Egftnjytyk

; ;	; Görlitz;
	; Görlitz;
	; ; Widok z lotu ptaka;
	; ;
	; Herb;
; Państwo;	; Niemcy;
; Kraj związkowy;	; Saksonia;
; Powiat;	; Powiat Görlitz;
; Burmistrz;	Siegfried Deinege;
Powierzchnia;	67,22 km²;
Wysokość;	199 m n.p.m.;
Populacja (2013); • liczba ludności; • gęstość;	; ; 54 042; 804 os./km²;
; Nr kierunkowy;	03581;
; Kod pocztowy;	02826–02829;
; Tablice rejestracyjne;	GR;
	; ; Położenie na mapie Saksonii; ; ; ; Görlitz; ; ; ;
	; ; Położenie na mapie Niemiec; ; ; ; Görlitz; ; ; ;
	; 51°09′N 14°59′E/51,150000 14,983333;
; ;	; Multimedia w Wikimedia Commons;
; ;	; Informacje w Wikipodróżach;
	; Strona internetowa;
	; Portal Niemcy;

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Görlitz ([ˈgœʁlɪt͡s] ⁱ; górnołuż. Zhorjelc, wym. [ˈzhorʲɛlt͡s]; czes. Zhořelec, wym. [ˈzɦor̝ɛlɛt͡s]; pol. Zgorzelec, pol. hist. Zgorzelice) – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, siedziba powiatu Görlitz. Do 31 lipca 2008 roku Görlitz było miastem na prawach powiatu. Leżące na europejskim szlaku Via Regia.

Położone nad Nysą Łużycką na granicy z Polską, w Łużycach Górnych. Jest najbardziej wysuniętym na wschód miastem Niemiec^[1], szóste co do wielkości miasto Saksonii – po Lipsku, Dreźnie, Chemnitz, Zwickau i Plauen. Siedziba biskupów: ewangelickiego i katolickiego. Dawniej tworzyło jedno miasto wraz ze Zgorzelcem, dzisiejszym miastem położonym w województwie dolnośląskim. Görlitz jest jednym z niewielu niemieckich miast tej wielkości niezniszczonych podczas II wojny światowej, a co za tym idzie posiadających niezaburzony układ przestrzenny i zabytki ze wszystkich epok historycznych.

Spis treści

1 Historia

2 Demografia

3 Zabytki

4 Transport

5 Współpraca

6 Osoby urodzone i związane z Görlitz

7 Zobacz też

8 Przypisy

9 Bibliografia

10 Linki zewnętrzne

Historia |

Kalendarium:

na przełomie X i XI w. gród Serbołużyczan zajęty i włączony do Polski wraz z Łużycami przez Bolesława I Chrobrego

1032 – utrata grodu przez Polskę na rzecz Marchii Miśnieńskiej

1076 – osada wraz ze wschodnią częścią Milska przyłączona do Czech

1131 – powstał gród nad Nysą Łużycką z polecenia czeskiego księcia Sobiesława

ok. 1215 – prawa miejskie

1319 – miasto pod panowaniem śląskiego Piasta Henryka I Jaworskiego, miasto zostaje włączone do księstwa jaworskiego

1329 – miasto ponownie włączone do Królestwa Czech

1346–1815 – miasto-członek górnołużyckiego Związku Sześciu Miast

Herb króla Węgier Macieja Korwina na Starym Ratuszu

1377 – powstało oddzielne księstwo Görlitz (Herzogtum Görlitz) utworzone przez króla czeskiego i Świętego Cesarza Rzymskiego Karola IV

1466 – pod panowaniem króla węgierskiego Macieja Korwina

1490 – powrót w granice Czech

1618–1648 – zniszczenia w czasie wojny trzydziestoletniej

1635 – utrata miasta wraz z Łużycami Górnymi przez Czechy na rzecz Elektoratu Saksonii

1697–1763 – pod panowaniem królów Polski Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa; przez miasto biegnie jedna z tras łączących Drezno i Warszawę^[2]

