsholm | 30 kwietnia 1632 Warszawa | 19 sierpnia 1587 | 19 kwietnia 1632 | Jan III Waza Katarzyna Jagiellonka |
| 22 | Władysław IV Waza |  | 9 czerwca 1595 Łobzów | 20 maja 1648 Merecz | 8 listopada 1632 | 20 maja 1648 | Zygmunt III Waza Anna Habsburżanka |
| 23 | Jan II Kazimierz Waza |  | 22 marca 1609 Kraków | 16 grudnia 1672 Nevers | 20 listopada 1648 | 16 września 1668 | Zygmunt III Waza Konstancja Habsburżanka |
 Wiśniowieccy | |||||||
| 24 | Michał Korybut Wiśniowiecki |  | 31 maja 1640 Biały Kamień | 10 listopada 1673 Lwów | 19 czerwca 1669 | 10 listopada 1673 | Jeremi Wiśniowiecki Gryzelda Zamoyska |
 Sobiescy | |||||||
| 25 | Jan III Sobieski |  | 17 sierpnia 1629 Olesko | 17 czerwca 1696 Wilanów | 21 maja 1674 | 17 czerwca 1696 | Jakub Sobieski Zofia Teofila Daniłowiczówna |
 Wettynowie | |||||||
| 26 | August II Mocny |  | 12 maja 1670 Drezno | 1 lutego 1733 Warszawa | 15 września 1697 i 20 października 1709 | wrzesień 1706 i 1 lutego 1733 | Jan Jerzy III Wettyn Anna Zofia Oldenburg |
 Leszczyńscy | |||||||
| 27 | Stanisław Leszczyński |  | 20 października 1677 Lwów | 23 lutego 1766 Lunéville | 12 lipca 1704 i 12 września 1733 | 4 października 1705 i 26 stycznia 1736 | Rafał Leszczyński Anna Leszczyńska |
| Wettynowie | |||||||
| 28 | August III Sas |  | 17 października 1696 Drezno | 5 października 1763 Drezno | 5 października 1733 | 5 października 1763 | August II Mocny Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna |
 Poniatowscy | |||||||
| 29 | Stanisław August Poniatowski |  | 17 stycznia 1732 Wołczyn | 12 lutego 1798 Petersburg | 7 września 1764 | 25 listopada 1795 | Stanisław Poniatowski Konstancja Czartoryska |
Okres zaborów |
W latach 1795–1815 tytuł króla Polski nie był używany[7]. W latach 1815–1830 Królestwo Polskie pozostawało w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, zaś cesarze Rosji nosili tytuł króla Polski i byli zobowiązani do koronacji w Warszawie:
- 1815–1825 Aleksander I (koronacji tej nie dopełnił)
- 1825–1831 Mikołaj I, ostatni koronowany król Polski, w 1831 zdetronizowany przez polski Sejm[8].
Do 1917 tytuł króla Polski był jednym z tytułów imperatorów Rosji[9].
- 1831-1855 Mikołaj I
- 1855-1881 Aleksander II
- 1881-1894 Aleksander III
- 1894-1917 Mikołaj II
Utworzona w 1917 roku Rada Regencyjna miała sprawować władzę tymczasową do czasu wprowadzenia na tron nowego władcy, co w istocie nigdy nie nastąpiło, gdyż w 1918 roku Polska przyjęła ustrój republikański.
Zobacz też |
- Wszyscy władcy Polski
- Władcy Litwy
- Interrex (Polska)
- sukcesja tronu w Polsce
- polskie królowe
- polscy samozwańcy
- monarchizm
Przypisy |
↑ Jerzy Ochmański: Historia Litwy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 128. ISBN 83-04-03107-8.
↑ Marian Kukiel: Dzieje Polski porozbiorowe (1795–1921). London: Puls Publications, 1993, s. 33–34. ISBN 1-85917-009-9.
↑ Zmuszony do zrzeknięcia się tytułu królewskiego. Rządził następnie jako książę
↑ Informację o tytule króla Czech i Polski podaje Kronika Kosmasa, natomiast tytulatura ta była niegdyś kwestionowana przez część badaczy polskich (Antoni Gąsiorowski, Wratysław II, Słownik Starożytności Słowiańskich, 1977, t. 6 cz. 2, s. 599.). Obecnie większość historyków uznaje, że Wratysław II otrzymał dożywotni tytuł króla czeskiego i polskiego (Wacław Korta, Historia Śląska do 1763 roku, Wyd. DiG, Warszawa 2003)
↑ Pozbawiony władzy w kraju.
↑ Koregent do 1 kwietnia 1548.
↑ Tajny dodatek do konwencji zawartej 15/26 stycznia 1797 w Petersburgu między trzema zaborcami postanawiał o zniesieniu na zawsze nazwy Królestwa Polskiego. Les partages de la Pologne et la lutte pour l'indépendance, wyd. K. Lutosłański, Lozanna - Paryż 1918, t. 1, dokument nr 157, s. 229. Jan Kucharzewski, Od białego do czerwonego caratu s. 142.
↑ Kwestia legalności aktu detronizacji z punktu widzenia ówczesnej Konstytucji jest sporna.
↑ Statut Organiczny dla Królestwa Polskiego (1832) art. 2 i 3. W oryginale był to Царь Польский
(Государев титул).
| |||||||||||||||||||
