Egftnjytyk

Hradečná
Widok na szczyt góry Hradečná
Państwo	Czechy
Położenie	Malá Morávka
Pasmo	Wysoki Jesionik (czes. Hrubý Jeseník) (Sudety)
Wysokość	1057 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów Hradečná
50°04′07,2″N 17°17′26,1″E/50,068667 17,290583
Multimedia w Wikimedia Commons

Hradečná (niem. Gritz Berg^[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1057 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1056 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Malá Morávka, oddalony o około 4,6 km na południowy wschód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)^[2][3][4].

Charakterystyka |

Lokalizacja |

Hradečná jest górą położoną przy miejscowości uzdrowiskowej Karlova Studánka^[5], w centrum pasma Wysokiego Jesionika oraz przy węźle szlaków turystycznych wychodzących z pobliskiej przełęczy Hvězda^[2]. Jest górą dobrze rozpoznawalną, widoczną z Karlovej Studánki. Przez jej stok przebiega pierwszy, około 1,4 km długości odcinek wąskiej, bardzo popularnej i jedynej asfaltowej drogi prowadzącej z Hvězdy na Pradziad tzw. (czes. Ovčárenská silnice), na której w związku z jej szerokością odbywa się ruch wahadłowy, sterowany podnoszonym szlabanem i sygnalizacją świetlną oraz droga nr 450 Bělá pod Pradědem – Bruntál i nr 445 Rýmařov – Zlaté Hory, które krzyżują się na przełęczy Hvězda^[2].

Ma kształt kopulasty, który z perspektywy lotniczej wygląda jak „guz” na przedłużeniu stoku góry Vysoká hole, ciągnącym się do przełęczy Hvězda^[3]. Góra ta położona jest w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina) na bocznym odgałęzieniu głównego grzbietu (grzebieniu) Masywu Pradziada i Wysokiej Holi, a jednocześnie leży ona przy granicy z kolejnym mikroregionem Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Orlíka (czes. Medvědská hornatina).

Jest szczytem pojedynczym. Górę ogranicza od zachodu przełęcz o wysokości 1019 m n.p.m. w kierunku góry Vysoká hole, od północy potok Bílá Opava, płynący przez miejscowość Karlova Studánka oraz jej niewielki południowy dopływ, od wschodu przełęcz Hvězda i od południowego-wschodu przełęcz położona na wysokości 830 m n.p.m. w kierunku góry U Pecí^[2].

W otoczeniu góry znajdują się szczyty: od zachodu Petrovy kameny, od północnego-zachodu Ostrý vrch, od północnego-wschodu Skalnatý vrch, od wschodu Hřeben-Z i od południowego-wschodu: Prostřední skála, Prostřední skála-JZ i U Pecí^[2].

Widok ze szczytu góry Hradečná na stok góry Vysoká hole z tzw. Kamiennym morzem (Suť).

Stoki |

Stoki zalesione są lasem świerkowym^[6], z nielicznym drzewostanem liściastym, szczególnie w niektórych najniższych partiach stoków (Karlova Studánka) oraz z nielicznymi ogołoceniami i dwoma trójkątnymi polanami położonymi blisko przełęczy Hvězda, w odległości około 800 m i 950 m na południowy wschód od szczytu^[2]. Na południowy zachód od szczytu, w odległości około 50 m położone jest skalisko, będące punktem widokowym. Roztaczają się z niego perspektywy m.in. w kierunku szczytu Temná oraz stoku Vysoká hole z występującym na jego stoku tzw. Kamiennym morzem o nazwie Suť. Nieco niżej na tym stoku w odległości około 250 m i 260 m położone są jeszcze dwa inne skaliska^[3]. Poza tym na stoku południowo-zachodnim i południowo-wschodnim występują obszary mniejszych skalisk i głazów^[7]. Na stokach poza wytyczonymi drogami znajdują się nieliczne dróżki i ścieżki m.in. Půlnoční cesta i Kapitánská cesta^[8].

