Egftnjytyk

Ucháč
Widok ze stoku góry Mravenečník na góry Ucháč, Tři kameny i Jelení skalka (poniżej miejscowość Loučná nad Desnou)
Państwo	Czechy
Położenie	Loučná nad Desnou
Pasmo	Wysoki Jesionik (cz. Hrubý Jeseník) (Sudety)
Wysokość	1009 m n.p.m.
Wybitność	243[1] m
Położenie na mapie Sudetów Ucháč
50°05′35,1″N 17°02′52,8″E/50,093083 17,048000
Multimedia w Wikimedia Commons

Ucháč (historyczna nazwa niem. Ohren Berg^[2]) – szczyt (góra) o wysokości 1009 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1008 m n.p.m.^[3], 1008,6 m n.p.m.^[4] lub 1009,0 m n.p.m.^[5]), w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Morawach, w obrębie gminy Loučná nad Desnou, blisko osady Přemyslov, oddalony o około 13,1 km na zachód od szczytu góry Pradziad (cz. Praděd)^[6][7][8]. Jest jednym z niższych tzw. tysięczników (szczytów o wysokości ponad 1000 m n.p.m.), bowiem wysokość jego tylko nieznacznie przekracza tę wielkość oraz najdalej na zachód położonym szczytem (tysięcznikiem) tego pasma^[9].

Charakterystyka |

Lokalizacja |

Widok ze stoku góry Černá stráň na szczyty Jelení skalka, Ucháč (poniżej drugorzędny szczyt Ucháč–SV) oraz Tři kameny

Widok ze szczytu góry Pradziad na góry: Vřesník, Dlouhé stráně (nad nią szczyt Mravenečníka), Kamenec (1) i Medvědí hora (na nią słabo widoczny szczyt góry Ucháč)

Z uwagi na swoją wysokość Ucháč jest górą trudno rozpoznawalną, która w porównaniu ze znacznie wyższymi górami tego pasma, utrudnia jej rozpoznanie. Z przebiegającej blisko niej drogi krajowej nr 44 Jesionik (cz. Jeseník) – Šumperk oraz drogi Rejhotice – Nové Losiny jest praktycznie niewidoczna, a z przełęczy Přemyslovské sedlo można dostrzec jedynie stok drugorzędnego szczytu Ucháč–SV. Z drogi okalającej połać szczytową góry Pradziad można ją dostrzec na linii widzenia szczytów Velký Děd – Tupý vrch, a z innego charakterystycznego punktu widokowego – z drogi okalającej szczyt góry Dlouhé stráně można ujrzeć jedynie jej szczyt wyłaniający się ponad szczytem Kamenec (1)^[a]. W rozpoznaniu jednak najlepiej posiłkować się dostępnymi mapami ułatwiającymi jej bliższą lokalizację.

Góra położona jest w południowej części (mikroregionu) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Keprníka (cz. Keprnická hornatina), a jednocześnie przy granicy z sąsiednim pasmem o nazwie Hanušovická vrchovina^[6].

Charakterystyczną cechą góry są zlokalizowane na kopule szczytowej w odległości niespełna 200 m dwa szczyty mające tę samą wysokość^[9].

Górę ograniczają: od północnego zachodu Sklenská dolina, od północy mało wybitna przełęcz o wysokości 897 m n.p.m. w kierunku góry Tři kameny oraz dolina potoku Přemyslovský p., od północnego wschodu mało wybitna przełęcz o wysokości 915 m n.p.m. w kierunku góry Jelení skalka, od zachodu dolina potoku Losinka, od południa Bukový vrch oraz od południowego zachodu przełęcz o wysokości 745 m n.p.m. w kierunku góry Pekařovský vrch i dolina nienazwanego potoku, będącego dopływem potoku Sklená voda^[6].

