Wola Filipowska
| ||
 Droga krajowa nr 79 w Woli Filipowskiej | ||
Państwo |  Polska | |
Województwo | małopolskie | |
Powiat | krakowski | |
Gmina | Krzeszowice | |
Sołectwo | Wola Filipowska | |
Liczba ludności (2014[1]) | 2770 | |
Strefa numeracyjna | 12 | |
Kod pocztowy | 32-065[2] | |
Tablice rejestracyjne | KRA | |
SIMC | 0324843 | |
Położenie na mapie gminy Krzeszowice   Wola Filipowska | ||
Położenie na mapie powiatu krakowskiego  Wola Filipowska | ||
Położenie na mapie województwa małopolskiego  Wola Filipowska | ||
Położenie na mapie Polski  Wola Filipowska | ||
 50°07′54″N 19°35′22″E/50,131667 19,589444 | ||
Przystanek kolejowy Wola Filipowska
Boisko
Remiza
Kościół pw. św. Maksymiliana Kolbe i Królowej Polski
Wola Filipowska – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.
Spis treści
1 Części wsi
2 Przynależność terytorialna
3 Położenie
4 Infrastruktura
5 Historia
6 Miejsca pamięci
7 Szlaki rowerowe
8 Zobacz też
9 Przypisy
10 Bibliografia
Części wsi |
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0324895 | Białka | przysiółek |
| 0324850 | Borek | część wsi |
| 0324866 | Pasternik | część wsi |
| 0324872 | Stara Wola | część wsi |
Przynależność terytorialna |
Do 1795 r. wieś wchodziła w skład powiatu krakowskiego i województwa krakowskiego, a od lipca 1796 r. do 15 lipca 1809 r. w skład cyrkułu krakowskiego Galicji Zachodniej. W latach 1815–1846 wieś położona była na terenie Wolnego Miasta Krakowa, potem w zaborze austriackim. W latach 1846–1853 wchodziła w skład powiatu krakowskiego. W latach 1853–1939 wchodziła w skład powiatu chrzanowskiego. Od 26 października 1939 r. do 18 stycznia 1945 r. wieś należała do gminy Kressendorf w Landkreis Krakau, dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Po wojnie od 1945 do 1975 ponownie w powiecie chrzanowskim. W latach 1954–1972 wieś była siedzibą gromady Wola Filipowska, w skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Wola Filipowska (bez przysiółka Dulowa (Białka)) ze zniesionej gminy Tenczynek i Filipowice ze zniesionej gminy Nowa Góra w powiecie chrzanowskim. W latach 1973–1976 miejscowość należała do gminy Tenczynek w powiecie chrzanowskim. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Pod koniec lat 90. XX w. od Woli Filipowskiej odłączono wschodnie tereny wsi (tzw. Zielona) przyłączając je do miasta Krzeszowice. W późniejszym okresie nadano nazwy ulic, dwa razy zmieniane.1 stycznia 2006 r. odłączono część Woli Filipowskiej do Dulowej[5]. W 2010 wzdłuż każdej z ulic wprowadzono nową uporządkowaną numerację domów.
Położenie |
Wieś położona głównie w Rowie Krzeszowickim, a południowe krańce wsi na Garbie Teńczyńskim. Od południa i południowego zachodu otoczona Puszczą Dulowską.
Przez miejscowość przebiega linia kolejowa nr 133 Kraków – Katowice (przystanek Wola Filipowska) oraz Droga Krajowa 79 (odcinek tej drogi w Woli Filipowskiej jest na 18 miejscu w Małopolsce miejsc szczególnie niebezpiecznych na drogach krajowych). Przez wieś przepływa Dulówka i Filipówka.
Wieś graniczy od północy z Filipowicami, ze wschodu z Krzeszowicami, od południowego wschodu z Tenczynkiem, od południowego zachodu) z Rudnem, od zachodu z Dulową.
Infrastruktura |
- Zespół Placówek Oświatowych;
- kościół rzymskokatolicki pw. św. Maksymiliana Kolbe i Królowej Polski;
- remiza OSP;
- cmentarz;
- biblioteka;
- klub piłkarski LKS „Wolanka”;
przystanek kolejowy.
W 2000 roku powstała grupa śpiewacza „Wolanie”. Oprócz wyznawców religii rzymskokatolickiej, istnieje też grupa Świadków Jehowy (ok. 1% – 25 osób).
Historia |
Pierwotna Wola znajdowała się na miejscu obecnego przysiółka Stara Wola, położonego wśród Puszczy Dulowskiej w kierunku Rudna. Mieszkańcy wsi początkowo zajmowali się pędzeniem smoły i wypalaniem węgla drzewnego dla pobliskiego zamku Tenczyn.
W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich[6].
W XVIII w. należała do okręgu parafialnego w Tenczynku. W poł. XIX w. na wschodnim skraju wsi, na pograniczu z Krzeszowicami (obecnie teren administracyjny tego miasta), umieszczono cegielnię, przeniesioną przez Potockich z Tenczynka. Produkowane tu z ogniotrwałej glinki mirowskiej i grojeckiej piece i kuchnie kaflowe stały się znane także zagranicą (np. na Bukowinie i na Węgrzech).
Na pocz. XX w. we wsi działała kuźnia kowalska oraz warsztat powroźniczy.
Miejsca pamięci |
Przy granicy z Krzeszowicami stoi głaz, upamiętniający miejsce rozstrzelania 23 listopada 1943 przez Niemców 42 zakładników z więzienia Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie. Trzy dni wcześniej (20 listopada 1943) gestapowiec i niemiecki strażnik kolejowy (Bahnschutz) ulegli we wsi wypadkowi podczas rozminowania torów. Strażnik zmarł. Niemcy nie wykryli sprawców podłożenia dynamitu, mimo to dokonali odwetu.
Szlaki rowerowe |
– z Krzeszowic przez Miękinię, Dolinę Kamienic, Wolę Filipowską, Puszczę Dulowską, Las Orley, rezerwat przyrody Dolina Potoku Rudno, Sankę, Dolinę Sanki i Niedźwiedzią Górę do Krzeszowic.
– z Krzeszowic przez Miękinię, Dolinę Kamienic, Wolę Filipowską, Puszczę Dulowską, Las Orley, rezerwat przyrody Dolina Potoku Rudno, Sankę, Dolinę Sanki i Niedźwiedzią Górę do Krzeszowic.
Zobacz też |
- Wola Filipowska (przystanek kolejowy)
Przypisy |
↑ Ludność, UM Krzeszowice
↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
↑ GUS. Rejestr TERYT
↑ Regulacja gminnych granic - dziennikpolski24.pl, www.dziennikpolski24.pl [dostęp 2017-11-20] (pol.).
↑ Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.
Bibliografia |
Julian Zinkow, Krzeszowice i okolice, Warszawa – Kraków: PTTK Kraj, 1988.- Zdzisław Noga Osadnictwo i krajobraz, ZZJPK, Kraków 1997, s. 19, 21, 40, 62–64, ISBN 83-9001471-7-3.
| |||||||||||||||
