Egftnjytyk

Ten artykuł dotyczy miasta w północnych Włoszech. Zobacz też: inne znaczenie tego słowa.

Bolonia
Flaga
Państwo	Włochy
Prowincja	Bolonia
Burmistrz	Virginio Merola (PD)
Powierzchnia	140,73 km²
Wysokość	54 m n.p.m.
Populacja (2015) • liczba ludności • gęstość	386 298[1] 2 700 os./km²
Nr kierunkowy	051
Kod pocztowy	40100
Tablice rejestracyjne	BO
Położenie na mapie Emilii-Romanii Bolonia
Położenie na mapie Włoch Bolonia
44°29′38″N 11°20′34″E/44,493889 11,342778
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Dworzec Główny w Bolonii z 1859 roku

Wieża Asinelli (97,2 m)

Piazza Maggiore (Rynek Główny)

Typowe arkady w Bolonii

Widok na bazylikę san Petronio i plac Maggiore

Bolonia (wł. Bologna) – miasto w północnych Włoszech, położone jest między Padem a Apeninami na wysokości 54 m n.p.m. Miasto leży nad dwoma rzekami - Reno i Saveną. Stolica regionu Emilia-Romania.

Dane ogólne |

Ośrodek administracyjny prowincji Bolonia, na Nizinie Padańskiej, pomiędzy rzeką Pad a Apeninami.
Ważny ośrodek handlowy, przemysłowy, kulturowy, naukowy (najstarszy na świecie uniwersytet założony w 1088) i turystyczny.

Bolonia nazywana jest też La Grassa (tłusta) ze względu na swą tradycyjnie kaloryczną kuchnię. Międzynarodową sławę zyskało - według legendy - wymyślone tutaj danie spaghetti bolognese, ale miasto słynie także m.in. z malutkich, nadziewanych pierożków tortellini oraz produkowanej w regionie Emilia-Romania szynki crudo^[2].

Historia miasta |

Założone przez Etrusków (lub Umbrów) jako Felsina. W IV wieku p.n.e. zajęta przez celtyckie plemię Bojów, przybyłych z Galii Zaalpejskiej lub z północy przez Alpy Pennińskie. Po podboju Bojowie i Etruskowie stworzyli cywilizację nazywaną galijsko-etruską. Po bitwie pod Telamonem popadła w zależność od Rzymu. W czasie II wojny punickiej Bojowie pomogli Hannibalowi. Klęska Kartaginy oznaczała koniec niepodległości miasta. Rzymianie zniszczyli wiele miejscowości w okolicy i zdobyli miasto (192 p.n.e.).

Rzymska kolonia Bononia została założona w 189 p.n.e.^[3] Po zbudowaniu dróg Via Aemilia w 187 p.n.e. miasto stało się centrum handlowym, połączonym z Arezzo dzięki Via Flaminia minor a z Akwileją dzięki Via Aemilia Altinate. W czasach rzymskich Bolonia liczyła od 12 do 30 tys. mieszkańców i okresowo była drugim pod względem wielkości miastem w Italii oraz jednym z najważniejszych miast w cesarstwie z wieloma świątyniami, termami, teatrem i areną. Pomponiusz Mela wymieniał Bolonię wśród najbogatszych miast Italii. Za rządów Klaudiusza (41-54) zostało zniszczone przez pożar. Odbudowane w I wieku n.e. przez Nerona.

Po długotrwałym upadku w czasie wojen z Germanami świetność przywrócił Bolonii jej biskup święty Petroniusz. Zbudował on klasztor św. Stefana i odbudował wiele innych budowli. Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w państwie Odoakra i Teodoryka Wielkiego. W VI-VIII wieku w egzarchacie raweńskim. Bizantyjczycy otoczyli miasto murami, jako że broniło ono granic egzarchatu. W 728 zdobyta przez króla Longobardów Liutpranda i przyłączona do Królestwa Longobardów. Od 756 w składzie Państwa Kościelnego.

Od początku XII wieku wolna komuna miejska (okres znacznego rozwoju). W 1088 założono Uniwersytet Boloński. W 1168 przystąpiła do Ligi Lombardzkiej, zawiązanej przeciwko cesarzowi Fryderykowi Barbarossie. W 1294 liczyła 60-70 tys. mieszkańców i była prawdopodobnie szóstym co do wielkości miastem w Europie, po Kordobie, Paryżu, Wenecji, Florencji i Mediolanie. Po przegranej bitwie pod Zappolino (1325) Bolonia oddała się pod opiekę papieża. W 1348 w Czarna śmierć zabiła około 30 tys. mieszkańców. Przez jakiś czas była niezależna lub podlegała Mediolanowi. W latach 1506-1860 ponownie znalazła się pod władzą papieży.

W czasie wojen napoleońskich była stolicą Republiki Cispadańskiej (1796-1797), potem przyłączona do Republiki Cisalpińskiej (1797-1802), następnie w Republice Włoskiej (1802-1805) i w Królestwie Włoch (1805-1815). Bunty przeciwko władzy papieży wybuchały w 1831 i 1849. Po tym ostatnim w mieście stacjonował garnizon austriacki.