W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od północy Tři kameny, od północnego wschodu Černá stráň i Jelení skalka, od wschodu Jelení skok, od południowego wschodu Loveč–S i Bukový vrch, od południowego zachodu Pekařovský vrch i Pekařovský vrch–V, od zachodu dwa nienazwane szczyty o wysokościach (665 i 673) m n.p.m. oraz od północnego zachodu Dlouhá stráň, Sklenský vrch i Sklenský vrch–V^[6].

Stoki |

W obrębie góry można wyróżnić następujące stoki^[6]:

• północny,


• północno-wschodni,


• wschodni,


• południowo-wschodni,


• południowe o nazwach Javoří i Nad Pekařskou cestou,


• zachodni o nazwie Sklená,


• północno-zachodni.

Wszystkie stoki góry zalesione są przeważnie lasem mieszanym^[b][5], z występującymi na nich przecinkami, duktami oraz polanami^[10]. U podnóży niektórych stoków występują łąki bądź ogołocenia^[10]. Ponadto na stoku południowym (Nad Pekařskou cestou) oraz na stoku południowo-wschodnim występują znaczne skaliska oraz na tym samym stoku (południowo-wschodnim) grupa skalna o nazwie (cz. Bukovická skalka)^[6].

Stoki mają stosunkowo jednolite i mało zróżnicowane nachylenia^[6]. Maksymalne nachylenie stoku południowo-wschodniego na odcinku 50 m nie przekracza 25°^[6]. U podnóża stoku południowo-wschodniego przy potoku Losinka przebiega napowietrzna linia przesyłowa prądu, doprowadzająca go do osady Bukovice^[6].

Poza wytyczonymi szlakami stoki pokryte są siecią na ogół nieoznakowanych dróżek i ścieżek^[6][10]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu, zalesienie oraz zorientowanie w terenie^[10].

Bukovická skalka |

Na stoku południowo-wschodnim, w odległości około 850 m na południowy wschód od szczytu, na wysokości około 825 m n.p.m. znajduje się na długości około 70 m grupa skalna o nazwie (Bukovická skalka lub Skály nad Bukovicemi)^[11] w pobliżu przebiegającego nieopodal czerwonego szlaku turystycznego ^[10]. Skaliska zbudowane są z gnejsów z żyłami kwarcytowymi^[11]. Najwyższa ściana grupy skalnej ma wysokość około 15 m^[11]. Jest ona częściowo zalesiona lasem mieszanym. Blisko niej znajdują się położone na wschód obszary pokryte gruzem skalnym^[6].

Dojście do niej następuje z czerwonego szlaku turystycznego , od którego biegnie dróżka, którą należy przejść odcinek o długości około 150 m^[10]. Przy przejściu przez skaliska należy zachować szczególną ostrożność.

Szczyt główny |

Połać szczytowa góry Ucháč

Punkt geodezyjny na szczycie góry Ucháč

Ucháč jest górą o potrójnym szczycie^[6]. Na szczyt główny nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny^[6]. Szczyt góry znajduje się niewielkiej polanie otoczonej lasem mieszanym, pokrytej trawą. Połać szczytowa z uwagi na zalesienie nie jest punktem widokowym. Na połaci szczytowej znajduje się punkt geodezyjny^[9] o wysokości 1008,6 m n.p.m.^[4], na którym wyryto rok jego założenia: 1937, z widocznym koło niego zamontowanym, stalowym słupkiem pomalowanym na przemian pasami białymi i czerwonymi, na którym umieszczono u góry stalową tabliczkę z napisem (cz. Státní triangulace Poškození se trestá^[c]). Przez połać szczytową przebiega grzbietem góry dróżka łącząca wszystkie szczyty góry^[10].

Dojście do szczytu następuje z niebieskiego szlaku turystycznego od którego z przełęczy pomiędzy szczytem głównym a drugorzędnym Ucháč–SV biegnie nieoznakowana okalająca kopułę szczytową dróżka, którą należy przejść w prawo odcinek o długości około 630 m, dochodząc do przecinki stokowej w którą należy skręcić w lewo i przejść nią niewielkim podejściem odcinek o długości około 300 m dochodząc do połaci szczytowej^[6][10].

