|

|
Imię i nazwisko
|
Arthur John Gielgud
|
Data i miejsce urodzenia
|
14 kwietnia 1904 Londyn
|
Data i miejsce śmierci
|
21 maja 2000 Wotton Underwood
|
Zawód
|
aktor
|
Lata aktywności
|
1924-2000
|
Nagrody
|
|---|
|
Nagroda Akademii Filmowej
|
Najlepszy Aktor Drugoplanowy 1981 Artur
|
Złoty Glob
|
Najlepszy Aktor Drugoplanowy 1981 Artur
|
Nagroda BAFTA
|
Najlepszy Aktor Brytyjski 1953 Juliusz Cezar
Najlepszy Aktor Drugoplanowy 1974 Morderstwo w Orient Expressie
|
|
Odznaczenia
|
  
|

|
Multimedia w Wikimedia Commons
|
|
Sir Arthur John Gielgud[1] (ur. 14 kwietnia 1904 w Londynie, zm. 21 maja 2000 w Wotton Underwood) – brytyjski aktor teatralny i filmowy. Na scenie teatralnej i na planie filmowym spędził 60 lat. Zagrał główne role w największych odtwórca ról szekspirowskich spektaklach[2].
Urodził się w Londynie w rodzinie polsko-litewskiej jako syn Kate Terry-Gielgud (z domu Terry-Lewis; 1868–1958) i Franka Henry’ego Gielguda (1860–1949). Jego matka pochodziła z rodziny aktorskiej. Ze strony ojca Gielgud wywodził się z polskiej rodziny magnackiej Giełgudów (herbu Giełgud), w której odnaleźć można gwiazdy scen polskich z końca XVIII wieku. W rodzinie tej trafiali się również oficerowie i uczestnicy polskich powstań, w tym powstania listopadowego. Był prawnukiem Anieli z Kamińskich Aszpergerowej (1816-1902), polskiej aktorki związanej przez kilkadziesiąt lat ze sceną lwowską. Do jego przodków należał m.in. Antoni Giełgud, generał w powstaniu listopadowym, rodzina wskutek represji po powstaniu listopadowym emigrowała do Wielkiej Brytanii[3].
Po raz pierwszy wystąpił w roli posłańca na scenie w 1921 roku w Henryku V. Ukończył Królewską Akademię Sztuki Dramatycznej. Począwszy od 1929 na deskach legendarnego szekspirowskiego teatru Old Vic i gromadził swymi interpretacjami wielkich szekspirowskich ról tłumy publiczności. Niedługo później krytycy teatralni uznali go za najdoskonalszego odtwórcę ról szekspirowskich, a jego Hamleta za najlepszego w XX stuleciu. Pozostawił wspomnienia Aktor i jego czasy (przetłumaczone także na język polski), w których dokonuje podsumowania i analizy swojej twórczości.
Za najlepsze filmy z jego udziałem należy uznać: Juliusz Cezar (1953), Romeo i Julia (1954), Orzeł w klatce (1970 – jako Napoleon), Morderstwo w Orient Ekspresie (1974), Dyrygent (1979 – reż. Andrzej Wajda), Artur (1981 – za rolę otrzymał Oscara).
Był orientacji homoseksualnej[4][5].