1815 – po kongresie wiedeńskim włączony został do Prus i stał się częścią prowincji Śląsk (Provinz Schlesien)

od 1848 połączenie kolejowe z Węglińcem, od 1865 z Lubaniem i Jelenią Górą

Görlitz i Zgorzelec z lotu ptaka – z wysokości 10 tys. metrów

1900 – Görlitz drugim po Wrocławiu najludniejszym miastem w prowincji Śląsk

w 1919 roku z wyniku podziału prowincji Śląsk na dwie mniejsze prowincje, stał się częścią prowincji Dolny Śląsk (Provinz Niederschlesien)

w czasie II wojny światowej 1939–1945 obóz dla jeńców – podoficerów i szeregowych różnej narodowości (Stalag VIII A Görlitz), przez który przeszło ponad 44 tys. osób (zginęło kilka tysięcy jeńców, głównie radzieckich i włoskich)

kwiecień 1945 – zacięte walki o sforsowanie Nysy Łużyckiej

na mocy postanowień konferencji poczdamskiej Nysa Łużycka stała się rzeką graniczną, a prawobrzeżna część miasta włączona w obszar Polski i nadano jej nazwę Zgorzelice (obecnie Zgorzelec)

do 1990 Görlitz znajdowało się w Niemieckiej Republice Demokratycznej (DDR)

1994 – papież Jan Paweł II utworzył diecezję katolicką z siedzibą w Görlitz. Patronką diecezji jest polska święta Jadwiga Śląska

Do 1945 Zgorzelec stanowił przedmieście Görlitz. Na początku maja 1945, Niemcy zniszczyli most staromiejski Zgorzelec-Görlitz, odbudowany w 2004 roku. Władze obu miast podpisały 8 lipca 2003 deklarację o utworzeniu Europa-Miasto (niem. Europastadt), w Görlitz działa spółka promująca miasto o nazwie Europastadt Görlitz/Zgorzelec GmbH^[3]. Miasta Görlitz i Zgorzelec ubiegały się wspólnie o przyznanie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, tytułu nie uzyskały.

W latach 1995–2016 anonimowy darczyńca przekazał ponad 10 milionów euro na potrzeby miasta. Z tych środków wyremontowano dwie trzecie kamienic starego miasta^[4].

Demografia |

Na pierwszym planie młyn (Vierrademühle), dalej kościół św. Piotra i Pawła i Waidhaus (szary budynek) widziane z mostu staromiejskiego

Osobny artykuł: Ludność Görlitz.

Miasto zamieszkuje 54 042 mieszkańców (31 grudnia 2013)^[5].

Zabytki |

Apteka Ratuszowa (Ratsapotheke)

Nowy Ratusz

Görlitz jest jednym z niewielu niemieckich miast tej wielkości niezniszczonych podczas II wojny światowej, a co za tym idzie posiada niezaburzony układ przestrzenny i zabytki ze wszystkich epok historycznych:

Święty Grób (Heiliges Grab) z 1504 roku – replika grobu Jezusa Chrystusa

kościół św. Piotra i Pawła (St. Peter und Paul) z XV wieku

kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche) z XII wieku

kościół św. Trójcy (Dreifaltigkeitskirche) z lat 1234–1245

Stary Ratusz z XVI wieku

wieże Dicker Turm, Reichenbacher Turm i Nikolaiturm, brama Nikolaizwinger, baszta Ochsenbastei, barbakan Kaisertrutz – pozostałości średniowiecznych fortyfikacji

Kościół Mariacki (Frauenkirche) z 1473 roku

zamek wodny Tauchritz z 1306 roku

budynek Waidhaus z XIII wieku

budynek Schönhof z 1526 roku, siedziba Muzeum Śląskiego (Das Schlesische Museum)