Szczyty drugorzędne |

Poza szczytem głównym można wyróżnić dwa szczyty drugorzędne^[6].

Szczyty drugorzędne góry Ucháč
L.p.	Szczyt	Wysokość m n.p.m.	Odległość od szczytu głównego m	Współrzędne geograficzne
1	Ucháč–JZ	1009	170 na południowy zachód	50°05′32,9″N 17°02′44,9″E/50,092472 17,045806
2	Ucháč–SV	934	900 na północny wschód	50°05′59,9″N 17°03′16,8″E/50,099972 17,054667

Geologia |

Pod względem geologicznym góra Ucháč należy do jednostki określanej jako kopuła Keprníka^[12] i zbudowana jest ze skał metamorficznych, głównie gnejsów, orto-gnejsów (biotytów), blasto-mylonitów oraz skał magmowych, głównie meta-granitów^[13]. Kształt masywu góry oraz występowanie granitu sugeruje jej wulkaniczne pochodzenie.

Wody |

Grzbiet główny (grzebień) góry Pradziad, biegnący od przełęczy Skřítek do przełęczy Červenohorské sedlo oraz dalej do przełęczy Ramzovskiej (cz. Ramzovské sedlo) jest częścią granicy Wielkiego Europejskiego Działu Wodnego, dzielącej zlewiska Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego^[5]. Szczyt wraz ze stokami góry Ucháč położony jest na południowy zachód od tej granicy, należy więc do zlewni Morza Czarnego, do którego płyną wody m.in. z dorzecza rzeki Dunaju, będącej przedłużeniem płynących z tej części Wysokiego Jesionika rzek czy górskich potoków (m.in. płynących w pobliżu góry potoków Sklená voda czy Losinka)^[6]. Ze stoków drugorzędnego szczytu góry Ucháč–SV biorą swój początek potoki: Sklená voda, Losinka i Přemyslovský potok, natomiast ze stoku południowego góry ma swój początek Medvědí potok^[6]. Z uwagi na stosunkowo łagodne nachylenia stoków, w obrębie góry nie występują m.in. wodospady czy kaskady^[6].

Ochrona przyrody |

Obszar na którym położona jest góra Ucháč jest jedynym w Wysokim Jesioniku, który nie znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), bowiem granica tego obszaru przebiega na północ od góry, przy drodze Rejhotice – Nové Losiny. U podnóża stoku północno-wschodniego góry, przy drodze Rejhotice – Nové Losiny, poza obszarem (CHKO) Jeseníky, utworzono rezerwat przyrody Přemyslovské sedlo (cz. Přírodní rezervace Přemyslovské sedlo)^[14][15]. Na obszarze góry nie wytyczono żadnych ścieżek dydaktycznych lub nie utworzono innych obiektów nazwanych pomnikami przyrody^[6].

Rezerwat przyrody Přemyslovské sedlo |

Widok na rezerwat przyrody Přemyslovské sedlo

Rezerwat przyrody Přemyslovské sedlo położony jest na wysokościach (730–768) m n.p.m. stoku góry, wokół płynącego potoku Přemyslovský potok^[6]. Jest to niewielki obszar powierzchni o areale 5,29 ha oraz dodatkowo 1,65 ha strefy otuliny ochronnej^[16]. Położony jest w odległości około 12,4 km na północny zachód od szczytu Pradziada i około 1,7 km na północny wschód od szczytu góry Ucháč^[6]. Rezerwat został utworzony 12 lutego 2001^[17] w celu ochrony torfowych i wilgotnych łąk z występującymi na nich chronionymi gatunkami roślin^[18]. Mniej więcej połowa rezerwatu jest zalesiona, a drugą połowę jego obszaru tworzą chronione łąki^[10]. Teren rezerwatu nie jest udostępniony dla turystów, bowiem nie wytyczono na jego obszarze żadnej ścieżki dydaktycznej^[6]. Można podziwiać jego urok z przebiegającej przy nim drogi Rejhotice – Nové Losiny.