Filmografia |
Bałkany (Secret Agent) (1936)
Juliusz Cezar (1953)
Ryszard III (1955)
Becket (1964)
Szarża lekkiej brygady (1968)
Trzewiki rybaka (1968)
Oh! Co za urocza wojenka (1969)
Juliusz Cezar (1970)
Orzeł w klatce (1972)
Zagubiony horyzont (1973)
Frankenstein: The True Story (1973)
11 Harrowhouse (1974)
Morderstwo w Orient Ekspresie (1974)
Opatrzność (1977)
Kaligula (1979)
Dyrygent (1979)
Człowiek słoń (1980)
Wzór (1980)
Lion of the Desert (1981)
Artur (1981)
Rydwany ognia (1981)
Gandhi (1982)
Wagner (1983)
The Wicked Lady (1983)
The Master of Ballantrae (1984)
Dalekie pawilony (1984)
Obfitość (1985)
Drugi świat (1986)
Rendez-vous ze śmiercią (1988)
Artur 2 (1988)
Getting it Right (1989)
Księgi Prospera (1991)
Światło w mroku (1992)
Scarlett (1994)
Rycerz króla Artura (1995)
Hamlet (1996)
Blask (1996)
Elizabeth (1998)
Merlin (1998)
Przypisy |
↑ Personalidade: John Gielgud (Reino Unido) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2016-10-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-12)].
↑ Sir Arthur John Gielgud (ang.). glbtq.com. [dostęp 2019-02-12].
↑ Afryka 1900. Fotografie Włodzimierza Vala Giełguda (ze zbiorów rodzinnych Adama Kieniewicza) (pol.). [dostęp 2013-09-23]. Cytat: Włodzimierz Val Giełgud (Gielgud) urodził się w Londynie w 1869 roku. Pochodził ze starego, znakomitego kniaziowskiego rodu litewsko-żmudzkiego. Jego ojciec, Adam Giełgud był synem Jana Giełguda, najmłodszego litewskiego marszałka nadwornego ostatniego polskiego monarchy i bratem marszałka Antoniego Giełguda, generała wojsk polskich w czasie powstania listopadowego
↑ „Gielgud, 83, comes out”, Gay Times (Millivres) (114), marzec 1988. ISSN 09506101. Dostęp 2009-09-17.
↑ Vanessa Thorpe (2008-02-10): Curtain rises on Gielgud's gay scandal (ang.). The Guardian. [dostęp 2016-10-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-17)].
Linki zewnętrzne |
John Gielgud w bazie IMDb (ang.)
John Gielgud w bazie Filmweb
John Gielgud w bazie Notable Names Database (ang.)
John Gielgud na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego
|
|---|
1936–1939 |
Walter Brennan (1936)
Joseph Schildkraut (1937)
Walter Brennan (1938)
Thomas Mitchell (1939)
|
|---|
1940–1959 |
Walter Brennan (1940)
Donald Crisp (1941)
Van Heflin (1942)
Charles Coburn (1943)
Barry Fitzgerald (1944)
James Dunn (1945)
Harold Russell (1946)
Edmund Gwenn (1947)
Walter Huston (1948)
Dean Jagger (1949)
George Sanders (1950)
Karl Malden (1951)
Anthony Quinn (1952)
Frank Sinatra (1953)
Edmond O’Brien (1954)
Jack Lemmon (1955)
Anthony Quinn (1956)
Red Buttons (1957)
Burl Ives (1958)
Hugh Griffith (1959)
|
|---|
1960–1979 |
Peter Ustinov (1960)
George Chakiris (1961)
Ed Begley (1962)
Melvyn Douglas (1963)
Peter Ustinov (1964)
Martin Balsam (1965)
Walter Matthau (1966)
George Kennedy (1967)
Jack Albertson (1968)
Gig Young (1969)
John Mills (1970)