Dworzec Główny z 1846 roku

wiadukt kolejowy z 1847 roku

kościół św. Krzyża (Heilig-Kreuz-Kirche) z 1853 roku

dom towarowy Straßburg-Passage z 1887 roku

fontanna Muschelminna z 1887 roku

katedra św. Jakuba (St.-Jakobus) z 1900 roku

kościół luterański (Lutherkirche) z 1901 roku

Nowy Ratusz z 1903 roku

kościół Ducha Świętego (Heilig-Geist)

synagoga z 1911 roku

dom towarowy Hertie-Kaufhaus z 1913 roku

Transport |

Dworzec kolejowy Görlitz

Görlitz leży na europejskim szlaku komunikacyjnym. W pobliżu miasta przebiega trasa europejska E40 oraz autostrada A4, która łączy się z polską autostradą A4.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Görlitz. W skład komunikacji miejskiej wchodzi system tramwajowy oraz autobusowy.

Współpraca |

Görlitz, Berliner Straße

Francja: Amiens

Włochy: Molfetta

Czechy: Nowy Jiczyn

Hesja: Wiesbaden

Polska: Zgorzelec, Mirsk

Osoby urodzone i związane z Görlitz |

Jakob Böhme – słynny niemiecki filozof, mistyk, gnostyk

Michael Ballack – niemiecki piłkarz

Jens Jeremies – niemiecki piłkarz

Zobacz też |

Byłe przejście graniczne Görlitz – Zgorzelec

Byłe przejście graniczne Görlitz – Zgorzelec (Most Staromiejski)

Byłe przejście graniczne Görlitz – Zgorzelec (kolejowe)

Byłe przejście graniczne Görlitz (Ludwigsdorf) – Jędrzychowice

19 Pułk Piechoty im. von Courbière’a (2 Poznański)

Biskupi Görlitz

Dolnośląska Droga św. Jakuba

Euroopera

Hochschule Zittau/Görlitz

Waggonbau Görlitz

Przypisy |

↑ Moritz Fahrner: Görlitz – östlicher geht’s nicht in Deutschland (niem.). Die Welt, 2010-10-27. [dostęp 2012-09-11].

↑ » Informacja historycznaDresden-Warszawa, www.dresden-warszawa.eu [dostęp 2017-11-23] (pol.).

↑ Die Europastadt GörlitzZgorzelec GmbH (niem.). [dostęp 2012-09-11].

↑ MałgorzataM. Zagrodzka MałgorzataM., Tajemniczy darczyńca co roku przelewał na konto miasta ponad pół miliona euro [dostęp 2016-09-25] .

↑ www.statistik.sachsen.de.

Bibliografia |

Praca zbiorowa, Piękno saksońskich miast, TMGS, Drezno

Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009

Christoph Waack, Peter Haslinger (red.): Historisch-topographischer Atlas schlesischer Städte / Historyczno-topograficzny atlas miast śląskich. T. 1: Görlitz/Zgorzelec. Marburg/Wrocław: Herder-Institut, 2010. ISBN 978-3-87969-361-0. (niem. • pol.)

Linki zewnętrzne |

Zgorzelice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.

oficjalna strona internetowa miasta Görlitz (niem.)

widoki na most staromiejski (niem. • pol.)

sześcienne panoramy różnych części miasta (niem.)

Cmentarz żydowski

Historia i rozwój podwójnego miasta Görlitz/Zgorzelec w Historyczno-topograficznym atlasie miast śląskich (niem. • pol.)

[1] Moritz Fahrner: Görlitz – östlicher geht’s nicht in Deutschland (niem.). Die Welt, 2010-10-27. [dostęp 2012-09-11].

[2] » Informacja historycznaDresden-Warszawa, www.dresden-warszawa.eu [dostęp 2017-11-23] (pol.).

[3] Die Europastadt GörlitzZgorzelec GmbH (niem.). [dostęp 2012-09-11].

[4] MałgorzataM. Zagrodzka MałgorzataM., Tajemniczy darczyńca co roku przelewał na konto miasta ponad pół miliona euro [dostęp 2016-09-25] .

[5] www.statistik.sachsen.de.

搜尋此網誌