Fenytoina
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | C15H12N2O2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Masa molowa | 252,27 g/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wygląd | biały lub prawie biały, krystaliczny proszek[1], higroskopijny, bez zapachu[2] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Numer CAS | 57-41-0 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
PubChem | 1775[3] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
DrugBank | DB00252[4] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasyfikacja medyczna | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ATC | N03 AB02 N03 AB52 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Stosowanie w ciąży | kategoria D | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fenytoina (łac. Phenytoinum) – lek będący pochodną hydantoiny o działaniu przeciwdrgawkowym i przeciwarytmicznym.
Spis treści
1 Mechanizm działania
2 Wskazania
3 Działania niepożądane
4 Przeciwwskazania
5 Interakcje z innymi lekami
6 Dawkowanie
7 Bibliografia
8 Przypisy
Mechanizm działania |
Mechanizm jej działania polega na blokowaniu kanałów sodowych, co w konsekwencji prowadzi do hamowania potencjału czynnościowego komórki i braku depolaryzacji. Hamuje przenikanie jonów wapnia przez błony komórkowe podczas depolaryzacji. Hamuje fosforylacje kompleksu wapń-kalmodulina. Fenytoina stabilizuje błonę komórkową neuronów i podwyższa próg drgawkowy.
Z uwagi na wąski margines terapeutyczny, dość liczne działania niepożądane i skuteczność nowszych leków przeciwpadaczkowych – stopniowo jest wycofywana z przewlekłego leczenia padaczki.
Stosowana również w kardiologii, jako lek przeciwarytmiczny. Na mięsień sercowy wywiera działanie inotropowe ujemnie. Wydłuża okres refrakcji i przyspiesza przewodzenia bodźców.
Wskazania |
- stan padaczkowy
- napady toniczno-kloniczne (grand mal)
- napady częściowe, zwłaszcza proste
Działania niepożądane |
- ze strony układu krążenia: zaburzenia rytmu serca, niedokrwistość megaloblastyczna[9];
- ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe;
- ze strony OUN: zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia widzenia, napady drgawkowe (po przedawkowaniu);
- przerost dziąseł – charakterystyczny objaw niepożądany po stosowaniu fenytoiny, u osób młodych (20%), wynika ze zmienionego metabolizmu kolagenu; nie wymaga przerywania leczenia. Staranna higiena jamy ustnej w istotny sposób zmniejsza tę dolegliwość[9];
- niedoczynność tarczycy[10] (opublikowano również odmienne zdanie na ten temat)[11].
Przeciwwskazania |
Nie stosować w okresie ciąży i karmienia piersią.
Interakcje z innymi lekami |
Salicylany mogą ją wypierać z połączeń z białkami. Jest induktorem metabolicznym; przyspiesza metabolizm doustnych środków antykoncepcyjnych, co powoduje skrócenie ich czasu działania.
Dawkowanie |
Dawkowanie fenytoiny powinno być zindywidualizowane. Zaleca się jego ustalanie na podstawie oznaczeń stężenia fenytoiny we krwi. Fenytoina odznacza się niskim indeksem terapeutycznym, więc łatwo ją przedawkować.
Bibliografia |
Jerzy Majkowski, Lidia Bułachowa. Padaczka. PZWL 1991 r.
Przypisy |
↑ abc Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
↑ Komisja Farmakopei Polskiej: Farmakopea Polska IV. Warszawa: Urząd Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1965, s. 1393.
↑ Fenytoina (CID: 1775) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
↑ ab Fenytoina (DB00252) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
↑ Fenytoina (nr D4007) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
↑ abc Phenytoin and Phenytoin Sodium. W: NTP (National Toxicology Program). 2014. Report on Carcinogens, Thirteenth Edition. [on-line]. Research Triangle Park, NC: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service., 2014-10-02. [dostęp 2015-06-22].
↑ ab Fenytoina (ang.) w bazie ChemIDplus, United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-08-17].
↑ ab Fenytoina (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-17].
↑ ab Andrzej Członkowski: Leki przeciwpadaczkowe. W: Wojciech Kostowski, Zbigniew S. Herman: Farmakologia. Podstawy farmakoterapii. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 75. ISBN 978-83-200-3726-5.
↑ Krzysztof Bury: Niedoczynność tarczycy. [dostęp 2015-06-22].
↑ Phenytoinum WZF (pol.). 2010 Centrum Informacji o Leku.. [dostęp 2015-06-22].
Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||