Ben Johnson (1971)
Joel Grey (1972)
John Houseman (1973)
Robert De Niro (1974)
George Burns (1975)
Jason Robards (1976)
Jason Robards (1977)
Christopher Walken (1978)
Melvyn Douglas (1979)
|
|---|
1980–1999 |
Timothy Hutton (1980)
John Gielgud (1981)
Louis Gossett Jr. (1982)
Jack Nicholson (1983)
Haing S. Ngor (1984)
Don Ameche (1985)
Michael Caine (1986)
Sean Connery (1987)
Kevin Kline (1988)
Denzel Washington (1989)
Joe Pesci (1990)
Jack Palance (1991)
Gene Hackman (1992)
Tommy Lee Jones (1993)
Martin Landau (1994)
Kevin Spacey (1995)
Cuba Gooding Jr. (1996)
Robin Williams (1997)
James Coburn (1998)
Michael Caine (1999)
|
|---|
2000–2019 |
Benicio del Toro (2000)
Jim Broadbent (2001)
Chris Cooper (2002)
Tim Robbins (2003)
Morgan Freeman (2004)
George Clooney (2005)
Alan Arkin (2006)
Javier Bardem (2007)
Heath Ledger (2008)
Christoph Waltz (2009)
Christian Bale (2010)
Christopher Plummer (2011)
Christoph Waltz (2012)
Jared Leto (2013)
J.K. Simmons (2014)
Mark Rylance (2015)
Mahershala Ali (2016)
Sam Rockwell (2017)
Mahershala Ali (2018)
|
|---|
|
Nagroda BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
|
|---|
1950–1959 |
Ralph Richardson brytyjski& Marlon Brando zagraniczny (1952)
John Gielgud brytyjski& Marlon Brando zagraniczny (1953)
Kenneth More brytyjski& Marlon Brando zagraniczny (1954)
Laurence Olivier brytyjski& Ernest Borgnine zagraniczny (1955)
Peter Finch brytyjski& François Périer zagraniczny (1956)
Alec Guinness brytyjski& Henry Fonda zagraniczny (1957)
Trevor Howard brytyjski& Sidney Poitier zagraniczny (1958)
Peter Sellers brytyjski& Jack Lemmon zagraniczny (1959)
|
|---|
1960–1969 |
Peter Finch brytyjski& Jack Lemmon zagraniczny (1960)
Peter Finch brytyjski& Paul Newman zagraniczny (1961)
Peter O’Toole brytyjski& Burt Lancaster zagraniczny (1962)
Dirk Bogarde brytyjski& Marcello Mastroianni zagraniczny (1963)
Richard Attenborough brytyjski& Marcello Mastroianni zagraniczny (1964)
Dirk Bogarde brytyjski& Lee Marvin zagraniczny (1965)
Richard Burton brytyjski& Rod Steiger zagraniczny (1966)
Paul Scofield brytyjski& Rod Steiger zagraniczny (1967)
Spencer Tracy (1968)
Dustin Hoffman (1969)
|
|---|
1970–1979 |
Robert Redford (1970)
Peter Finch (1971)
Gene Hackman (1972)
Walter Matthau (1973)
Jack Nicholson (1974)
Al Pacino (1975)
Jack Nicholson (1976)
Peter Finch (1977)
Richard Dreyfuss (1978)
Jack Lemmon (1979)
|
|---|
1980–1989 |
John Hurt (1980)
Burt Lancaster (1981)
Ben Kingsley (1982)
Michael Caine / Dustin Hoffman (1983)
Haing S. Ngor (1984)
William Hurt (1985)
Bob Hoskins (1986)
Sean Connery (1987)
John Cleese (1988)
Daniel Day-Lewis (1989)
|
|---|
1990–1999 |
Philippe Noiret (1990)
Anthony Hopkins (1991)
Robert Downey Jr. (1992)
Anthony Hopkins (1993)
Hugh Grant (1994)
Nigel Hawthorne (1995)
Geoffrey Rush (1996)
Robert Carlyle (1997)
Roberto Benigni (1998)