Od 1860 w zjednoczonych Włoszech.

W 1945 (od 9 do 21 kwietnia) walki między 2 Korpusem Polskim a oddziałami niemieckimi w rejonie Bolonii. Jej zdobycie zakończyło działania 2 Korpusu Polskiego w kampanii włoskiej. 2 sierpnia 1980 na dworcu kolejowym nastąpił zamach terrorystyczny - zginęło 85 osób, a ponad 200 zostało rannych.

Zabytki |

• ruiny rzymskich budowli (akweduktu, term i amfiteatru)


• 
  romańska katedra (przebud. XVI-XVII w.)


• 
  Bazylika św. Petroniusza w Bolonii, której budowę rozpoczęto w 1390, ukończono około 1650. Główny portal wejściowy ozdobiony jest płaskorzeźbami Jacopa della Quercia. Wnętrze o rozmiarach - długość 132 m, wysokość 44 m czyni kościół jednym z największych na świecie. Najcenniejszy wystrój mają kaplica pierwsza i czwarta po lewej stronie ozdobione obrazami Giovanniego da Modeny, oraz Pieta dłuta Amica Aspertiniego i zegar astronomiczny w lewej, bocznej nawie (w południe, wpadający przez mały otwór w sklepieniu, promień światła na posadzce bazyliki wskazuje miesiąc i dzień;


• 
  Katedra Świętego Piotra, poświęcona w roku 1184;


• Miejskie Muzeum Archeologiczne w Bolonii (Museo civico archeologico di Bologna), położone na wschód od bazyliki z kolekcją cennych eksponatów etruskich, rzymskich i egipskich;


• 
  gotycki kościół św. Franciszka


• romańskie i gotyckie wieże mieszkalne
  


• renesansowe pałace (XIII-XVI w.)


• ratusz i siedziba uniwersytetu z (XIII-XVI w.)


• Muzeum Sztuki Współczesnej (MAMBO)


• Bazylika Santo Stefano

Gospodarka |

Duży ośrodek przemysłowy, m.in. precyzyjny i ceramiczny (słynne majoliki), garbarski, skórzano-obuwniczy, środków transportu (wagony kolejowe, ciągniki, motocykle - Ducati), spożywczy (serowarski, winiarski, mięsny, owocowo-warzywny). Ważny węzeł komunikacyjny, ze stacjami kolejowymi Bologna Borgo Panigale, Bologna San Ruffillo, Bologna San Vitale oraz portem lotniczym.

Sławni Bolończycy |

Z Bolonii pochodzą:

• 
  św. Katarzyna z Bolonii – patronka miasta


• 
  Ulisses Aldrovandi – humanista, lekarz i przyrodnik okresu Renesansu
  


• 
  Stefano Benni – pisarz


• 
  Simone Bolelli – tenisista


• 
  Agostino Carracci - malarz


• 
  Pierluigi Collina – sędzia piłkarski


• 
  Sara Errani - tenisistka


• 
  Luigi Galvani - fizyk, lekarz, fizjolog


• 
  Benedykt XIV - papież


• 
  Honoriusz II - papież


• 
  Lucjusz II - papież


• 
  Guglielmo Marconi – wynalazca


• 
  Gianluca Pagliuca – bramkarz piłkarski


• 
  Pier Paolo Pasolini – pisarz, poeta, reżyser


• 
  Roberto Regazzi – lutnik, poeta i pacyfista


• 
  Mariele Ventre – dyrygent, pedagog


• 
  Christian Vieri - piłkarz

Słynne firmy |

• 
  Ducati Motor Holding - motocykle


• 
  Malaguti - skutery


• 
  Lamborghini - samochody


• 
  Maserati - samochody


• Coop


• IMA


• YOOX – moda


• 
  Unipol – bankowość

Miasta partnerskie |

• 
  Poznań (Polska)^[4]
  


• 
  Charków (Ukraina)


• 
  Coventry (Wielka Brytania)


• 
  La Plata (Argentyna)


• 
  Lipsk (Niemcy)


• 
  Portland (USA)


• 
  Saint Louis (Senegal)


• 
  Saint Louis (USA)


• 
  Saloniki (Grecja)


• 
  San Carlos (Nikaragua)


• 
  Tuluza (Francja)


• 
  Tuzla (Bośnia i Hercegowina)


• 
  Walencja (Hiszpania)


• 
  Zagrzeb (Chorwacja)

Zobacz też |

• Wybuch bomby na dworcu kolejowym w Bolonii 2 sierpnia 1980


• 
  Bologna Centrale - Dworzec Główny w Bolonii

Przypisy |

Bibliografia |

• Włochy północne. Wyd. I. Bielsko-Biała: = Pascal sp. z o.o., 2008, s. 165-169. ISBN 978-3-8297-6558-9.

Linki zewnętrzne |

• Strona miejska Bolonii


• Zdjęcia Bolonii


• źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica