Malé Bradlo
| ||
Widok z niebieskiego szlaku rowerowego nr 6209 | ||
Państwo | ||
| Położenie | Bělá pod Pradědem | |
| Pasmo | Wysoki Jesionik (czes. Hrubý Jeseník) (Sudety) | |
| Wysokość | 1044 m n.p.m. | |
Położenie na mapie Sudetów Malé Bradlo | ||
Malé Bradlo (od 2014 roku również Hnědý vrch[1]; niem. Kleiner Loch Berg[2]) – szczyt (góra) o wysokości 1044 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1043 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Bělá pod Pradědem, oddalony o około 9,6 km na północ od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[3][4][5].
Spis treści
1 Charakterystyka
1.1 Lokalizacja
1.2 Stoki
1.3 Szczyt
1.4 Geologia
1.5 Wody
2 Ochrona przyrody
3 Turystyka
3.1 Szlaki turystyczne
3.2 Szlaki rowerowe i trasy narciarskie
4 Zobacz też
5 Uwagi
6 Przypisy
7 Bibliografia
8 Linki zewnętrzne
Charakterystyka |
Lokalizacja |
Malé Bradlo jest górą trudno rozpoznawalną z dalszych odległości, natomiast stosunkowo dobrze widoczną z wachlarza kierunków od zachodnich do północnych, szczególnie z biegnących szlaków na sąsiednich stokach gór m.in. takich jak: Velké Bradlo czy Ostruha. Góra ta położona jest w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Orlíka (czes. Medvědská hornatina) na ramieniu bocznym tego Masywu, na grzbiecie góry Jelení loučky, ciągnącym się od góry Jelení kameny do góry Kamenec (3)[a]. W celu lepszej lokalizacji tej góry można dodać, że w odległości około 3,7 km na zachód od jej szczytu przebiega droga krajowa nr 44 na trasie Jesionik (czes. Jeseník) – Šumperk[3].
Jest szczytem pojedynczym o kopulastym kształcie i nieco wydłużonym grzbiecie głównym w kierunku na południowy zachód.
W otoczeniu góry znajdują się liczne szczyty: od północy Dlouhá hora, od północnego-wschodu Srnčí vrch i Velké Bradlo-Z, od wschodu Ostruha, od południa Děrná, od południowego-zachodu Zaječí hora, od zachodu Nad Borovým, Nad Borovým-JV i Nad Borovým-J oraz od północnego-zachodu Kalafovičova plotna (to najniższy szczyt pasma Wysokiego Jesionika o wysokości 582 m n.p.m.) i Kamenec (3)[3].
Góra ograniczona jest od południa przełęczą o wysokości 1002 m n.p.m. w kierunku szczytu Děrná, od wschodu doliną potoku Hraniční p., od północy doliną potoku Šumný p.[6], od północnego-zachodu mało wybitną przełęczą o wysokości 782 m n.p.m. w kierunku szczytu Kamenec (3), od południowego-zachodu i zachodu doliną potoku Borový p[7].
Stoki |
Górę charakteryzuje ponadto znaczna rozciągłość jej stoków, szczególnie w kierunkach od zachodniego do północnego oraz duża zmienność ich nachyleń. Najbardziej stromy jest stok wschodni ze średnim nachyleniem na odcinku 50 m sięgającym 45°[3].
Z uwagi na skomplikowane ukształtowanie całej góry, można w jej obrębie wyróżnić następujące stoki[3]:
- wschodni o nazwie Tokaniště;
- północno-wschodni o nazwie Na Soutoku;
- północny o nazwie Zadní Šumná;
- północno-zachodnie o nazwach: Přední Šumná, Klín i Šumná;
- zachodnie o nazwach: V Loučanském i Na Vyhlídce;
- południowo zachodni o nazwie Spálená.
Stoki zalesione są lasem mieszanym[b], z licznymi polanami, pasmowymi przecinkami i przerzedzeniami[3]. Okolice szczytu góry zalesione są w większości lasem świerkowym. Na stokach ponadto rozsiane są pojedyncze skaliska oraz grupy skalne[3]. Przez stoki góry przebiegają liczne nieoznakowane, krzyżujące się dróżki i ścieżki, m.in. tzw. Klínová cesta[8]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu oraz zorientowanie w terenie.