Kevin Spacey (1999)
|
|---|
2000–2009 |
Jamie Bell (2000)
Russell Crowe (2001)
Daniel Day-Lewis (2002)
Bill Murray (2003)
Jamie Foxx (2004)
Philip Seymour Hoffman (2005)
Forest Whitaker (2006)
Daniel Day-Lewis (2007)
Mickey Rourke (2008)
Colin Firth (2009)
|
|---|
2010–2019 |
Colin Firth (2010)
Jean Dujardin (2011)
Daniel Day-Lewis (2012)
Chiwetel Ejiofor (2013)
Eddie Redmayne (2014)
Leonardo DiCaprio (2015)
Casey Affleck (2016)
Gary Oldman (2017)
Rami Malek (2018)
|
|---|
|
Nagroda BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego
|
|---|
1968–1979 |
Ian Holm (1968)
Laurence Olivier (1969)
Colin Welland (1970)
Edward Fox (1971)
Ben Johnson (1972)
Arthur Lowe (1973)
John Gielgud (1974)
Fred Astaire (1975)
Brad Dourif (1976)
Edward Fox (1977)
John Hurt (1978)
Robert Duvall (1979)
|
|---|
1980–1989 |
Ian Holm (1981)
Jack Nicholson (1982)
Denholm Elliott (1983)
Denholm Elliott (1984)
Denholm Elliott (1985)
Ray McAnally (1986)
Daniel Auteuil (1987)
Michael Palin (1988)
Ray McAnally (1989)
|
|---|
1990–1999 |
Salvatore Cascio (1990)
Alan Rickman (1991)
Gene Hackman (1992)
Ralph Fiennes (1993)
Samuel L. Jackson (1994)
Tim Roth (1995)
Paul Scofield (1996)
Tom Wilkinson (1997)
Geoffrey Rush (1998)
Jude Law (1999)
|
|---|
2000–2009 |
Benicio del Toro (2000)
Jim Broadbent (2001)
Christopher Walken (2002)
Bill Nighy (2003)
Clive Owen (2004)
Jake Gyllenhaal (2005)
Alan Arkin (2006)
Javier Bardem (2007)
Heath Ledger (2008)
Christoph Waltz (2009)
|
|---|
2010–2019 |
Geoffrey Rush (2010)
Christopher Plummer (2011)
Christoph Waltz (2012)
Barkhad Abdi (2013)
J.K. Simmons (2014)
Mark Rylance (2015)
Dev Patel (2016)
Sam Rockwell (2017)
Mahershala Ali (2018)
|
|---|
|
Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego
|
|---|
1940–1959 |
Akim Tamiroff (1943)
Barry Fitzgerald (1944)
J. Carrol Naish (1945)
Clifton Webb (1946)
Edmund Gwenn (1947)
Walter Huston (1948)
James Whitmore (1949)
Edmund Gwenn (1950)
Peter Ustinov (1951)
Millard Mitchell (1952)
Frank Sinatra (1953)
Edmond O’Brien (1954)
Arthur Kennedy (1955)
Earl Holliman (1956)
Red Buttons (1957)
Burl Ives (1958)
Stephen Boyd (1959)
|
 |
|---|
1960–1979 |
Sal Mineo (1960)
George Chakiris (1961)
Omar Sharif (1962)
John Huston (1963)
Edmond O’Brien (1964)
Oskar Werner (1965)
Richard Attenborough (1966)
Richard Attenborough (1967)
Daniel Massey (1968)
Gig Young (1969)
John Mills (1970)
Ben Johnson (1971)
Joel Grey (1972)
John Houseman (1973)
Fred Astaire (1974)
Richard Benjamin (1975)
Laurence Olivier (1976)
Peter Firth (1977)
John Hurt (1978)
Melvyn Douglas / Robert Duvall (1979)
|
|---|
1980–1999 |
Timothy Hutton (1980)
John Gielgud (1981)
Louis Gossett Jr. (1982)
Jack Nicholson (1983)
Haing S. Ngor (1984)
Klaus Maria Brandauer (1985)
Tom Berenger (1986)
Sean Connery (1987)
Martin Landau (1988)
Denzel Washington (1989)
Bruce Davison (1990)
Jack Palance (1991)
