Egftnjytyk

; ;	; Sęp płowy;
	; Sęp płowy;
	; Gyps fulvus;
	(Hablizl, 1783);
	;
	; ;
	; Systematyka;
; Domena;	; eukarionty;
; Królestwo;	; zwierzęta;
; Typ;	; strunowce;
Podtyp;	; kręgowce;
; Gromada;	; ptaki;
Podgromada;	; Neornithes;
Infragromada;	; neognatyczne;
; Rząd;	; szponiaste;
; Rodzina;	; jastrzębiowate;
Podrodzina;	; jastrzębie;
; Plemię;	; Gypini;
; Rodzaj;	; Gyps;
; Gatunek;	; sęp płowy;
	; Synonimy;
	; ; Vultur fulvus Hablizl, 1783; ; ;
	; Podgatunki;
	; ; ; G. fulvus fulvus (Hablizl, 1783); ; ; ; G. fulvus fulvescens Hume, 1869; ; ; ;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ);
	; ; najmniejszej troski;
	; Zasięg występowania;
	; ;
; ;	; Systematyka w Wikispecies;
; ;	; Multimedia w Wikimedia Commons;

Sęp płowy (Gyps fulvus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych.

Spis treści

1 Występowanie

2 Charakterystyka
- 2.1 Cechy gatunku
- 2.2 Wymiary średnie

3 Biotop

4 Okres lęgowy
- 4.1 Toki
- 4.2 Gniazdo
- 4.3 Jaja
- 4.4 Wysiadywanie

5 Pożywienie

6 Ochrona

7 Zobacz też

8 Przypisy

9 Bibliografia

Występowanie |

Zamieszkuje w zależności od podgatunku:

Gyps fulvus fulvus – góry suchej południowej Europy - Maghrebu, Półwyspu Iberyjskiego, Bałkanów, południowowo-zachodniej Azji - Azji Mniejszej, Bliskiego Wschodu, Półwyspu Arabskiego i Iranu do wysokości 2800 m n.p.m. Lęgnie się też w północnej Afryce. Koczujące sępy mogą pojawiać się jednak z dala od terenów regularnego występowania.

W Polsce dawniej prawdopodobnie lokalnie lęgowy (ostatni zanotowany lęg w Pieninach w 1914 roku, nie jest to jednak niezbicie potwierdzona informacja), obecnie sporadycznie zalatujący^[4]. Niegdyś, do początku XX wieku lęgi wyprowadzał w Tatrach i Pieninach. To największy drapieżny ptak jakiego można spotkać w kraju, choć pojawia się nieregularnie i skrajnie nielicznie. Do tej pory odnotowano 59 stwierdzeń, w tym 14 pochodzi już z XXI wieku. Widywano pojedyncze osobniki i grupy złożone z 2-3 ptaków (choć dawniej nawet dochodzące do 18 os.). Sępy pojawiały się prawie w każdym miesiącu (zwłaszcza w czerwcu), oprócz stycznia i listopada. 5 sępów posiadało obrączki ornitologiczne, dzięki czemu wiadomo, że pochodziły z Francji, Chorwacji i Szwajcarii. W trakcie pojawów szybowały nad terenami otwartymi lub nawet miastami - Opolem i Zakopanem. W 2007 roku wyjątkowo jeden osobnik dłużej przebywał na składowisku odpadów pod Brzegiem na Opolszczyźnie^[5].

Gyps fulvus fulvescens – góry Afganistanu, Pakistanu i północnych oraz środkowych Indii.

Charakterystyka |

Cechy gatunku |

Brak dymorfizmu płciowego. Naga głowa i wygięta szyja, popielate nieraz pokryte rzadkim miękkim puchem, poniżej kryza z jasnych piór. Wierzch ciała szarorudy, spód jaśniejszy. Lotki i sterówki czarne. Dziób i nogi sinoniebieskie. U osobników młodocianych brak kryzy, którą zastępują pojedyncze sterczące szare pióra. Szybuje na skrzydłach uniesionych w kształcie litery V. Zarówno w tym locie, jak i ślizgowym, wykorzystują wznoszące prądy powietrza. W locie można podziwiać jego długie i szerokie skrzydła o wybrzuszonej tylnej krawędzi z rozczapierzonymi (palczastymi) lotkami pierwszorzędowymi i krótki, zaokrąglony ogon. Może żyć ponad 40 lat.

Sep gdy zleci na ziemię porusza się po niej skacząc lub krocząc. Natomiast by wznieść się w powietrze potrzebuje rozpędu.