Widok na skalisko blisko szczytu góry Hradečná (odległość ok. 50 m) oraz górę Temná

Szczyt |

Szczyt góry znajduje się na niewielkiej polanie wśród zalesienia, z ograniczonymi widokami m.in. w kierunku góry Ostrý vrch. Zwiększająca się z czasem wysokość zalesienia znacznie ograniczy pole widzenia. Blisko niego znajdują się pozostałości funkcjonującej niegdyś altanki widokowej w postaci belek i zadaszenia (widoczne również na zdjęciach satelitarnych)^[2][3]. Na szczycie znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 1056,6 m n.p.m. z widocznym koło niego stalowym słupkiem ostrzegającym przed jego zniszczeniem z tabliczką, z napisem Státní triangulace Poškození se trestá^[a][7]. Dojście na szczyt możliwe jest dwoma sposobami: pierwszy – leśną, prosto biegnącą, około 1 km długości ścieżką rozpoczynającą się za budką (portiernią) przy szlabanie na przełęczy Hvězda oraz drugi – nieco dłuższy, lecz wygodniejszy, o następującym przebiegu: należy przebyć 1,5 km długości odcinek asfaltową drogą tzw. Ovčárenską cestą, po czym skręcić w lewo na również asfaltową dróżkę tzw. Půlnoční cestę rozpoczynającą się za szlabanem, przebywając odcinek długości około 360 m, a następnie należy skręcić ponownie w lewo na leśną, prosto biegnącą wśród zalesienia nieoznakowaną ścieżkę, dochodząc po około 380 m do szczytu z punktem geodezyjnym^[7][4].

Punkt geodezyjny na szczycie góry Hradečná, w dali widoczna góra Ostrý vrch.

Geologia |

Pod względem geologicznym masyw góry Hradečná należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie^[9] i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie fyllitów (biotytów, muskowitów, chlorytów) i kwarcytów oraz skał magmowych, głównie meta-diabazów^[10]. Kształt góry oraz obecność diabazów sugerują jej wulkaniczne pochodzenie^[11].

Wody |

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących górskich potoków m.in. krótkich potoków płynących ze stoków góry Hradečná, wpadających do potoków: Bílá Opava i Bělokamenný p^[2]. W odległości około 770 m na północny wschód od szczytu na wysokości 831 m n.p.m. przy drodze nr 450 występuje źródło oznaczone jako (czes. Studánka bez jména)^[12].

Ochrona przyrody |

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt^[2].

U podnóża stoku północno-wschodniego ma swój początek ścieżka edukacyjna (czes. NS Bílá Opava) o długości około 5,5 km, przebiegająca na trasie o przewyższeniu 550 m^[13][14]:

Karlova Studánka, Hubert – góra Hradečná – dolina potoku Bílá Opava – góra Ostrý vrch – Praded-V – góra Pradziad – schronisko górskie Barborka (z 6 stanowiskami obserwacyjnymi).

Turystyka |

Widok na Pitný pavilon w Karlovej Studánce oraz górę Hradečná

U podnóża stoku północno-wschodniego góry, w odległości około 900 m od szczytu położona jest miejscowość turystyczna Karlova Studánka^[5]. W części tej miejscowości położonej już na stoku góry Hradečná znajdują się następujące obiekty o charakterze pielgrzymkowym i turystycznym:

• Kościół Najświętszej Marii Panny Uzdrowienia Chorych (czes. Kostel Panny Marie Uzdravení Nemocných), w stylu empire, zbudowany w latach 1838-1840 wg projektu arch. Antonína Onderky z obrazem Maryi z Dzieciątkiem w ołtarzu głównym^[15][16];


• Kaplica św. Huberta (czes. Kaple sv. Huberta), drewniana, barokowa, ośmioboczna z niewielką wieżyczką, zbudowana w latach 1757-1758, poświęcona patronowi myśliwych św. Hubertowi^[17][18];


• 
  Pramen Petr, zabudowane źródło wód mineralnych^[11], o głębokości 126 m, wydrążone w 1966 roku^[19][20];


• 
  Pitný pavilon, zabytkowy drewniany niewielki pawilon, zbudowany w 1862 roku ze źródłem o nazwie (czes. Vilémův pramen)^[21][22];


• 
  Hudební pavilon, zabytkowy drewniany pawilon muzyczno-koncertowy, zbudowany w latach 1836-1837 wg projektu arch. Antonína Onderky^[23][24];


• 
  Geopark, stała ekspozycja założona w 1991 roku na wolnym powietrzu, występujących w Jesionikach (czes. Jeseníky) skał z 340 eksponatami^[25][26].