Gene Hackman (1992)
Tommy Lee Jones (1993)
Martin Landau (1994)
Brad Pitt (1995)
Edward Norton (1996)
Burt Reynolds (1997)
Ed Harris (1998)
Tom Cruise (1999)
|
|---|
2000–2019 |
Benicio del Toro (2000)
Jim Broadbent (2001)
Chris Cooper (2002)
Tim Robbins (2003)
Clive Owen (2004)
George Clooney (2005)
Eddie Murphy (2006)
Javier Bardem (2007)
Heath Ledger (2008)
Christoph Waltz (2009)
Christian Bale (2010)
Christopher Plummer (2011)
Christoph Waltz (2012)
Jared Leto (2013)
J.K. Simmons (2014)
Sylvester Stallone (2015)
Aaron Taylor-Johnson (2016)
Sam Rockwell (2017)
Mahershala Ali (2018)
|
|---|
|
Laureaci nagrody Praemium Imperiale (film/teatr)
|
|---|
- 1989: Marcel Carné
- 1990: Federico Fellini
- 1991: Ingmar Bergman
- 1992: Akira Kurosawa
- 1993: Maurice Béjart
- 1994: John Gielgud
- 1995: Nakamura Utaemon
- 1996: Andrzej Wajda
- 1997: Peter Brook
- 1998: Richard Attenborough
- 1999: Pina Bausch
- 2000: Stephen Sondheim
- 2001: Arthur Miller
- 2002: Jean-Luc Godard
- 2003: Ken Loach
- 2004: Abbas Kiarostami
- 2005: Merce Cunningham
- 2006: Maja Plisiecka
- 2007: Ellen Stewart
- 2008: Sakata Tōjūrō
- 2009: Tom Stoppard
- 2010: Sophia Loren
- 2011: Judi Dench
- 2012: Yoko Morishita
- 2013: Francis Ford Coppola
- 2014: Athol Fugard
- 2015: Sylvie Guillem
- 2016: Martin Scorsese
- 2017: Michaił Barysznikow
|
|
Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym
|
|---|
1970–1979 |
James Brolin (1970)
Ed Asner (1971)
James Brolin (1972)
McLean Stevenson (1973)
Harvey Korman (1974)
Ed Asner / Tim Conway (1975)
Ed Asner (1976)
- Nie przyznano (1977)
Norman Fell (1978)
Danny DeVito / Vic Tayback (1979)
|
 |
|---|
1980–1999 |
Pat Harrington Jr. / Vic Tayback (1980)
John Hillerman (1981)
Lionel Stander (1982)
Richard Kiley (1983)
Paul LeMat (1984)
Edward James Olmos (1985)
Jan Niklas (1986)
Rutger Hauer (1987)
Barry Bostwick / John Gielgud (1988)
Dean Stockwell (1989)
Charles Durning (1990)
Louis Gossett Jr. (1991)
Maximilian Schell (1992)
Beau Bridges (1993)
Edward James Olmos (1994)
Donald Sutherland (1995)
Ian McKellen (1996)
George C. Scott (1997)
Don Cheadle / Gregory Peck (1998)
Peter Fonda (1999)
|
|---|
2000–2019 |
Robert Downey Jr. (2000)
Stanley Tucci (2001)
Donald Sutherland (2002)
Jeffrey Wright (2003)
William Shatner (2004)
Paul Newman (2005)
Jeremy Irons (2006)
Jeremy Piven (2007)
Tom Wilkinson (2008)
John Lithgow (2009)
Chris Colfer (2010)
Peter Dinklage (2011)
Ed Harris (2012)
Jon Voight (2013)
Matt Bomer (2014)
Christian Slater (2015)
Hugh Laurie (2016)
Alexander Skarsgård (2017)
Ben Whishaw (2018)
|
|---|
|
Kontrola autorytatywna (osoba):
ISNI: 0000 0001 2276 5328
VIAF: 12491400
LCCN: n80049919
GND: 134591968
SELIBR: 272032
BnF: 13894453g
SUDOC: 060256982
NKC: jn19990002667
BNE: XX1259829
NTA: 070508453
BIBSYS: 90074474
Open Library: OL4444869A, OL2560016A
OBIN: 74146
- WorldCat