Wymiary średnie |

Wielkością przewyższa wszystkie lęgowe ptaki szponiaste Polski, w tym orła przedniego.

dł. ciała 95-110 cm^[6]
rozpiętość skrzydeł 240–280 cm^[6]
masa ciała 6-11 kg^[6]

Biotop |

Góry i wyżyny. Tam, na skalnych ścianach znajdują się noclegowiska i lęgowiska sępów płowych. Z nich codziennie wyruszają na żerowiska.

Okres lęgowy |

Toki sępów płowych odbywają się już pod koniec jesieni

Toki |

Jako ptak monogamiczny tworzy pary, które są sobie wierne przez całe życie. Początek toków ma już miejsce pod koniec jesieni.

Gniazdo |

Na skalnej półce, w niszy, wychodni skalnej, jaskiniach, często w niewielkiej, luźnej kolonii złożonej z 10-20 par lęgowych. Partnerzy znoszą gałęzie na gniazdo, a potem wspólnie opiekują się potomstwem.

Jaja |

Jeden lęg w roku, w zniesieniu jedno jajo składane w lutym lub marcu.

Wysiadywanie |

Jajo wysiadywane jest przez okres 48 do 52 dni^[7] na zmianę przez oboje rodziców. Partnerzy po wykluciu razem karmią swoje jedyne pisklę w gnieździe. Pisklęta opuszczają gniazdo po około 3 miesiącach.

Pożywienie |

Sępy płowe najchętniej wyjadają padłe średniej wielkości ssaki

Głównie padlina, którą sęp wypatruje z powietrza. Ten wyspecjalizowany padlinożerca najczęściej wypatruje świeżo padłych średnich lub dużych ssaków. Za jedzeniem może oddalić się na dużą odległość od swego gniazda. Z padłej zwierzyny, w przeciwieństwie do orłosępów, wyjadają tylko wnętrzności i mięso.

Silny dziób i wydłużona szyja ptaka pozwala mu na dostanie się do wnętrzności padłych ofiar. W czasie wspólnego żerowania obowiązuje wśród sępów płowych hierarchia. Łapczywość niektórych osobników może być tak duża, że niektóre po zjedzeniu zbyt obfitej porcji pokarmu muszą go częściowo zwracać, bo nie są w stanie wzbić się do lotu.

Utrudniony dostęp do padliny i ostra rywalizacja o nią powodują, że sępy płowe żyjące na obszarze Hiszpanii i południowej Francji często polują na żywą zdobycz, w tym na zwierzęta gospodarskie; np. w północnej Hiszpanii w latach 2006–2010 zgłoszono 1165 przypadków zabicia zwierząt gospodarskich przez sępy płowe^[8].

Ochrona |

Objęty ochroną gatunkową ścisłą^[9]. W Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt figuruje jako wymarły ptak lęgowy.

Zobacz też |

ptaki Polski

Przypisy |

↑ Gyps fulvus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).

↑ Eurasian Griffon (Gyps fulvus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2 stycznia 2011].

↑ Gyps fulvus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).

↑ Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 211. ISBN 83-919626-1-X.

↑ Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011.

↑ ^a^b^c J. Orta, G. M. Kirwan, P. Boesman: Griffon Vulture (Gyps fulvus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-01-07]. (ang.)

↑ E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 1. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 143. ISBN 83-7227-891-1.

↑ Antoni Margalida, David Campión i José A. Donázar. Scavenger turned predator: European vultures' altered behaviour. „Nature”. 480, s. 457, 2011. DOI: 10.1038/480457b (ang.).

↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r. nr 220, poz. 2237)

Bibliografia |

Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.

Tajemnice zwierząt: Ptaki drapieżne Europy. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1991. ISBN 83-7023-149-7.

[itis-1] Gyps fulvus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] Eurasian Griffon (Gyps fulvus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2 stycznia 2011].

[iucn-3] Gyps fulvus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).

[4] Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 211. ISBN 83-919626-1-X.

[5] Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011.

[hbwalive-6] J. Orta, G. M. Kirwan, P. Boesman: Griffon Vulture (Gyps fulvus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-01-07]. (ang.)

[lz-7] E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 1. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 143. ISBN 83-7227-891-1.

[Nature-8] Antoni Margalida, David Campión i José A. Donázar. Scavenger turned predator: European vultures' altered behaviour. „Nature”. 480, s. 457, 2011. DOI: 10.1038/480457b (ang.).

[9] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r. nr 220, poz. 2237)

搜尋此網誌