Egftnjytyk

Dubiecko
Herb Dubiecka
Panorama miejscowości
Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Powiat	przemyski
Gmina	Dubiecko
Wysokość	280-370 m n.p.m.
Liczba ludności (2011)	871[1][2]
Strefa numeracyjna	16
Kod pocztowy	37-750
Tablice rejestracyjne	RPR
SIMC	0600496
Położenie na mapie gminy Dubiecko Dubiecko
Położenie na mapie Polski Dubiecko
Położenie na mapie województwa podkarpackiego Dubiecko
Położenie na mapie powiatu przemyskiego Dubiecko
49°49′32″N 22°23′24″E/49,825556 22,390000
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Zamek

Zamek w Dubiecku w 1851 (mapa)

Pomnik ofiar UPA

Kościół parafialny

Cerkiew, która obecnie użytkowana jest jako galeria

Dubiecko – wieś (do 1934 r. miasto) w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Dubiecko^[3][4]. Leży nad rzeką San, na Pogórzu Dynowskim; siedziba gminy Dubiecko.

Dubiecko uzyskało lokację miejską w 1407 roku, zdegradowane w 1896 roku^[5]. W okresie I Rzeczypospolitej miasto administracyjnie należące do ziemi sanockiej w województwie ruskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Historia |

W 1389 roku Władysław Jagiełło nadał w wieczyste posiadanie wieś królewską Dubiecko Piotrowi Kmicie^[6]. Miejscowość prawa miejskie otrzymała 24 sierpnia 1407 przywilejem króla Władysława II Jagiełły dzięki staraniom Piotra Kmity, wojewody sandomierskiego, który przeniósł i lokował miasto z pobliskiej Ruskiej Wsi. Piotr Kmita w roku 1407 ufundował i uposażył w Dubiecku pierwsza parafię i kościół pw. św. Mikołaja, Stanisława i Marcina. Kościół ten oraz następne uposażył jego syn Mikołaj Kmita, a po nim, w roku 1447, Dobiesław Kmita, wojewoda lubelski, wnuk Piotra. Pod koniec XV wieku w Dubiecku funkcjonowały poza kościołem parafialnym kościół, szpital oraz kolegium kapłańskie mansjonarzy.

W 1551 roku przeniósł się Stanisław Mateusz Stadnicki z Niedźwiedzia do Dubiecka i zaczął popularyzować reformację w Przemyskim. Jako właściciel Dubiecka skasował dobra katolików, a kościół zamienia na zbór kalwiński. Pierwszym kaznodzieją został mianowany przez Stadnickiego Albert z Iłży, apostata. W Dubiecku znaleźli schronienie i protekcję dwaj reformatorzy, Jerzy Tobołka i Andrzej z Dynowa, obaj wyklęci przez kościół rzymskokatolicki oraz przebywał tu Wojciech z Iłży. W Dubiecku rozpoczęto odprawiać nabożeństwa luterańskie z liturgią po polsku i zaczęto szerzyć żywą propagandę różnowierstwa. W 1552 roku biskup Dziaduski rzucił na Stadnickiego ekskomunikę, pozbawiając go wszelkich dostojeństw i honorów oraz dóbr ruchomych i nieruchomych. W odpowiedzi w 1554 r. Stadnicki zajął kościół katolicki w Dubiecku.

Stanisław Diabeł Stadnicki urodził się około 1551 roku w Dubiecku, jako pierwszy syn Stanisława Mateusza Stadnickiego, ożenionego z Barbarą, siostrą Samuela Zborowskiego. Wikary z Niedźwiedzia ochrzcił w obrzędzie luterańskim nowo narodzonego syna Stadnickiego. Po kilkudziesięciu latach dzięki protekcji Stanisława Stadnickiego w Dubiecku powstały szkoły dla młodzieży uczące zasad reformacji. Organizacją szkół zajmuje się w tym czasie przybyły z Krakowa Franciszek Stankar oraz Grzegorz Orszak. Okres reformacji przetrwał tu do roku 1588, kiedy to syn Stanisława Andrzej Stadnicki, pan włości Dubiecka zwrócił dobra kościelne katolikom. W roku 1588 Dubiecko przeszedł również w posiadanie rodu Krasickich z Siecina. Przez pewien czas proboszczem miejscowej parafii oraz przełożonym szpitala był ks. Andrzej Bobola, syn Hieronima i Katarzyny – kuzyn świętego Andrzeja Boboli.

Do roku 1624 funkcjonuje w Dubiecku drukarnia kalwińska prowadzona przez Jana Szeligę.

W roku 1626 Grzegorz Krasicki, przebudowując zamek, zburzył istniejący kościół, a następnie ufundował nową świątynię pw. Podwyższenia Krzyża Świętego na przedmieściach Dubiecka. Na początku XVIII wieku w jego miejscu powstanie nowy, murowany kościół pw. św. Apostołów Szymona i Judy, którego konsekracji w roku 1755 dokona biskup przemyski Wacław Hieronim Sierakowski. Kościół ten powstał dzięki fundacji Anny ze Starzechowskich Krasickiej, której portret znajduje się w świątyni do dnia dzisiejszego.

W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tybularnej w Dubiecku z Czerwonką byli Aleksander i Henryka hr. Krasiccy^[7]. W 1893 właścicielem posiadłości tybularnej w Dubiecku był Isak Kanner^[8].