Turystyka |

Do najbliższej miejscowości Loučná nad Desnou z bazą hoteli i pensjonatów^[19] jest od szczytu około 3 km w kierunku wschodnim^[6]. Ponadto do miejscowości Jindřichov jest od szczytu około 4 km w kierunku zachodnimm^[6]. Nieco dalej, bo około 6,3 km od szczytu w kierunku południowym jest do miejscowości Velké Losiny^[6]. Warto dodać, że na obszarze góry nie ma żadnych tzw. chat łowieckich^[6].

Kluczowym punktem turystycznym jest skrzyżowanie turystyczne o nazwie (cz. Tři kameny (útulna)) z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 897 m, od którego rozchodzą się szlaki turystyczne i szlak rowerowy przechodzące przez stoki góry^[6]. Przy skrzyżowaniu tym znajduje się wiata turystyczna (schron)^[6].

Szlaki turystyczne |

Klub Czeskich Turystów (cz. Klub Českých Turistů) przez stoki wytyczył trzy szlaki turystyczne^[6]:

Loučná nad Desnou – góra Loveč – góra Jelení skok – góra Ucháč – góra Pekařovský vrch – góra Studenec – góra Žárovec – góra Pršná – Hynčice nad Moravou – Hanušovice;

Kouty nad Desnou – góra Černá stráň – Přemyslov – góra Jelení skok – góra Jelení skalka – góra Ucháč – szczyt Tři kameny – Nove Losiny – góra Černá stráň – Branná;

Tři kameny (útulna) – góra Ucháč – góra Pekařovský vrch – góra Studenec – góra Chlum – góra Chmelný vrch – góra Křížový vrch – Velké Losiny.

Szlaki rowerowe |

Przez stoki poprowadzono również dwa szlaki rowerowe na trasach^[6]:

Loučná nad Desnou – góra Seč – góra Čepel – góra Mravenečník – Medvědí hora – Kamenec (1)^[a] – góra Dlouhé stráně – góra Velká Jezerná – dolina rzeki Divoká Desná – Kouty nad Desnou – góra Černá stráň – przełęcz Přemyslovské sedlo – góra Tři kameny – góra Ucháč – góra Jelení skok – góra Loveč – góra Lískovec – Loučná nad Desnou^[20];

Pekařovská cesta – góra Pekařovský vrch – góra Studenec – dolina potoku Račinka – Velké Losiny.

Trasy narciarskie |

W okresach ośnieżenia w obrębie góry można skorzystać z wytyczonych na szlakach turystycznych i rowerowych oraz innych dróżkach tras narciarstwa biegowego^[21].

Ponadto na stoku północno-wschodnim góry wytyczono jedyną trasę narciarstwa zjazdowego oznaczoną jako Sjezdovka Dětská I (3) wchodzącą do kompleksu ośrodka narciarskiego o nazwie (cz. Ski Areál Přemyslov)^[22][23][24]. Warto dodać, że pozostałe trasy zjazdowe tego ośrodka oznaczone numerami 1 i 2 wytyczono ze stoku sąsiedniej góry Jelení skalka^[21][25].

Nr 3 łatwa o długości 200 m z wyciągiem orczykowym^[25].

Zobacz też |

• Szczyty Wysokiego Jesionika

Uwagi |

Przypisy |

Bibliografia |

• 
  Zbigniew Cymerman. Spory o podział geologiczny Sudetów. „Przegląd Geologiczny”. 46 nr 6, s. 530–536, 1998. ISSN 0033-2151. OCLC 995455330. 
  