Do bazy turystycznej z hotelami górskimi w okolicy góry Pradziad jest od szczytu około 4 km w kierunku północno-zachodnim. Znajdują się tam następujące hotele górskie i schroniska turystyczne^[2]:

• na wieży Pradziad: hotel Praděd^[27] oraz na stoku góry Pradziad hotele górskie: Kurzovní chata^[28] i schronisko Barborka^[29];


• na stoku góry Petrovy kameny hotele górskie: Ovčárna i Figura^[30] oraz schronisko Sabinka^[31].

Poza tym przy przełęczy Hvězda znajduje się pensjonat Penzion na Hvězdě, położony u podnóża stoku o nazwie U Hvězdy^[32].

Szlaki turystyczne |

Z miejscowości Karlova Studánka wytyczono cztery szlaki turystyczne, przebiegające w niewielkim fragmencie przez stok góry Hradečná^[2]:

Karlova Studánka, Hubert – góra Hradečná – Hvězda – góra Kopřivový vrch – góra Železný vrch – Malá Morávka;

Karlova Studánka – góra Hradečná – dolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – schronisko Barborka^[33] – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – Velká kotlina – dolina rzeki Moravice – Karlov pod Pradědem – Malá Morávka;

Karlova Studánka – góra Hradečná – Ovčárna – góra Petrovy kameny – przełęcz Sedlo Barborka – góra Pradziad – schronisko Švýcárna – góra Velký Jezerník – Kamzík – góra Nad Petrovkou – góra Hřbety – Kouty nad Desnou;

Karlova Studánka – góra Hradečná – dolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – vodopády Bílé Opavy – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – góra Temná – góra Kopřivná – Karlov pod Pradědem;

oraz dwa szlaki spacerowe:

Karlova Studánka – Hvězda – góra Hradečná – Karlova Studánka;

ulicami Karlovej Studánki.

Szlaki rowerowe |

Przez stoki góry Hradečná przebiegają również trzy szlaki rowerowe na trasach:

(nr 6029) Bruntál – Rudná pod Pradědem – Suchá Rudná – Hvězda – góra Hradečná – Karlova Studánka – Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta) – Vidly – Vrbno pod Pradědem^[34];

(nr 553) Rýmařov – góra Harrachovský kopec – Dolní Moravice – Malá Morávka – góra Hradečná – Hvězda – Karlova Studánka – Vrbno pod Pradědem – Drakov^[35];

Hvězda – góra Hradečná – Ovčárna – góra Petrovy kameny – przełęcz Sedlo Barborka – góra Pradziad – schronisko Švýcárna – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – góra Velký Jezerník – Kamzík – góra Výrovka – góra Velký Klínovec – Červenohorské sedlo^[36].

Podjazdy drogowe |

Szlakami rowerowymi na stokach góry Hradečná biegnie również część czterech podjazdów drogowych chętnie pokonywanych przez rowerzystów na trasach:

Podjazdy drogowe
L.p.	Trasa	Oznaczenie	Długość km	Różnica wysokości m	Średnie nachylenie %	Ilość pętlic drogowych
1	Hvězda – szczyt Pradziad[37]		9,1	632	6,9	0
2	Hvězda – Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta)	450	4,0	143	3,6	1
3	Rýmařov – Hvězda	445	16,6	265	1,6	0
4	Vrbno pod Pradědem – Hvězda	445	8,9	308	3,5	0

Trasy narciarskie |

W okresach ośnieżenia na stokach góry wytyczono dwie trasy narciarstwa biegowego^[8]:

Hvězda – góra Hradečná – góra Temná – Jelení cesta;

Hvězda – góra Hradečná – góra Temná – góra Kopřivná – Karlov pod Pradědem.