Po Krasickich zamek w Dubiecku przeszedł prawem spadku na hrabiów Konarskich.

W roku 1880 miasto zamieszkiwało 690 katolików, 700 wyznawców judaizmu oraz 114 unitów.

Większość mieszkańców pod koniec XIX wieku trudniła się bednarstwem oraz szewstwem.

Prawa miejskie miejscowość utraciła w roku 1934.

Po II wojnie światowej w miejscowości ustawiono pomnik gen. Karola Świerczewskiego^[9].

Zabytki i miejsca warte odwiedzenia |

• 
  Cerkiew greckokatolicka pw. Podniesienia Krzyża Świętego, odnowiona przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Dubieckiej, od tego czasu działająca jako Kresowy Dom Sztuki, miejsce licznych imprez kulturalnych.


• Kościół parafialny (parafia pw. Niepokalanego Serca NMP) z 1934–1952 z XV-wieczną gotycką kropielnicą.


• Pałac klasycystyczny zbudowany przez Krasickich w obecnej formie w latach 1771–1790. Pałac zbudowano w miejscu zamku Stadnickich, który był otoczonym fosą czworobocznym założeniem z dziedzińcem. Następnie zamek został przebudowany na barokowy pałac, w którym w 1735 roku urodził się Ignacy Krasicki, późniejszy poeta i biskup warmiński. W 1909 r. powstała przy pałacu neogotycka dobudówka. Obecnie w pałacu mieście się hotel i restauracja.


• Park z unikatowymi gatunkami drzew (najokazalszy jest dąb szypułkowy o obwodzie pnia 633 cm w 2013 roku, posiadający wyjątkowo wysoki i walcowaty pień^[10]), założony w XVIII w. przez Różę z Charczewskich, żonę Antoniego Krasickiego i bratową Ignacego Krasickiego
  


• 
  Prywatne Muzeum Skamieniałości i Minerałów Roberta Szybiaka (ul. Krasickiego 3). Zawiera kilkaset okazów skamieniałości, głównie zebranych na Podkarpaciu. Unikatowym eksponatem jest ptak z oligocenu, znaleziony na Pogórzu Przemyskim.

Osoby związane z Dubieckiem |

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Dubieckiem.

• 
  Antoni Bryk – urodzony w Dubiecku


• 
  Aleksander Fredro – w latach dziecinnych mieszkał w dworku Dembińskich


• 
  Ignacy Krasicki – urodzony w Dubiecku


• 
  Bronisław Filipczak – notariusz, działacz kulturalny


• 
  Tomasz Blecharczyk – nauczyciel


• 
  Wojciech Blecharczyk – nauczyciel, burmistrz Sanoka
  

Odniesienia w kulturze |

O Dubiecku pisali:

• Ignacy Krasicki


• Aleksander Fredro


• 
  Franciszek Karpiński (tutaj powstała kolęda Bóg się rodzi)


• 
  Aleksandra Konarska (hr. Krasicka)

Miasta partnerskie |

• 
  Azay-le-Rideau
  

Zobacz też |

• Cmentarz żydowski w Dubiecku

Przypisy |

Linki zewnętrzne |

• 
  Dubiecko w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.


• 
  Dubiecko w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.


• Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Dubieckiej


• 
  Pałac w Dubiecku – opis i fotogaleria


• 
  Historia Żydów w Dubiecku na portalu Wirtualny Sztetl


• 
  Zamek Dubiecko – strona obiektu

p • d • e Gmina Dubiecko Siedziba gminy: Dubiecko Wsie Bachórzec Drohobyczka Dubiecko Hucisko Nienadowskie Iskań Kosztowa Łączki Nienadowa Piątkowa Przedmieście Dubieckie Sielnica Słonne Śliwnica Tarnawka Winne-Podbukowina Wybrzeże Załazek Osada Dział Integralne części wsi Białka Bircza Błonie Brzezina Buraczkówka Bylacin Chełm Czerna Czerwonka Czobot Dół (Hucisko Nienadowskie) Dół (Przedmieście Dubieckie) Dolna Piątkowa Dudziakówka Dział (Nienadowa) Dział (Piątkowa) Dział (Przedmieście Dubieckie) Dział (Sielnica) Dział (Słonne) Działki Gamratka Głębokie Góra (Hucisko Nienadowskie) Góra (Przedmieście Dubieckie) Górka (Hucisko Nienadowskie) Górka (Nienadowa) Górna Piątkowa Haliga Hucisko Huta Jastrzębiec Kaliga Karczunek Kąt Kolonia Kopce Kreca Księża Łazy (Bachórzec) Łazy (Drohobyczka) Łazy (Kosztowa) Łazy (Nienadowa) Łączki Makuchowa Góra Miasteczko Nienadowa Górna Obszar (Drohobyczka) Obszar (Kosztowa) Ogrody Osz Parcelacja Pasieka Podłazie Pogorzały Połanki Poręba Poręby Potoczniówka Potok Przedsielnica Przydatki Radonówki Rędzina Serwinówka Stawiska (Bachórzec) Stawiska (Kosztowa) Śliwnica Dolna Śliwnica Górna Świnki Tarki Telegówka Widne Wielkie Pole Witryłów Witryłówka Za Potokiem Zadział Zapotok Zarąbki Zasan[1]

1. 
   ↑ Zasanie 1.) os. dom. do Sielnicy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.