• Geologická mapa 1:50 000 (cz.). W: Česká geologická služba [on-line]. mapy.geology.cz.


• Historie jesenické přírody. (PDF) (cz.). jeseniky.ochranaprirody.cz.


• Hnutí DUHA a přátelé Jeseníků: Analýza vlivu lesního hospodaření na lesní ekosystémy v CHKO Jeseníky (PDF) (cz.). hnutiduha.cz, marzec 2002.


• Hrubý Jeseník (mapa) (JPEG) (cz.). dudisoft.eu. [zarchiwizowane z tego adresu].


• Hrubý Jeseník (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz.


• Jeseníky jih. Turistická a cykloturistická mapa 1:25 000. Wyd. 1. Česká Lípa: Eurokart, 2010. ISBN 978-80-87380-18-5.


• Jeseníky sever. Turistická a cykloturistická mapa 1:25 000. Wyd. 1. Česká Lípa: Eurokart, 2010. ISBN 978-80-87380-17-8.


• Jeseníky – Praděd, Králický Sněžník. Turistická mapa 1:50 000. Vizovice: SHOCart, 2010. ISBN 978-80-7224-178-1.


• Jesioniki. Pradziad. Jeseník. Mapa aktualizowana w terenie. Skala 1:40 000. Wyd. III. Wrocław: Studio PLAN, 2014.


• Plán péče o přírodní rezervaci Přemyslovské sedlo na období 2015–2024. (PDF) (cz.). loucna-nad-desnou.cz.

Linki zewnętrzne |

• Ucháč (HLV 356; 1009 m) (cz.). tisicovky.cz. [dostęp 2018-12-17].


• Na Ucháč (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-12-17].

