Powstanie Bar-Kochby




























Powstanie Bar-Kochby


Ilustracja
Mapa Judei
Czas

132–135
Przyczyna
chęć zrzucenia rzymskiego zwierzchnictwa przez mieszkańców Judei
Wynik
stłumienie powstania
Strony konfliktu




Judejczycy

Cesarstwo Rzymskie

Dowódcy





Szymon Bar-Kochba

Tinnejusz Rufus,
Publiusz Marcellus,
Juliusz Sewerus

Siły




~ 80 tys.
~ 200 tys.

brak współrzędnych

Powstanie Bar-Kochby – zbrojne wystąpienie Żydów w latach 132–135 n.e., skierowane przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu, mające na celu zrzucenie rzymskiego zwierzchnictwa nad prowincją Judei[1]. Drugie spośród powstań Żydów przeciwko Rzymianom (po tzw. wojnie żydowskiej).




Spis treści






  • 1 Źródła dotyczące powstania


  • 2 Przyczyny


  • 3 Przebieg


  • 4 Skutki powstania


  • 5 Numizmatyka powstańcza


  • 6 Zobacz też


  • 7 Przypisy


  • 8 Bibliografia


  • 9 Linki zewnętrzne





Źródła dotyczące powstania |


Najważniejszymi źródłami historycznymi dla powstania Bar Kochby są przede wszystkim relacje Kasjusza Diona, Euzebiusza z Cezarei, Justyna Męczennika, Historia Augusta (w biografii Hadriana), także źródła talmudyczne. Wgląd w wydarzenia dają także wykopaliska archeologiczne, w tym odkrycia qumrańskie i numizmatyczne[2].



Przyczyny |


W 129 roku cesarz rzymski Hadrian wydał zarządzenie, aby na miejscu zburzonej Świątyni Jerozolimskiej zbudować świątynię Jowisza Kapitolińskiego. Miasto Jerozolima miało być przy tym całkowicie przebudowane na wzór hellenistyczny i służyć jako kolonia rzymska. Ponadto zabroniono Żydom pod karą śmierci ceremonii obrzezania, którą cesarz postrzegał jako formę samookaleczenia tego samego rodzaju co kastracja[3].


W 132 roku wybuchło kolejne powstanie żydowskie. Przyjmuje się, że jego główną przyczyną był między innymi brak zgody na budowę świątyni Jowisza w miejscu świątyni jerozolimskiej oraz chęć zapobieżenia przekształceniu Jerozolimy w kolonię rzymską[4].



Przebieg |


Wodzem powstania, z tytułem „księcia Izraela” (hebr. nasi ha-Jisrael), został Szymon ben Koziba (inaczej Szymon Bar-Kochba), a arcykapłanem jego wuj Eleazar syn Charsoma. Obaj przywódcy wywodzili się z rodu Hasmoneuszy[5].


W wyniku walk Żydzi wyzwolili cały obszar prowincji wraz z Jerozolimą i ruinami Świątyni, w których wznowiono służbę ofiarniczą. W sumie powstańcy zdobyli ok. 50 twierdz oraz ok. 1000 miast i wsi.


Powstańcy prześladowali i zabijali chrześcijan za odmowę wyparcia się wiary w Jezusa Chrystusa i uznanie Szymona ben Koziby za Mesjasza[6].


Cesarz Hadrian wezwał z Brytanii generała Juliusza Sewera oraz Kwintusa Lolliusza Urbikusa, a do stłumienia powstania ściągnięto prawdopodobnie Legion XXII z Egiptu[7] i – być może – Legion IX z odległej północy (z Brytanii lub Dolnej Germanii), na co jednak brak dowodów[8]. W 135 roku Rzymianie wkroczyli do Judei, rozpoczynając walki z żydowskimi powstańcami. Stosowali zwykłą dla Rzymian taktykę dzielenia, izolowania i likwidowania kolejnych enklaw powstańczych.


Latem 135 roku zdobyli Jerozolimę. Jako ostatni punkt oporu w Galilei padła kwatera główna powstańców Bethar, na południowy zachód od Jerozolimy (siedziba Sanhedrynu i zarazem miejsce przebywania Szymona Bar-Kochby)[9]. Zamordowani zostali niemal wszyscy obrońcy, a pozostałych przy życiu sprzedano jako niewolników.



