Stará hora
| ||
Widok z drogi nr 445 Heřmanovice – Vrbno pod Pradědem na góry Stará hora i Rovný vrch (w tle stok góry Orlík). | ||
Państwo | ||
| Położenie | Heřmanovice | |
| Pasmo | Wysoki Jesionik (czes. Hrubý Jeseník) (Sudety) | |
| Wysokość | 1043 m n.p.m. | |
Położenie na mapie Sudetów Stará hora | ||
Stará hora (niem. Alter Berg[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1043 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1040 m n.p.m. lub bardziej dokładna 1043,2 m n.p.m.[2]) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Heřmanovice, oddalony o około 13 km na północny wschód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[3].
Spis treści
1 Charakterystyka
1.1 Lokalizacja
1.2 Stoki
1.3 Szczyt góry
1.4 Geologia
1.5 Wody
2 Ochrona przyrody
3 Turystyka
3.1 Szlaki turystyczne i rowerowe
3.2 Trasy narciarskie
4 Zobacz też
5 Uwagi
6 Przypisy
7 Bibliografia
8 Linki zewnętrzne
Charakterystyka |
Lokalizacja |
Stará hora jest górą trudno rozpoznawalną o słabo wyeksponowanym szczycie, „doczepioną” od północnego-wschodu do masywu góry Orlík (podobnie jak np. góra Žalostná do góry Keprník). Jedynie od strony wschodniej można ją z trudem dostrzec m.in. z biegnącej w oddali drogi nr 445 Šternberk – Zlaté Hory. Z innych stron jest przysłonięta wyższym masywem Orlíka, bądź innymi szczytami. Ponadto patrząc w jej stronę ze znajdującej się na północ osady Rejvíz, łatwo ją pomylić z wyższą górą Medvědí vrch, gdyż ich szczyty pokrywają się (wierzchołki na jednej linii). Znajduje się w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Orlíka (czes. Medvědská hornatina), a jednocześnie jest najbardziej na północ położoną górą tego mikroregionu ze wszystkich, które mają wysokość ponad 1000 m n.p.m[3]. Masyw góry ma lekko łukowaty grzbiet, przebiegający na kierunku wschód – zachód, położony na bocznej gałęzi, jednego z dwóch głównych ramion (grzbietów) tego mikroregionu tzn. północnego, góry Medvědí vrch, ciągnącego się od góry Zámecký vrch (1)[a] do góry Na Vyhlídce (1)[b][3].
Jest szczytem pojedynczym[3]. Górę ograniczają: od zachodu mało wybitna przełęcz o wysokości 1037 m n.p.m. w kierunku góry Orlík, od północy dolina potoku Podzámecký p., od wschodu mało wybitna przełęcz o wysokości 898 m n.p.m. w kierunku szczytu Rovný vrch-SZ i od południa dolina potoku Slučí p[3].
W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od południowego-zachodu Orlík i Orlík-JV, od północnego-zachodu: Kazatelny, Zadní Jestřábí, Přední Jestřábí-JZ i Přední Jestřábí, od północnego-wschodu Zámecký vrch (1) oraz od wschodu Rovný vrch-SZ[3].
Stoki |
Stoki zalesione są lasem mieszanym[c], szczególnie w ich niższych partiach, natomiast wyżej dominuje już zdecydowanie drzewostan świerkowy (iglasty)[4].
Stará hora jest górą o maksymalnym nachyleniu stoku na odcinku 50 m dochodzącym do 30°[3]. Na stoku północno-wschodnim występują pasmowe przecinki, mające szerokość nawet 50 m[3]. Poza tym na grzbiecie (na wschód od szczytu), blisko szczytu Rovný vrch-SZ występują ogołocenia (obszary), pokryte gruzem skalnym złożonym z tzw. Drakovskich kwarcytów, które są charakterystycznym paleontologicznym miejscem ich występowania w tym regionie[5]. Na stokach występują również pojedyncze skaliska[3].
Stoki pokryte są siecią nieoznakowanych lub słabo oznakowanych (dwa białe poziome paski na pniach drzew) krzyżujących się dróżek i ścieżek[3]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, bądź innych elementów ułatwiających lokalizację (GPS), z uwagi na zawiłości ich przebiegu, zalesienie, znaczne odległości oraz zorientowanie w terenie.
Szczyt góry |
Widok na skalisko szczytowe góry Stará hora.
Szczyt góry jest skaliskiem, położonym wśród zalesienia. Z tego powodu nie jest on punktem widokowym.
Zalecane (najwygodniejsze i najłatwiejsze) dojście do szczytu następuje ze ścieżki głównej sąsiedniej góry Orlík. Przechodząc nią od szczytu Orlíka na północ prostą przecinką odcinek o długości około 800 m dojdziemy do jej końca, na którym jest skrzyżowanie ścieżek[3]. Następnie należy skręcić w prawo (schodząc ze stoku) i przechodząc ścieżką (w linii prostej) odcinek o długości około 900 m, dojdziemy do skaliska szczytowego, które napotkamy po lewej stronie tej ścieżki, wcześniej przemierzając przełęcz, usytuowaną niedaleko skaliska szczytowego[3]. Możliwe są również inne dojścia, m.in. z czerwonego szlaku turystycznego
, biegnącego w pobliżu góry i skrzyżowania o nazwie (czes. Drakov – hájovna), ale trzeba liczyć się z tym, że jest to dojście nieoznakowane, na którym występują liczne skrzyżowania dróżek i ścieżek, zlokalizowanych głównie w terenie zalesionym, łatwo jest wtedy zagubić drogę marszu.