p • d • e Szczyty Wysokiego Jesionika Pradziad (1491 m) Vysoká hole (1465 m) Petrovy kameny (1446 m) Keprník (1423 m) Kamzičník (1420 m) Velký Děd (1408 m) Velký Máj (1386 m) Vozka (1377 m) Malý Děd (1368 m) Jelení hřbet (1367 m) Břidličná hora (1358 m) Dlouhé stráně (1353 m) Žalostná (1352 m) Šerák (1351 m) Mravenečník (1343 m) Vřesník (1342 m) Pecný (1334 m) Červená hora (1333 m) Zámčisko (1323 m) Spálený vrch (1313 m) Pec (1311 m) Velký Jezerník (1309 m) Divoký kámen (1285 m) Mračná hora (1272 m) Malá Jezerná (1271 m) Temná (1263 m) Medvědí hřbet (1261 m) Kamenec (1) (1250 m) Ztracené kameny (1250 m) Velká Jezerná (1248 m) Černá stráň (1237 m) Ostrý vrch (1228 m) Medvědí vrch (1216 m) Jelenka (1214 m) Homole (1209 m) Malý Jezerník (1208 m) Jelení loučky (1205 m) Orlík (1204 m) Černý vrch (1201 m) Hubertka (1197 m) Sokol (1187 m) Ostružná (1184 m) Klínová hora (1180 m) Zelené kameny (1179 m) Velký Klín (1178 m) Kamzičí vrch (1173 m) Výrovka (1167 m) Velký Klínovec (1166 m) Medvědí hora (1163 m) Sokolí skála (1) (1163 m) Prostřední vrch (1153 m) Ztracené skály (1151 m) Točník (1146 m) Lysý vrch (1128 m) Polom (1127 m) Šindelná hora (1125 m) Tupý vrch (1123 m) Medvědí louka (1111 m) Lyra (1103 m) Černava (1103 m) Žárový vrch (1101 m) Malý Klín (1099 m) Děrná (1099 m) Obří skály (1082 m) Karliny kameny (1079 m) Osikový vrch (1078 m) Jeřáb (1077 m) Čertova stěna (1075 m) Šumný (1073 m) Malý Máj (1070 m) Slatina (1060 m) Hřbety (1058 m) Nad soutokem (1057 m) Hradečná (1057 m) Nad Petrovkou (1051 m) Velké Bradlo (1050 m) Troják (1049 m) Sokolí skála (2) (1045 m) Malé Bradlo (1044 m) Stará hora (1043 m) Pytlák (1040 m) Kozí hřbet (1040 m) Jelenec (1038 m) Ráztoka (1032 m) Vysoká hora (1031 m) Srnčí vrch (1027 m) Soukenná (1026 m) Čepel (1024 m) Ostruha (1023 m) Kamenec (2) (1023 m) Loupežník (1020 m) Suchá hora (1020 m) Kopřivná (1019 m) Plošina (1017 m) Zaječí hora (1012 m) Ucháč (1009 m) Hřib (981 m) Mrazový vrch (980 m) Na Vyhlídce (1) (978 m) Ovčí vrch (966 m) Špičák (965 m) Jestřábí vrch (960 m) Klobouk (960 m) Bučina (959 m) Hřeben (958 m) Jelení skalka (949 m) Smolný vrch (942 m) Suchý vrch (941 m) Rolandův kámen (936 m) Zámecký vrch (1) (934 m) Jelení kameny (928 m) Hláska (927 m) Kazatelny (925 m) Kámen Svobody (924 m) Dřevina (921 m) Javůrka (921 m) Skály (1) (919 m) Dlouhá hora (917 m) Rudná hora (915 m) Tři kameny (907 m) Pod Vysokou (906 m) Kosov (905 m) Skalnatý vrch (902 m) Klanke (900 m) Prostřední skála (894 m) Kluč (892 m) Zadní Jestřábí (891 m) Zadní plošina (887 m) Jelení skok (885 m) Štolný hřbet (883 m) Kopřivový vrch (876 m) Štěrkovec (869 m) Přední Jestřábí (868 m) Sklenský vrch (866 m) Skály (2) (864 m) Hvězda (864 m) Sněhulák (862 m) Anenský vrch (861 m) Železný vrch (859 m) Zámecká hora (854 m) Nad Kapličkou (852 m) Sutě (851 m) V Javořinách (850 m) Hřibovec (849 m) Na Vyhlídce (2) (847 m) U Pecí (843 m) Šindelná (842 m) Miroslav (838 m) Kopřivník (838 m) Výří kameny (828 m) Novoveský vrch (827 m) Solná (826 m) U Rozhledny (1) (825 m) Čerťák (824 m) Skalnatý (Vižka) (821 m) Ranná (819 m) Solný vrch (819 m) Pod Šindelnou (816 m) Hrbek (815 m) Nad Výrovkou (813 m) Skalnatá (812 m) Rovný vrch (811 m) Jedlový vrch (809 m) Ostroh (802 m) Bělská stráň (797 m) Skalisko (797 m) Kamenec (3) (794 m) Bučín (793 m) U Rozhledny (2) (782 m) Čertův vrch (779 m) Medvědí skály (772 m) Javořík (772 m) Bukový vrch (771 m) Pastvina (766 m) Brdo (766 m) Nad Rychtou (762 m) Za Šestkou (758 m) Halda (754 m) Nad Podlesím (752 m) Kapličkový vrch (751 m) Sokolka (750 m) Nad Myslivnou (746 m) Lysá hora (744 m) Velká seč (740 m) Strážiště (738 m) Měděnec (728 m) Lázeňský vrch (716 m) Zámecký vrch (2) (705 m) Stříbrný kopec (704 m) Nad Borovým (695 m) Bezový (691 m) Nad Bobrovníkem (687 m) Růžová stráň (668 m) Nad Hájenkou (656 m) Vavřinec (643 m) Toč (620 m) Seč (618 m) Kocián (594 m) Kalafovičova plotna (582 m) Galeria mulitmediów w Wikimedia Commons