Egftnjytyk

Toskania wł. Toscana
— region —
Herb Flaga
Państwo	Włochy
Siedziba	Florencja
Kod ISO 3166-2	IT-52
Powierzchnia	22 987,04 km²
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności	3 742 011
• gęstość	163 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba prowincji	10 (9+1)
Liczba gmin	279
Położenie na mapie Włoch
43°46′17″N 11°15′15″E/43,771389 11,254167
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Zobacz hasło Toskania w Wikisłowniku

Prowincje w Toskanii.

Pejzaż Toskanii.

Wybrzeże Morza Liguryjskiego.

Toskania (wł. Toscana) – kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech, położony w Apeninach Północnych (Apeniny Toskańskie) oraz nad morzami: Liguryjskim i Tyrreńskim. Od północy graniczy z Ligurią oraz Emilią-Romanią, na wschodzie z Marche i Umbrią, a na południu z Lacjum. Stolicą regionu jest Florencja. W środkowej części Toskanii znajduje się kraina historyczna, a także region winiarski o nazwie Chianti.

Prowincje |

Toskania jest podzielona na 10 prowincji (9 prowincji "właściwych" i 1 miasto metropolitalne), jako jednostek administracyjnych niższego szczebla:

• prowincja Arezzo


• 
  prowincja Florencja (Firenze) – miasto metropolitalne


• prowincja Grosseto


• prowincja Livorno


• 
  prowincja Lukka (Lucca)


• prowincja Massa-Carrara


• prowincja Pistoia


• 
  prowincja Piza (Pisa)


• prowincja Prato


• 
  prowincja Siena.

Geografia |

Na północy Toskania graniczy z Ligurią i Emilią-Romanią, na wschodzie z Umbrią i Marche, na południu z Lacjum, a od zachodu sięga do wybrzeży Morza Tyrreńskiego.

Do regionu należą także wyspy archipelagu toskańskiego, m.in.: Elba (223,5 km²), Montecristo, Capraia, Gorgona, Pianosa, Giglio (21,2 km²).

Toskania obejmuje zachodnie zbocza Apeninów, Kotlinę Toskańską oraz Pogórze Toskańskie, przecięte licznymi dolinami rzek. Większość regionu to teren wyżynny (67%) i górski (25%), niziny zajmują jedynie 8% powierzchni.

• Najwyższe szczyty: Monte Prado 2050 m, Monte Pisanino 1946 m, Corno alle Scale 1945 m


• Rzeki: Arno (241 km), Ombrone (161 km), Serchio (111 km), Albegna, Cecina, Magra, Sieve
  


• Najważniejsze jeziora: Laguna di Orbetello (26,2 km²), Lago di Massaciuccoli (6,9 km²), Lago di Chiusi (3,9 km²), Lago di Montepulciano (1,9 km²)

Historia |

Toskania to również kraina historyczna, zwana początkowo Etrurią i zamieszkana przez Etrusków, podbita przez Rzymian weszła w skład Imperium Rzymskiego (281 p.n.e.). Od 406 n.e. podbijana przez najeżdżające kolejno na Italię plemiona germańskie. Od 553 pod panowaniem Bizancjum, od 568 – Longobardów, od 776 – Franków jako Marchia toskańska.

Od wieku X do XI wyodrębniały się komuny Lukki, Sieny, Florencji i inne. Od XV w. podporządkowana Florencji i władającym w niej Medyceuszom. Od 1569 Wielkie Księstwo Toskanii. Po wygaśnięciu dynastii Medyceuszy w 1737 władza przeszła w ręce dynastii habsbursko-lotaryńskiej, co związało kraj z Austrią. Po podboju w 1801 Napoleon Bonaparte utworzył Królestwo Etrurii. W latach 1807-1809 Toskania była częścią Francji. W 1809 Wielkie Księstwo Toskanii Napoleon nadał Elizie Bonaparte, a w 1814 na tron powróciła dynastia habsbursko-lotaryńska.

22 marca 1860 weszła w skład zjednoczonych Włoch.

Dialekt toskański stał się podstawą dla języka włoskiego.

Gospodarka |

Region ma charakter przemysłowo-rolniczy. Uprawiane są głównie: zboża, ziemniaki, bób, karczochy, winorośl, oliwki, brzoskwinie, śliwki, rośliny pastewne i inne. Znacząca jest produkcja wina (zobacz wina włoskie) i oliwy z oliwek. Hoduje się: bydło, trzodę chlewną, kozy i owce. Praktykowane są także rybołówstwo oraz leśnictwo.

Dominuje przemysł drobny i średni (z bardzo wysoko postawionym rzemiosłem) głównie włókienniczy, maszynowy, metalowy i hutnictwo. Wydobycie pirytów, rudy rtęci, marmuru, cynku, ołowiu.