W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Zobacz też |

• Szczyty Wysokiego Jesionika

Uwagi |

Przypisy |

Bibliografia |

• 
  Zbigniew Cymerman. Spory o podział geologiczny Sudetów. (PDF). „Przegląd Geologiczny”. 46 nr 6, s. 530–536, 1998. ISSN 0033-2151. OCLC 995455330. 
  


• Geologická mapa 1:50 000 (cz.). W: Česká geologická služba [on-line]. Mapy.geology.cz.


• Hrubý Jeseník (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). Mapy.cz.


• Hrubý Jeseník (mapa) (JPEG) (cz.). Dudisoft.eu. [zarchiwizowane z tego adresu].


• Jeseníky jih. Turistická a cykloturistická mapa 1:25 000. Wyd. 1. Česká Lípa: Eurokart, 2010. ISBN 978-80-87380-18-5.


• Jeseníky sever. Turistická a cykloturistická mapa 1:25 000. Wyd. 1. Česká Lípa: Eurokart, 2010. ISBN 978-80-87380-17-8.


• Jeseníky – Praděd, Králický Sněžník. Turistická mapa 1:50 000. Vizovice: SHOCart, 2010. ISBN 978-80-7224-178-1.


• Jesioniki. Pradziad, Śnieżnik, Jeseník. Mapa aktualizowana w terenie. Skala 1:50 000. Wyd. II. Wrocław: Studio PLAN, 2011. ISBN 978-83-62645-80-0.


• Kateřina Kočí, Lenka Skuhravá: Karlova Studánka (PDF) (cz.). W: Obec Karlova Studánka [on-line]. Karlovice.eu, 2012.

Linki zewnętrzne |

• Hradečná (HLV 251; 1057 m) (cz.). Tisicovky.cz. [dostęp 2015-11-19].

