Złoże mineralne




Złoże mineralne – naturalne nagromadzenie kopalin w obrębie skorupy ziemskiej, powstałe w wyniku różnorodnych procesów geologicznych. Istotny jest fakt, iż złoże występuje w takiej ilości i w takich warunkach ekonomicznych i geologicznych, że jego eksploatacja jest opłacalna (tym się różni złoże od zasobu).




Spis treści






  • 1 Klasyfikacja złóż


    • 1.1 Podział genetyczny złóż




  • 2 Formy złóż


  • 3 Zobacz też





Klasyfikacja złóż |


W ekonomii złoża dzieli się na bilansowe - takie, które opłaca się eksploatować i pozabilansowe - takie, których w obecnych warunkach eksploatować się nie opłaca, ale przypuszczalnie w najbliższej przyszłości ich wydobycie stanie się rentowne. Złożami pozabilansowymi są np. zasoby rud żelaza w okolicach Suwałk, nieeksploatowane z powodu znacznej głębokości ich zalegania oraz ze względów ekologicznych, między innymi po to, aby nie naruszać ekologicznej równowagi Wigierskiego Parku Narodowego.


Złoża można dzielić ze względu na ich gospodarcze znaczenie. Podział ten jest następujący:




  • surowce energetyczne - ropa naftowa, węgiel kamienny i brunatny, torf, gaz ziemny, rudy uranu


  • kruszce i rudy metali - hematyt, magnetyt, miedź, aluminium, mangan, nikiel, chrom, cynk i ołów, złoto, srebro, platyna, pallad


  • kamienie szlachetne i półszlachetne - diamenty, beryl, granat, turmalin, turkus, agat, kryształ górski, itp.


  • surowce budowlane - kruszywo naturalne: (żwiry, piaski) i sztuczne: bazalt, melafir, wapień, marmur, kamień ciosowy (granit, piaskowiec), kamień ozdobny (marmur, granit, piaskowiec), materiały wiążące (gips, anhydryt, wapienie i margle)


  • surowce chemiczne - sól, fosforyty, siarka rodzima, saletra


  • surowce szklarskie i ceramiczne - piaski kwarcowe, niektóre gliny i iły


  • wody mineralne - szczawy, solanki, wody radoczynne


Co roku Państwowy Instytut Geologiczny publikuje Bilans zasobów kopalin, obejmujący wszystkie udokumentowane aktualnie złoża na terenie Polski.



Podział genetyczny złóż |


Istnieją dwa najważniejsze klasyfikacje złóż ze względu na sposób ich powstawania. Obydwie klasyfikacje przedstawiają tabele poniżej:































Złoża endogeniczne

Złoża magmowe
platyna, diamenty, rudy chromu, niklu i żelaza, a także wolfram, miedź, fluoryt
Powstają wskutek stygnięcia i krystalizacji magmy bądź lawy

Złoża metamorficzne

grafit, azbest, koks naturalny, magnetyt, surowce skalne
Powstają wskutek procesów metamorfizmu

Złoża egzogeniczne

Złoża wietrzeniowe

boksyty, kaolin, siarka
Powstają wskutek usunięcia skały płonnej i wzrostu zawartości składnika użytecznego

Złoża osadowe właściwe

węgiel, gaz ziemny, ropa naftowa, sól kamienna, sole potasowe, gips, anhydryt, rudy żelaza, fosforyty, skały osadowe
Powstają na skutek działalności organizmów żywych albo na skutek odparowywania roztworów

Złoża osadowe mechaniczne
diamenty, złoto rodzime, kasyteryt, korund, piaski, żwiry
Powstają dzięki selektywnemu transportowi i sedymentacji w środowisku wodnym






































magmogeniczne

magmowe
Powstają wskutek zastygania magmy i krystalizacji minerałów

pomagmowe
Powstają wskutek krystalizacji roztworów znajdujących się w magmach

wulkanogeniczne
Powstają wskutek wytrącania się minerałów z gazów wulkanicznych

hipergeniczne

wietrzeniowe
Powstają wskutek selekcji zwietrzelin przez siły grawitacyjne, wody i wiatry

osadowe (mechanogeniczne, chemogeniczne i ewaporacyjne)
Powstają wskutek sedymentacji osadów lub wytrącania się z roztworów

biogeniczne
Powstają wskutek przekształcania szczątków organicznych w skorupie ziemskiej pod wpływem procesów metamorfizmu

metamorfogeniczne

metamorficzne
Powstają wskutek przeobrażania minerałów i skał w głębi skorupy ziemskiej pod wpływem procesów metamorfizmu

zmetamorfizowane
Powstają wskutek przeobrażania pod wpływem procesów metamorfizmu złóż uprzednio wykształconych (także złóż metamorficznych)


Formy złóż |




Schemat przedstawiający formy złóż


W zależności od formy, w jakiej dane złoże występuje pod lub na powierzchni litosfery, można wyróżnić:




  • pokłady (np. węgiel kamienny, osadowe rudy miedzi, itp.)


  • wysady (sól kamienna i gips)

  • żyły

  • gniazda

  • soczewki


  • konkrecje, sekrecje

  • złoże okruchowe



Zobacz też |



  • zasoby złoża

  • zasoby geologiczne

  • zasoby udokumentowane

  • zasoby bilansowe

  • zasoby pozabilansowe

  • zasoby przemysłowe

  • zasoby perspektywiczne

  • zasoby prognostyczne




這個網誌中的熱門文章

Electric locomotive

Carlow County Council

Abdulla Qahhor