Szaława (Saława, Salava, Sielawa ) – polski herb szlachecki, używany przez kilkadziesiąt rodzin, z których największe znaczenie uzyskali Ledóchowscy.
Spis treści 1 Opis herbu 2 Historia 2.1 Najwcześniejsze wzmianki 2.2 Legenda herbowa 3 Herbowni 4 Bibliografia 5 Linki zewnętrzne 6 Przypisy
Opis herbu | Opis herbu z wykorzystaniem zasad blazonowania, zaproponowanych przez Alfreda Znamierowskiego[1] :
W polu błękitnym toczenica złota z trzema takimiż krzyżami kawalerskimi zaćwieczonymi wewnątrz, ułożonymi w rosochę.
Klejnot: zbrojne ramię z mieczem, barwy naturalnej.
Historia | Najwcześniejsze wzmianki | Według Alfreda Znamierowskiego herb znany od 1354[2] . Franciszek Piekosiński podaje, że znane są dwie bezimienne pieczęcie z tym herbem z roku 1464[3] . Średniowieczny klejnot tego herbu nie był znany, pojawił się dopiero w źródłach XVI-wiecznych: Herbach rycerstwa polskiego i Gnieździe cnoty Paprockiego oraz w Kronice Bielskiego[4] .
Legenda herbowa | Według legendy, przytaczanej przez Paprockiego i Niesieckiego, początek tego herbu powiązany jest z chrystianizacją Rusi. Książę Włodzimierz, zapragnąwszy przyjąć chrzest, wyprawił swych posłów do Bizancjum, aby tam zapoznali się z zasadami obrządku prawosławnego. Posłowie tak przekonali się do greckich ceremonii, że przyjęli chrzest i powróciwszy do kraju bardzo entuzjastycznie wypowiadali się o chrześcijaństwie. To słysząc, poganie z otoczenia księcia szydzili z nich i z nowej religii. Nie mogąc znieść obelg, jeden z posłów wyzwał trzech adwersarzy na pojedynek w zakreślonym przez siebie kręgu i wszystkich pokonał. Dla szaleńczej odwagi przezwano posła szalonym, a na pamiątkę wydarzenia, książę nadał mu herb z trzema krzyżami w kręgu[5] .
Herbowni | Lista sporządzona została na podstawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Zwracamy jednak szczególną uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Podkreślamy także, że identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.
Lista nazwisk herbownych znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla. Zawiera 40 pozycji[6] :
Alkiewicz, Chalkowski, Figurski, Gałko, Gałkowski, Gołajkowski, Hajkowski, Halk, Halka, Hałajkowski, Hałko, Kociełło, Korotyński, Kuczyński, Ledochowicz, Ledóchowski, Leduchowski, Ludochowski, Łopata, Nawojski, Nawratyński, Nawrocki, Nawrotyński, Puciłowski, Romanowski, Strzesz, Strzyż, Strzyżewski, Syratowicz, Syriatowicz, Syryjatowicz, Szalewicz, Szamlicki, Szapka, Szaputowicz, Szatkowski, Świerski, Świrkowski, Świrski, Wigura.
Znani herbowni | Ledóchowscy herbu Szaława płk Wacław Szalewicz Bibliografia | Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów . L&L, 2007. ISBN 978-83-60597-10-1 . Linki zewnętrzne | Herbarza polskiego Tadeusza GajlaHerby szlachty litewskiej. Herb Szaława, odmiany i herbowni (pol. ) Herbarz szlachty białoruskiej. (pol. ) Przypisy | ↑ Alfred Znamierowski, Paweł Dudziński: Wielka księga heraldyki . Warszawa: Świat Książki, 2008, s. 104-108. ISBN 978-83-247-0100-1 . ↑ Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy . Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 166. ISBN 83-7391-166-9 . ↑ Franciszek Piekosiński: Heraldyka polska wieków średnich . Kraków: Akademia Umiejętności, 1899, s. 260. ↑ Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku . Warszawa: DiG, 2001, s. 264. ISBN 83-7181-217-5 . ↑ Kasper Niesiecki, Jan Nepomucen Bobrowicz: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S. J . T. 8. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841, s. 594. ↑ Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów . L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1 . Herby szlacheckie w Polsce
A
B
C – F
C
D
E
F
G – J
G
H
I
J
K
L – M
L
Ł
M
N – P
N
O
P
R – Ś
R
S
Ś
T – Ż
T
U
V
W
Z
Ż
Heraldyka Herby szlachecki mieszczański chłopski własny państwowy miejski korporacji fantazyjne mówiący Elementy herbu tarcza herbowa klejnot herbowy zawój (tortillon) korona heraldyczna korona rangowa hełm heraldyczny labry płaszcz heraldyczny trzymacze heraldyczne podpory heraldyczne postument heraldyczny order herbowy dewiza herbowa zawołanie Oznaki godności Inne herbarz rola herbowa herold blazonowanie szrafowanie tynktura krzyż heraldyczny totem kamon Heraldyka według kraju heraldyka angielska heraldyka szkocka heraldyka japońska Wikiprojekt Herby Portal:Heraldyka
