Imbirowce
| ||
 Zingiber spectabile | ||
Systematyka[1] | ||
Domena | eukarionty | |
Królestwo | rośliny | |
Klad | rośliny naczyniowe | |
Klad | Euphyllophyta | |
Klad | rośliny nasienne | |
Klasa | okrytonasienne | |
Klad | jednoliścienne | |
Rząd | imbirowce | |
Nazwa systematyczna | ||
Zingiberales Griseb. | ||
Imbirowce (Zingiberales Griseb.) – rząd roślin zielnych należący do jednoliściennych. Rośliny tu zaliczane wyewoluowały ok. 80 milionów lat temu[2]. W obrębie rzędu wyróżnia się 8 rodzin, 92 rodzaje i blisko 2,2 tys. gatunków[1]. Należy tu wiele popularnych roślin użytkowych (np. banan, imbir, kardamon) i ozdobnych (paciorecznik, strelicja, maranta).
Banan zwyczajny
Helikonia papuzia
Canna indica
Strelitzia juncea
Morfologia |
- Pokrój
- Rośliny zielne, zwykle okazałe[2], nie wykształcające wzniesionego pędu poza okresem kwitnienia[3].
- Liście
- Wyraźnie ogonkowe i zwykle pochwiaste[3], często z pochwami liściowymi tworzącymi nibyłodygę. Liście w pąku zwinięte[2].
- Kwiaty
- Grzbieciste, zwykle okazałe, barwne. Cechą znamienną jest przekształcenie płodnych pręcików w bezpłodne prątniczki. W bardziej pierwotnych rodzinach jest jeszcze 5-6 pręcików (Musaceae, Strelitziaceae, Heliconiaceae, Lowiaceae), podczas gdy u późniejszych (Zingiberaceae) zachował się tylko jeden pręcik, a u przedstawicieli rodzin Marantaceae i Cannaceae pyłek wytwarza jedynie jeden pylnik (połowa pręcika)[3]. Kwiaty wsparte są zwykle przez okazałe i trwałe przysadki. Zalążnia jest dolna[2].
Systematyka |
Takson utrwalony w systematyce roślin, uznawany w stosunkowo mało zmienionej formie od kilkudziesięciu lat.
- Pozycja rzędu według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)[1]
| ← |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Podział rzędu według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)[1]
Systemy APG uznają (w postaci niezmienionej od 1998 – System APG I) rząd za przynależny do kladu kamelinowych (ang. commelinids) w obrębie kladu jednoliściennych. Relacje filogenetyczne między rodzinami są następujące:
| imbirowce |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Pozycja i podział rzędu w systemie Reveala (1994-1999)
- Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina, klasa jednoliścienne Liliopsida, podklasa imbirowe Zingiberidae Cronquist, nadrząd Zingiberanae Takht. ex Reveal[4].
- rodzina: paciorecznikowate Cannaceae Juss. pub. Gen. Pl.: 62. 4 Aug 1789.
- rodzina: kostowcowate Costaceae Nakai pub. J. Jap. Bot. 17: 203. Apr 1941.
- rodzina: helikoniowate Heliconiaceae (A. Rich.) Nakai pub. J. Jap. Bot. 17: 201. Apr 1941.
- rodzina: Lowiaceae Ridl. pub. Fl. Malay Penins. 4: 291. 1 Dec 1924, nom. cons.
- rodzina: marantowate Marantaceae Petersen in Engl. & Prantl pub. Nat. Pflanzenfam., II, 6: 33. Oct 1888, nom. cons.
- rodzina: bananowate Musaceae Juss. pub. Gen. Pl.: 61. 4 Aug 1789.
- rodzina: strelicjowate Strelitziaceae (K. Schum.) Hutch. pub. Fam. Fl. Pl. 2: 72. 1934.
- rodzina: imbirowate Zingiberaceae Lindl. pub. Key Bot.: 69. 15-30 Sep 1835, nom. cons.
- Pozycja rzędu w systemie Reveala (2007)
- W systemie z 2007 roku Reveal zebrał w randze rzędu te same rodziny jw., ale za nazwę ważną uznał Cannales R. Br. ex Bercht. & J. Presl, Přir. Rostlin: 269. Jan-Apr 1820. Poza tym zmienił w nowym systemie klasyfikację wyższych jednostek systematycznych. Rząd Cannales znalazł się w nadrzędzie Commelinanae Takht., podklasie Commelinidae Takht. i klasie okrytonasiennych (Magnoliopsida Brongn.)[5]
- Pozycja i podział rzędu w dawnych systemach
System Cronquista (1981) do rzędu zalicza te same rodziny jw. Rząd zaklasyfikowany został do podklasy Zingiberidae w obrębie klasy jednoliściennych Liliopsida. Wcześniejsze systemy klasyfikacyjne takie jak system Wettsteina, ostatni raz aktualizowany w 1935 r., oraz system Englera aktualizowany w 1964 r., wyróżniają ten rząd z tymi samymi roślinami jednak podzielonymi na mniejszą liczbę rodzin.
Przypisy |
↑ abcd Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-02-23].
↑ abcd Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 184. ISBN 978-1-84246-634-6.
↑ abc Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
↑ Crescent Bloom: Zingiberales (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 22 stycznia 2009].
↑ James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families – An expanded family scheme (ang.). Department of Plant Biology, Cornell University. [dostęp 22 stycznia 2009].