Geologia |
Pod względem geologicznym masyw góry Stará hora należy do jednostki określanej jako kopuła Desny[6] i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie: kwarcytów[5], fyllitów, blasto-mylonitów oraz skał magmowych, głównie meta-granitoidów (biotytów, chlorytów i muskowitów)[7].
Wody |
Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących z jej stoków kilku krótkich górskich potoków, m.in. wspomnianych wcześniej potoków Podzámecký p. i Slučí p., będących dopływami rzeki Czarna Opawa (czes. Černá Opava)[3].
Ochrona przyrody |
Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky)[3], a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt.
Turystyka |
Do najbliższej osady Rejvíz z bazą pensjonatów jest od szczytu około 4,5 km w kierunku północnym oraz również około 4,5 km od szczytu w kierunku północno-wschodnim do wsi Horní Údolí, gdzie znajduje się również kilka pensjonatów[3]. Ponadto w pobliżu góry, bo o około 5,5 km od jej szczytu w kierunku wschodnim położona jest miejscowość Heřmanovice[3].
Szlaki turystyczne i rowerowe |
Pomimo usytuowania góry w pobliżu bardziej eksponowanych gór Orlík czy Zámecký vrch (1), Klub Czeskich Turystów (czes. Klub českých turistů (KČT)) nie wytyczył w jej obrębie żadnych znakowanych szlaków turystycznych czy rowerowych. Blisko niej, natomiast u podnóża stoku Orlíka, przy potoku Slučí p. oraz chaty o nazwie (czes. Na Devítce), w odległości około 800 m od szczytu w kierunku południowo-wschodnim znajduje się parking, który jest miejscem wypadowym w kierunku masywu góry Stará hora (w sieci internetowej można zobaczyć parę filmów z przemierzania góry i jej okolic). Czeski portal internetowy poświęcony turystyce o nazwie turistika.cz. proponuje ponadto trasę okrężną z Drakova, która przebiega m.in. na stoku góry Stará hora[8].
Trasy narciarskie |
W obrębie góry nie wytyczono żadnej trasy narciarstwa biegowego, ani żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.
Zobacz też |
- Szczyty Wysokiego Jesionika
Uwagi |
↑ Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie: Zámecký vrch (2) położonego 3 km na południowy wschód od miejscowości Vrbno pod Pradědem.
↑ Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie szczytu o tej samej nazwie: Na Vyhlídce (2) położonego blisko miejscowości Ludvíkov.
↑ Drzewostan całego Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki obejmuje: świerk pospolity 84%, buk zwyczajny 10%, modrzew europejski 1,5%, klon jawor 1,1%, brzoza 1%, olsza czarna 0,8%, kosodrzewina 0,4%, olsza szara 0,3%, (jodła pospolita, jesion wyniosły i lipa) po 0,2%, sosna zwyczajna 0,1%, pozostałe (sosna błotna, dąb, grab, klon zwyczajny, wiąz, jarząb, olsza zielona, topola osika, topola i wierzba iwa) łącznie 0,2% (→ hnutiduha.cz).
Przypisy |
↑ Stará hora (Alter B.) (1043 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2016-12-16].
↑ Jan Ondryáš: Přehled nejvyšších vrcholů Hrubého Jeseníku (cz.). lipova-lazne.cz, 2006-01-31. [dostęp 2016-12-16].
↑ abcdefghijklmnop Stará hora (1043 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2016-12-16].
↑ Stará hora. tisicovky.cz ↓.
↑ ab Ivo Chlupáč: Vyhledávání. Stará hora (cz.). W: Česká geologická služba [on-line]. lokality.geology.cz, 1993-06-29. [dostęp 2016-12-16].
↑ Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
↑ Geologická mapa. (geologická jednotka 13, 14, 970 i 1026) ↓.
↑ Z Drakova pod Orlík okruh (cz.). turistika.cz. [dostęp 2016-12-16].
Bibliografia |
Zbigniew Cymerman. Spory o podział geologiczny Sudetów. (PDF). „Przegląd Geologiczny”. 46 nr 6, s. 530–536, 1998. ISSN 0033-2151. OCLC 995455330.
- Geologická mapa 1:50 000 (cz.). W: Česká geologická služba [on-line]. mapy.geology.cz.
- Hnutí DUHA a přátelé Jeseníků: Analýza vlivu lesního hospodaření na lesní ekosystémy v CHKO Jeseníky (PDF) (cz.). hnutiduha.cz, marzec 2002.
- Hrubý Jeseník (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz.
- Hrubý Jeseník (mapa) (JPEG) (cz.). dudisoft.eu. [zarchiwizowane z tego adresu].
- Jeseníky sever. Turistická a cykloturistická mapa 1:25 000. Wyd. 1. Česká Lípa: Eurokart, 2010. ISBN 978-80-87380-17-8.
- Jeseníky – Praděd, Králický Sněžník. Turistická mapa 1:50 000. Vizovice: SHOCart, 2010. ISBN 978-80-7224-178-1.
- Jesioniki. Pradziad, Śnieżnik, Jeseník. Mapa aktualizowana w terenie. Skala 1:50 000. Wyd. II. Wrocław: Studio PLAN, 2011. ISBN 978-83-62645-80-0.
Linki zewnętrzne |
- Stará hora (VV 113b; 1043 m) (cz.). tisicovky.cz. [dostęp 2016-12-16].
| ||||||