Szczyt |
Widok na połać szczytową góry Malé Bradlo
Szczyt góry znajduje się na skraju niewielkiej polany wśród zalesienia, pokrytej w większości czarną jagodą i jest punktem widokowym z perspektywami w kierunku południowo-zachodnim i zachodnim, na szczyty Masywu Keprníka (widoczne są m.in. szczyty: Červená hora, Vozka, Keprník czy Šerák). Na szczycie znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 1043,6 m n.p.m. z widocznym koło niego stalowym słupkiem[1]. Dojście na szczyt następuje z zielonego szlaku rowerowego
, oraz przełęczy pomiędzy szczytami Malé Bradlo i Děrná w pobliżu skrzyżowania o nazwie Spálená. Z przełęczy tej (w pobliżu widocznego domku dokarmiania leśnej zwierzyny) biegnie nieoznakowana dróżka (w odległości około 220 m od skrzyżowania Spálená) w kierunku północnym, którą należy przebyć odcinek długości około 580 m, po czym należy skręcić na napotkanym skrzyżowaniu ścieżek w prawo, idąc dalej nią odcinek około 180 m do kolejnego skrzyżowania, na którym należy skręcić w słabo eksponowaną ścieżkę w prawo, idąc nią prosty odcinek długości około 250 m, dochodząc orientacyjnie do polany szczytowej. Należy dodać, że ostatnie (około 100 m długości) podejście jest bardzo strome po kamienistym stoku z nachyleniem sięgającym 30°. Jest to dojście zalecane z uwagi do rozpoznawalność dróżek i ścieżek oraz orientację w terenie[1].
Punkt geodezyjny na szczycie góry Malé Bradlo
Geologia |
Pod względem geologicznym masyw góry Malé Bradlo należy do jednostki określanej jako kopuła Desny[9] i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie fyllitów (muskowitów, biotytów), amfibolitów, łupków metamorficznych, kwarcytów i blasto-mylonitów oraz skał okruchowych, głównie meta-pyłowców[10].
Wody |
Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących górskich potoków m.in. wspomnianych wcześniej Šumnego p. czy Borovego p., będących dopływami rzeki Białej Głuchołaskiej (czes. Bělá)[3]. Na stoku zachodnim V Loučanském ma swój początek potok Loučný p. wpływający do Borovego potoku. Poza tym na pozostałych stokach mają swoje źródła inne, krótkie potoki, będące dopływami Šumnego p. lub Borovego p[3].
Ochrona przyrody |
Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[3].
Turystyka |
Do najbliższej miejscowości Bělá pod Pradědem z bazą hoteli i pensjonatów jest od szczytu około 3,7 km w kierunku zachodnim, do Rejvízu około 8 km w kierunku północno-wschodnim oraz około 7 km w kierunku północno-zachodnim do miejscowości Jesionik (czes. Jeseník)[3].
Szlaki turystyczne |
Bezpośrednio na sam szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny, natomiast fragmentarycznie u podnóża stoków góry Malé Bradlo, w okolicy dolin płynących potoków Šumnego p. i Borovego p. przebiegają dwa szlaki turystyczne na trasach[3]:
Vrbno pod Pradědem – góra Pytlák – góra Medvědí vrch – góra Medvědí louka – dolina potoku Šumný p. – góra Velké Bradlo – Adolfovice;
Bělá pod Pradědem – góra Nad Borovým – góra Zaječí hora – góra Jelení loučky-Z – góra Lysý vrch – szczyt Klanke – góra Velký Klín – Rezerwat przyrody Vysoký vodopád – wodospad Vysoký vodopád – góra Malý Děd – schronisko Švýcárna – dolina potoku Střední Opava – Vidly – Bílý Potok – Hutě.