p • d • e Szczyty Wysokiego Jesionika Pradziad (1491 m) Vysoká hole (1465 m) Petrovy kameny (1446 m) Keprník (1423 m) Kamzičník (1420 m) Velký Děd (1408 m) Velký Máj (1386 m) Vozka (1377 m) Malý Děd (1368 m) Jelení hřbet (1367 m) Břidličná hora (1358 m) Dlouhé stráně (1353 m) Žalostná (1352 m) Šerák (1351 m) Mravenečník (1343 m) Vřesník (1342 m) Pecný (1334 m) Červená hora (1333 m) Zámčisko (1323 m) Spálený vrch (1313 m) Pec (1311 m) Velký Jezerník (1309 m) Divoký kámen (1285 m) Mračná hora (1272 m) Malá Jezerná (1271 m) Temná (1263 m) Medvědí hřbet (1261 m) Kamenec (1) (1250 m) Ztracené kameny (1250 m) Velká Jezerná (1248 m) Černá stráň (1237 m) Ostrý vrch (1228 m) Medvědí vrch (1216 m) Jelenka (1214 m) Homole (1209 m) Malý Jezerník (1208 m) Jelení loučky (1205 m) Orlík (1204 m) Černý vrch (1201 m) Hubertka (1197 m) Sokol (1187 m) Ostružná (1184 m) Klínová hora (1180 m) Zelené kameny (1179 m) Velký Klín (1178 m) Kamzičí vrch (1173 m) Výrovka (1167 m) Velký Klínovec (1166 m) Medvědí hora (1163 m) Sokolí skála (1) (1163 m) Prostřední vrch (1153 m) Ztracené skály (1151 m) Točník (1146 m) Lysý vrch (1128 m) Polom (1127 m) Šindelná hora (1125 m) Tupý vrch (1123 m) Medvědí louka (1111 m) Lyra (1103 m) Černava (1103 m) Žárový vrch (1101 m) Malý Klín (1099 m) Děrná (1099 m) Obří skály (1082 m) Karliny kameny (1079 m) Osikový vrch (1078 m) Jeřáb (1077 m) Čertova stěna (1075 m) Šumný (1073 m) Malý Máj (1070 m) Slatina (1060 m) Hřbety (1058 m) Nad soutokem (1057 m) Hradečná (1057 m) Nad Petrovkou (1051 m) Velké Bradlo (1050 m) Troják (1049 m) Sokolí skála (2) (1045 m) Malé Bradlo (1044 m) Stará hora (1043 m) Pytlák (1040 m) Kozí hřbet (1040 m) Jelenec (1038 m) Ráztoka (1032 m) Vysoká hora (1031 m) Srnčí vrch (1027 m) Soukenná (1026 m) Čepel (1024 m) Ostruha (1023 m) Kamenec (2) (1023 m) Loupežník (1020 m) Suchá hora (1020 m) Kopřivná (1019 m) Plošina (1017 m) Zaječí hora (1012 m) Ucháč (1009 m) Hřib (981 m) Mrazový vrch (980 m) Na Vyhlídce (1) (978 m) Ovčí vrch (966 m) Špičák (965 m) Jestřábí vrch (960 m) Klobouk (960 m) Bučina (959 m) Hřeben (958 m) Jelení skalka (949 m) Smolný vrch (942 m) Suchý vrch (941 m) Rolandův kámen (936 m) Zámecký vrch (1) (934 m) Jelení kameny (928 m) Hláska (927 m) Kazatelny (925 m) Kámen Svobody (924 m) Dřevina (921 m) Javůrka (921 m) Skály (1) (919 m) Dlouhá hora (917 m) Rudná hora (915 m) Tři kameny (907 m) Pod Vysokou (906 m) Kosov (905 m) Skalnatý vrch (902 m) Klanke (900 m) Prostřední skála (894 m) Kluč (892 m) Zadní Jestřábí (891 m) Zadní plošina (887 m) Jelení skok (885 m) Štolný hřbet (883 m) Kopřivový vrch (876 m) Štěrkovec (869 m) Přední Jestřábí (868 m) Sklenský vrch (866 m) Skály (2) (864 m) Hvězda (864 m) Sněhulák (862 m) Anenský vrch (861 m) Železný vrch (859 m) Zámecká hora (854 m) Nad Kapličkou (852 m) Sutě (851 m) V Javořinách (850 m) Hřibovec (849 m) Na Vyhlídce (2) (847 m) U Pecí (843 m) Šindelná (842 m) Miroslav (838 m) Kopřivník (838 m) Výří kameny (828 m) Novoveský vrch (827 m) Solná (826 m) U Rozhledny (1) (825 m) Čerťák (824 m) Skalnatý (Vižka) (821 m) Ranná (819 m) Solný vrch (819 m) Pod Šindelnou (816 m) Hrbek (815 m) Nad Výrovkou (813 m) Skalnatá (812 m) Rovný vrch (811 m) Jedlový vrch (809 m) Ostroh (802 m) Bělská stráň (797 m) Skalisko (797 m) Kamenec (3) (794 m) Bučín (793 m) U Rozhledny (2) (782 m) Čertův vrch (779 m) Medvědí skály (772 m) Javořík (772 m) Bukový vrch (771 m) Pastvina (766 m) Brdo (766 m) Nad Rychtou (762 m) Za Šestkou (758 m) Halda (754 m) Nad Podlesím (752 m) Kapličkový vrch (751 m) Sokolka (750 m) Nad Myslivnou (746 m) Lysá hora (744 m) Velká seč (740 m) Strážiště (738 m) Měděnec (728 m) Lázeňský vrch (716 m) Zámecký vrch (2) (705 m) Stříbrný kopec (704 m) Nad Borovým (695 m) Bezový (691 m) Nad Bobrovníkem (687 m) Růžová stráň (668 m) Nad Hájenkou (656 m) Vavřinec (643 m) Toč (620 m) Seč (618 m) Kocián (594 m) Kalafovičova plotna (582 m) Galeria mulitmediów w Wikimedia Commons