Egftnjytyk

Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: ujednoznacznienie.

Vermont State of Vermont
— stan —
14. stan od 4 marca 1791
Pieczęć Flaga
Dewiza: Freedom and Unity
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Montpelier
Kod ISO 3166-2	US-VT
Gubernator	Phil Scott (R)
Powierzchnia	24 906[1] km²
Populacja (2017) • liczba ludności	623 657[2]
• gęstość	25,41 os./km²
Strefa czasowa	UTC-05:00 UTC-04:00
Języki urzędowe	de iure brak de facto angielski
Położenie na mapie USA
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Piramida wieku

Vermont (wymowa:/vərˈmɒnt/ ⁱ) – stan Nowej Anglii, położony w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych.

Na północy graniczy z Kanadą, na południu ze stanem Massachusetts, na wschodzie z New Hampshire, a na zachodzie z Nowym Jorkiem.

Historia |

Pochodzenie nazwy |

Nazwa stanu pochodzi od francuskiego Les Verts Monts, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „zielone wzgórza”. Przydomek stanu, Green Mountain State, nawiązuje do Gór Zielonych.

Kalendarium |

• Tereny obecnego stanu były pierwotnie zamieszkane przez Indian z plemion Irokezów, Algonkinów i Abenaków.


• W 1609 roku na teren dzisiejszego stanu dotarł francuski podróżnik Samuel de Champlain.


• W 1666 roku Francuzi wznieśli Fort St. Anne.


• W 1724 roku powstała pierwsza osada angielska Fort Dunner.


• W latach 1749–1764 władze Prowincji New Hampshire w osobie gubernatora Benninga Wentwortha wydały w sumie 135 aktów (znanych jako New Hampshire Grants) nadających ziemię osadnikom na terenach dzisiejszego Vermontu. Prawa do tej ziemi rościła sobie również Prowincja Nowy Jork. Tereny te decyzją sądu przyznane zostały Nowemu Jorkowi.


• Około 1765 roku do obrony osadników z New Hampshire powstała milicja Green Mountain Boys.


• W 1777 roku Vermont ogłosił się niezależną republiką.


• 4 marca 1791 Vermont został przyjęty jako 14. stan do Unii.

Geografia |

Klimat |

Wilgotny klimat kontynentalny (DFB) strefy umiarkowanej, według klasyfikacji Wladimira Köppena. Zimą występują obfite opady śniegu na terenach górskich.

Warunki hydrologiczne |

Główne rzeki to West River, Otter River, Winooski River.

Podział administracyjny |

1. 
   Hrabstwo Addison; siedziba władz: Middlebury,


2. 
   Hrabstwo Bennington; siedziba władz: Bennington,


3. 
   Hrabstwo Caledonia; siedziba władz: St. Johnsbury,


4. 
   Hrabstwo Chittenden; siedziba władz: Burlington,


5. 
   Hrabstwo Essex; siedziba władz: Guildhall,


6. 
   Hrabstwo Franklin; siedziba władz: St. Albans,


7. 
   Hrabstwo Grand Isle; siedziba władz: North Hero,


8. 
   Hrabstwo Lamoille; siedziba władz: Hyde Park,


9. 
   Hrabstwo Orange; siedziba władz: Chelsea,


10. 
    Hrabstwo Orleans; siedziba władz: Newport,


11. 
    Hrabstwo Rutland; siedziba władz: Rutland,


12. 
    Hrabstwo Washington; siedziba władz: Montpelier,


13. 
    Hrabstwo Windham; siedziba władz: Newfane,


14. 
    Hrabstwo Windsor; siedziba władz: Woodstock.

Demografia |

Vermont ma 620 414 mieszkańców (2009). Najpowszechniej używanymi językami są:

• 
  język angielski – 95,28%,


• 
  język francuski – 1,89%,


• 
  język hiszpański – 0,7%^[3].

Największymi miastami są: Burlington, Rutland, South Burlington, Barre, Montpelier, St. Albans.