Skutki powstania |


Ogółem podczas walk Rzymianie zburzyli 50 twierdz oraz 985 miast i wsi. Zginęło ok. 580 tysięcy Żydów[10].
Wzgórze Świątynne w Jerozolimie zostało zaorane. Stanęła tam świątynia Jowisza i posąg Hadriana. Miasto nazwano Colonia Aelia Capitolina i uczyniono z niej kolonię dla wysłużonych żołnierzy syryjskich i fenickich. Zakazano praktyk judaizmu. Nazwę kraju zmieniono z Judei na Syria Palestina (Syria palestyńska, inaczej filistyńska - od starożytnych wrogów Żydów, Filistynów)[11]. Na terenie dawnej Jerozolimy wybudowano świątynie ku czci Jowisza, Serapisa, Dionizosa oraz Kastora i Polluksa. Żydom zabroniono mieszkać, wkraczać i zbliżać się do miasta. Żydom wolno było tylko patrzeć na Jerozolimę z daleka (de loginquo eam oculis tantum videre permissum est[12]) a na teren świątyni mogli wejść tylko 9 dnia miesiąca aw, aby przy Ścianie Płaczu opłakiwać swoje nieszczęście[13].


Na przestrzeni kilku wieków (155–617) wybuchały kolejne powstania żydowskie. W większości wypadków były jednak szybko tłumione.



Numizmatyka powstańcza |




Srebrna tetradrachma z roku ok. 133. Awers: Świątynia Jerozolimska. Rewers: tekst „Pierwszy rok po wyzwoleniu Izraela”.


W trakcie powstania Bar Kochby rebelianci sięgnęli po najważniejszy środek propagandowy i emitowali własne monety wybijane na monetach, które były aktualnie w obiegu na terenie Judei i w regionie. Wynikało to z problemów związanych z działaniami wojennymi oraz brakiem kruszcu. Monety zawierały następujące inskrypcje:



  • Rok pierwszy odkupienia Izraela

  • Rok drugi wolności Izraela

  • Wolność Jerozolimy


Na monetach wyemitowanych w pierwszym roku powstania znalazły się także inne inskrypcje:



  • Szymon, książę Izraela

  • Eleazar kapłan

  • Jerozolima

  • Szymon


Ponadto na monetach pojawiły się następujące wyobrażenia: fasada świątyni jerozolimskiej, gałązki palmy, mirt i wierzba. Także naczynia i instrumenty świątynne: dzban i amfora oraz harfa i lira. Pojawiły się również monety-hybrydy: jedna strona wyobraża rok pierwszy, natomiast po drugiej stronie - rok drugi, trzeci, a nawet czwarty. Niektóre monety z czasów powstania Bar Kochby znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie[14].



Zobacz też |



  • Wojny żydowskie

  • historia Izraela



Przypisy |




  1. ↑ Powstanie Bar-Kochba (ang.)


  2. ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 7 - 11.


  3. ↑ Paul Johnson Historia Żydów, ss. 150-151


  4. ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 195.


  5. ↑ Paul Johnson Historia Żydów, s. 151


  6. ↑ Justyn Męczennik 'Apologia' I, 31


  7. ↑ Legion XXII Deiotariana (ang.)


  8. ↑ Legion IX Hiszpański (ang.)


  9. ↑ Paul Johnson Historia Żydów, ss. 151-152


  10. ↑ The "Five Good Emperors" („Pięciu Dobrych Cesarzy” – Hadrian) (ang.). [zarchiwizowane z tego adresu].


  11. ↑ Maria Jaczynowska Historia starożytnego Rzymu, s. 205


  12. ↑ Tertulian, Adversus Iudeos


  13. ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 206.


  14. ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 137, 224-231.



Bibliografia |



  • Paul Johnson, Historia Żydów, Wyd. Platan, 1996 ​ISBN 978-83-85222-25-5​

  • Maria Jaczynowska, Historia starożytnego Rzymu, PWN, Warszawa 1986 ​ISBN 83-01-00268-9​

  • JerzyJ. Ciecieląg JerzyJ., Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Zabrze: Inforteditions, 2008, ISBN 978-83-89943-32-3, OCLC 316508022 .



Linki zewnętrzne |


  • Bogaty skarb z czasów powstania Bar-Kochby




這個網誌中的熱門文章

Electric locomotive

Carlow County Council

Abdulla Qahhor