Szlaki rowerowe i trasy narciarskie |
Przez stoki góry przebiegają również dwa szlaki rowerowe oraz jeden dojazdowy na przełęcz pomiędzy szczytem Děrná i Malé Bradlo na trasach[3]:
Horní Lipová – góra Sněhulák – góra Sněhulák-JV – góra Miroslav – przełęcz Sedlo pod Javoříkem – góra Javořík – góra Javořík-SV – góra Nad Bobrovníkem – góra Nad Bobrovníkem-V – Adolfovice – dolina potoku Šumný p. – góra Dlouhá hora – góra Srnčí vrch – góra Orlík-SZ – góra Velké Bradlo-Z – góra Velké Bradlo – Pod Velkým Bradlem;
U Vodárny – Kamenec (3) – góra Malé Bradlo – Spálená;
Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lysý vrch – góra Jelení loučky-Z – góra Děrná – góra Ostruha-JV – góra Ostruha – góra Velké Bradlo – przełęcz Kristovo loučení – przełęcz Prameny Opavice – góra Příčný vrch – góra Lysý vrch – Zlaté Hory[11];
W okresach ośnieżenia wzdłuż zielonego szlaku rowerowego
, i niebieskiego szlaku turystycznego
, przebiegają trasy narciarstwa biegowego[8]. W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.
Zobacz też |
- Szczyty Wysokiego Jesionika
Uwagi |
↑ Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdujących się w tym samym paśmie dwóch innych szczytów o tej samej nazwie: Kamenec (1) położonego około 3,5 km na wschód od miejscowości Loučná nad Desnou i Kamenec (2) położonego 3,3 km na południowy wschód od przełęczy Skřítek
↑ Drzewostan całego Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki obejmuje: świerk pospolity 84%, buk zwyczajny 10%, modrzew europejski 1,5%, klon jawor 1,1%, brzoza 1%, olsza czarna 0,8%, kosodrzewina 0,4%, olsza szara 0,3%, (jodła pospolita, jesion wyniosły i lipa) po 0,2%, sosna zwyczajna 0,1%, pozostałe (sosna błotna, dąb, grab, klon zwyczajny, wiąz, jarząb, olsza zielona, topola osika, topola i wierzba iwa) łącznie 0,2% (→ Hnutiduha.cz)
Przypisy |
↑ abc Malé Bradlo. Tisicovky.cz ↓.
↑ Hnědý vrch (Kleiner Loch B.) (1044 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
↑ abcdefghijklm Hnědý vrch (Malé Bradlo) (1044 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-12-28].
↑ Malé Bradlo – 1043 m n.m. (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-12-28].
↑ Malé Bradlo - Jeseníky (cz.). Zajimavamista.cz. [dostęp 2015-12-28].
↑ Šumný potok (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-28].
↑ Borový potok (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-11-28].
↑ ab Jeseníky sever (mapa) ↓.
↑ Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
↑ Geologická mapa. (geologická jednotka 961, 970, 977, 995 i 1025) ↓.
↑ Popis cyklotras značených terénním (turistickým) způsobem (Trasa č. 6074/24,5 km) (cz.). Vrbensko-jeseniky.cz. [dostęp 2015-12-28].
Bibliografia |
Zbigniew Cymerman. Spory o podział geologiczny Sudetów. (PDF). „Przegląd Geologiczny”. 46 nr 6, s. 530–536, 1998. ISSN 0033-2151. OCLC 995455330.
- Geologická mapa 1:50 000 (cz.). W: Česká geologická služba [on-line]. Mapy.geology.cz.
- Hnutí DUHA a přátelé Jeseníků: Analýza vlivu lesního hospodaření na lesní ekosystémy v CHKO Jeseníky (PDF) (cz.). Hnutiduha.cz, marzec 2002.
- Hrubý Jeseník (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). Mapy.cz.
- Hrubý Jeseník (mapa) (JPEG) (cz.). Dudisoft.eu. [zarchiwizowane z tego adresu].
- Jeseníky sever. Turistická a cykloturistická mapa 1:25 000. Wyd. 1. Česká Lípa: Eurokart, 2010. ISBN 978-80-87380-17-8.
- Jeseníky – Praděd, Králický Sněžník. Turistická mapa 1:50 000. Vizovice: SHOCart, 2010. ISBN 978-80-7224-178-1.
- Jesioniki. Pradziad, Śnieżnik, Jeseník. Mapa aktualizowana w terenie. Skala 1:50 000. Wyd. II. Wrocław: Studio PLAN, 2011. ISBN 978-83-62645-80-0.
Linki zewnętrzne |
- Malé Bradlo (HLV 277; 1044 m) (cz.). Tisicovky.cz. [dostęp 2015-12-28].
| ||||||