Religia |

Dane z 2008 roku, obejmujące także stan New Hampshire^[4]:

• 
  protestantyzm – 34%,


• 
  katolicyzm – 29%,


• bez religii – 26%,


• pozostali – 11% (w tym: judaizm, buddyzm, mormoni).

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku były^[5]:

• 
  Kościół katolicki – 128 293 osób,


• 
  Zjednoczony Kościół Chrystusa – 16 392 osób,


• 
  Zjednoczony Kościół Metodystyczny – 14 710 osób,


• Amerykańskie Kościoły Baptystyczne w USA – 7178 osób,


• 
  Kościół Episkopalny – 6999 osób,


• 
  Protestantyzm bezdenominacyjny – 6989 osób,


• 
  Chrześcijański i Misyjny Sojusz – 4704 osób,


• 
  Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich – 4384 osób,


• 
  Zielonoświątkowcy – 3500 osób (głównie: Zbory Boże).

Symbole stanu |

• 
  Dewiza: Freedom and Unity (Wolność i jedność)


• 
  Symbole: nagórnik, klon cukrowy, koniczyna czerwona
  

Gospodarka |

• sadownictwo i produkcja syropu klonowego


• hodowla bydła mlecznego


• przemysł: maszynowy, narzędziowy, meblowy i turystyka

Uczelnie |

Inne informacje |

Separatyzm |

Vermont jest jednym z niewielu stanów o tendencjach separatystycznych. W stanie tym istnieje ruch, który chce stworzenia Drugiej Republiki Vermontu; pierwsza istniała w latach 1777–1791, zanim stała się amerykańskim stanem. Vermont jest najbardziej lewicowym stanem Ameryki. Wybory przeważnie wygrywa Partia Demokratyczna, a dodatkowo silne wpływy ma socjaldemokratyczna Progresywna Partia Vermontu.

Prawo o broni oraz inne wolności obywatelskie |

Konstytucja Vermont z 1775 roku, na długo przed Bill of Rights, daje prawa i wolności obywatelskie – jako jedna z pierwszych m.in. głosowania, zniesienia niewolnictwa, publicznego szkolnictwa. Dotyczą one m.in. prawa do posiadania broni – Vermont jest stanem z najlżejszymi ograniczeniami dot. broni. Konstytucja literalnie stwierdza:

”That the people have a right to bear arms for the defence of themselves and the State – and as standing armies in time of peace are dangerous to liberty, they ought not to be kept up; and that the military should be kept under strict subordination to and governed by the civil power.”^[6][7][8]

Billboardy i reklama |

Vermont jest jednym z 4 stanów Stanów Zjednoczonych zakazujących billboardów.

Przypisy |

Linki zewnętrzne |

• Oficjalna strona internetowa stanu Vermont

p • d • e Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych Stany Alabama Alaska Arizona Arkansas Connecticut Dakota Południowa Dakota Północna Delaware Floryda Georgia Hawaje Idaho Illinois Indiana Iowa Kalifornia Kansas Karolina Południowa Karolina Północna Kentucky Kolorado Luizjana Maine Maryland Massachusetts Michigan Minnesota Missisipi Missouri Montana Nebraska Nevada New Hampshire New Jersey Nowy Jork Nowy Meksyk Ohio Oklahoma Oregon Pensylwania Rhode Island Teksas Tennessee Utah Vermont Waszyngton Wirginia Wirginia Zachodnia Wisconsin Wyoming Dystrykt federalny Dystrykt Kolumbii Terytoria zależne Baker Guam Howland Jarvis Johnston Kingman Mariany Północne Midway Navassa Palmyra Portoryko Samoa Amerykańskie Wake Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych Portal:Stany Zjednoczone Wikiprojekt:Stany Zjednoczone

p • d • e Hrabstwa w stanie Vermont Addison Bennington Caledonia Chittenden Essex Franklin Grand Isle Lamoille Orange Orleans Rutland Washington Windham Windsor