Turystyka |

Region jest jednym z najważniejszych centrów turystyki na świecie. Regionalna kuchnia i wina cieszą się dużą popularnością, szeroko rozwinięta agroturystyka dysponuje bogatą bazą noclegową. Zabytki i światowej sławy muzea przyciągają zwiedzających z całego świata. Łagodny klimat zezwala na dość długi sezon turystyczny, który trwa od Wielkanocy do października.

Z turystycznego punktu widzenia w Toskanii można wyróżnić wybrzeże oraz miasteczka położone wgłębi regionu, w górzystym terenie. Chętnie odwiedzana jest środkowa część Toskanii wokół regionu Chianti, który słynie z winnic i średniowiecznych miasteczek. Wybrzeże Toskanii ciągnie się od miejscowości Marina di Carrara na północy do Ansedonii na południu. Toskańskie plaże w przeważającej części są piaszczyste. Do regionu Toskania należą także wyspy położone na Archipelagu Toskanii – w tym najsłynniejsza Elba^[1]. Region dysponuje bogatym zapleczem hotelowym, są tu liczne kempingi i wakacyjne apartamenty. W górzystej części Toskanii popularnością cieszą się wiejskie gospodarstwa agroturystyczne. Często z prywatnymi basenami i winnicami. Ogólnie Toskania może przyjąć jednorazowo ok. 550 000 turystów, tyloma łóżkami dysponują hotele, agroturystyki, kempingi itp. (dane IRPAT 2017 r.).^[2]

Wybrzeże Toskanii - z niewielkimi wyjątkami - zdominowane jest plaże piaszczyste. Nad samym morzem znajduje się kilkadziesiąt popularnych kurortów wakacyjnych. Wzdłuż wybrzeża włoskie władze wydzieliły trzy parki naturalne: Parco Naturale  Migliarino San Rossore, Parco Costiero di Rimigliano i wybrzeże Maremma w okolicy Talamone. Na terenie parków plaże zachowały swój naturalny charakter. Obowiązuje tam zakaz budowy hoteli i apartamentowców^[3].

Prezydenci Toskanii |

• 1970–1978: Lelio Lagorio (PSI)


• 1978–1983: Mario Leone (PSI)


• 1983–1990: Gianfranco Bartolini (PCI)


• 1990–1992: Marco Marcucci (PCI/PDS)


• 1992–2000: Vannino Chiti (PDS/DS)


• 2000–2010: Claudio Martini (DS/PD)


• od 2010: Enrico Rossi (PD)^[4]
  

Zobacz też |

• Chianti (kraina historyczna i region winiarski)

Przypisy |

Linki zewnętrzne |

• 
  Strona internetowa regionu Toskania (wł.)
  

p • d • e Regiony i prowincje Włoch Abruzja L’Aquila Chieti Pescara Teramo Apulia Bari[A] Barletta-Andria-Trani Brindisi Foggia Lecce Tarent Basilicata Matera Potenza Dolina Aosty[C] brak podziału na prowincje Emilia-Romania Bolonia[A] Ferrara Forlì-Cesena Modena Parma Piacenza Rawenna Reggio Emilia Rimini Friuli-Wenecja Julijska[C] brak podziału na prowincje, podział na związki międzygminne[B] Kalabria Catanzaro Cosenza Crotone Reggio di Calabria[A] Vibo Valentia Kampania Avellino Benewent Caserta Neapol[A] Salerno Lacjum Frosinone Latina Rieti Miasto Stołeczne Rzym[A] Viterbo Liguria Genua[A] Imperia Savona La Spezia Lombardia Bergamo Brescia Como Cremona Lecco Lodi Mantua Mediolan[A] Monza i Brianza Pawia Sondrio Varese Marche Ankona Ascoli Piceno Fermo Macerata Pesaro e Urbino Molise Campobasso Isernia Piemont Alessandria Asti Biella Cuneo Cusio Ossola Novara Turyn[A] Vercelli Sardynia[C] Cagliari[A] Nuoro Oristano Sassari Sud Sardegna Sycylia[C] Agrigento Caltanissetta Katania[A] Enna Mesyna[A] Palermo[A] Ragusa Syrakuzy Trapani Toskania Arezzo Grosseto Florencja[A] Livorno Lukka Massa-Carrara Pistoia Piza Prato Siena Trydent-Górna Adyga[C] Trydent Bolzano-Alto Adige Umbria Perugia Terni Wenecja Euganejska Belluno Padwa Rovigo Treviso Wenecja[A] Werona Vicenza ↑ abcdefghijklmn Miasto metropolitalne ↑ Dotychczasowe 4 prowincje (Gorycja, Pordenone, Triest i Udine) zniesione ustawą regionalną z 2016 r. ↑ abcde Region autonomiczny