Szwadron Kawalerii KOP „Olkieniki”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| |||
| Historia | |||
Państwo |  II Rzeczpospolita | ||
| Sformowanie | 1925 | ||
| Rozformowanie | 1939 | ||
| Nazwa wyróżniająca | „Olkieniki” | ||
| Dowódcy | |||
| Pierwszy | rtm. Stanisław Hejnich | ||
| Organizacja | |||
| Numer | kryptonimowy: 41[a] | ||
| Dyslokacja | Olkieniki | ||
| Formacja | Korpus Ochrony Pogranicza | ||
| Podległość | 6 Brygada OP Brygada KOP „Grodno” 33 Dywizja Piechoty | ||
Szwadron Kawalerii KOP „Olkieniki” – pododdział kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza.
Spis treści
1 Formowanie i zmiany organizacyjne
2 Żołnierze szwadronu
3 Uwagi
4 Przypisy
5 Bibliografia
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21-22 sierpnia 1924 roku, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza[2], a 17 września instrukcję określającą jego strukturę[3]. W 1925 roku został sformowany 19 szwadron kawalerii. 25 marca 1925 dowódca 23 puł ppłk Aleksander Zielo z upoważnienia dowódcy OK III przekazał sformowany przez siebie szwadron dowódcy szwadronu występującego w imieniu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Przekazaniu podlegało 3 oficerów, 2 podoficerów zawodowych, 4 kapitulantów (nadterminowych), 1 podoficer niezawodowy, 66 szeregowców. Do etatu brakowało 10 żołnierzy[4]. W marcu 1926 roku szwadron został podporządkowany dowódcy 6 Brygady Ochrony Pogranicza. Stany szwadronu były zbliżone do stanów szwadronów formowanych w 1924 roku[5]. W skład szwadronu wchodzić miały cztery plutony liniowe i drużyna dowódcy szwadronu[6]. Jednostką formującą był 23 pułk ułanów[7]. Z dniem 7 kwietnia 1925 roku na stanowisko dowódcy szwadronu został przeniesiony rotmistrz 3 pułku szwoleżerów Stanisław Hejnich[8].
W marcu 1926 roku szwadron przegrupowano na pogranicze polsko-łotewskie i użyto do bezpośredniej ochrony granicy[9]. Szwadron był podstawową jednostką taktyczną kawalerii KOP. Zadaniem szwadronu było prowadzenie działań pościgowych, patrolowanie terenu, w dzień i w nocy, na odległości nie mniejsze niż 30 km, a także utrzymywanie łączności między odwodami kompanijnymi, strażnicami i sąsiednimi oddziałami oraz eskortowanie i organizowanie posterunków pocztowych. Wymienione zadania szwadron realizował zarówno w strefie nadgranicznej, będącej strefą ścisłych działań KOP, jak również w pasie ochronnym sięgającym około 30 km w głąb kraju[10]. Szwadron był też jednostką organizacyjną, wyszkoleniową, macierzystą i pododdziałem gospodarczym[11].
W lipcu 1929 roku zreorganizowano kawalerię KOP. Zorganizowano dwie grupy kawalerii. Podział na grupy uwarunkowany był potrzebami szkoleniowymi i zadaniami kawalerii KOP w planie „Wschód”[12]. Szwadron wszedł w skład grupy północnej[13]. Przyjęto też zasadę, że szwadrony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania[13]. Obok nazwy geograficznej, do 1931 roku stosowano również numer szwadronu[14].
W 1934(?)1932[b] roku dokonano kolejnego podziału szwadronów. Tym razem na trzy grupy inspekcyjne. Szwadron wszedł w skład grupy północnej[17]. Jednostką administracyjną dla szwadronu był batalion KOP „Orany”[19].
W 1938 roku nastąpiła reorganizacja podporządkowania i struktur kawalerii KOP. Szwadrony zakwalifikowano do odpowiednich typów jednostek w zależności od miejsca stacjonowania[c]. Szwadron zakwalifikowano do grupy I[21]. Organizacja szwadronu kawalerii na dzień 20 listopada 1938 przedstawiała się następująco: dowódca szwadronu, szef szwadronu, drużyna ckm[d], drużyna gospodarcza, patrol telefoniczny i dwa plutony liniowe[20] po cztery sekcje[22], w tym sekcję rkm[11]. Liczył 2 oficerów, 1 chorążego, 8 podoficerów zawodowych, 2 podoficerów nadterminowych i 72 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 2 ckm, 2 rkm, 73 karabinki, 76 szabel. Posiadał też 83 konie wierzchowe[23]. Szwadron wchodził w skład Brygady KOP „Grodno”[21].
Rozwijany w mobilizacji alarmowej od 23 sierpniu 1939 roku[24] szwadron wszedł w skład 33 Dywizji Piechoty jako jej kawaleria dywizyjna[25].
Żołnierze szwadronu |
Dowódcy szwadronu:
- rtm. Stanisław Hejnich[26] (od 7 kwietnia 1925 – był w 1928[27])
- rtm. Stanisław Rusiecki (był w 1937)[27]?
- rtm. Stanisław Kowalewski[e] z 22 p.uł. (27 kwietnia 1937[27] – 1939[25][29])
Obsada personalna kawalerii 33 DP [29]:
- dowódca szwadronu – rtm. Stanisław Kowalewski
- zastępca dowódcy szwadronu – por. Jarosław Suchorski z 2 psk
- dowódca I plutonu – por. rez. Witold Niecziperowicz z 9 szwadronu pionierów
- dowódca II plutonu – ppor. rez. Henryk Morman z 23 p.uł.
- dowódca III plutonu – ppor. rez. Ildefons Houwalt z 23 p.uł.
Uwagi |
↑ Zarządzenie szefa sztabu KOP ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna w sprawie używania w dowództwie KOP kryptonimów zamiast nazw jednostek KOP[1]
↑ Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz podają, że podział kawalerii na trzy grupy nastąpił w 1934 roku[15][16][17].
Mijakowski i Rozdżestwieński twierdzą, że kawaleria KOP podzielona była na trzy grupy już w 1932 roku[18].
↑ W 1938 roku nastąpił podział kawalerii KOP na szwadrony typu I, II i III. Szwadrony typu I stacjonowały poza m.p. dowództw batalionów KOP, szwadrony typu II stacjonowały w m.p. batalionów KOP. Typ III posiadał szwadron „Nowe Świeciany”[20].
↑ Stan drużyny ckm w szwadronie był znacznie niższy od stanu nakazanego „Regulaminem kawalerii cz.III”. Drużyna składała się z 15 żołnierzy i 19 koni. W jej skład wchodzili: drużynowy, 2 karabinowych, 2 celowniczych, 2 taśmowych, 2 amunicyjnych, 6 koniowodnych i 4 juki[11]
↑ Kowalewski Stanisław Marian (1903-1940), rtm., w KOP od 1937. Do mobilizacji dca szwadronu kawalerii KOP „Olkieniki”. We wzreśniu 1939 dca kawalerii dywizyjnej 33 Dywizji Piechoty. Wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną 2 października 1939 w m. Bukowo koło Biłgoraja. Więzień obozu w Starobielsku. Zamordowany przez NKWD [28].
Przypisy |
↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 426.
↑ Prochwicz 2003 ↓, s. 11-12.
↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 111.
↑ Protokół zdawczo-odbiorczy ↓.
↑ Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 26.
↑ Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 21.
↑ Zarządzenie nr L.1600/o.de B./25 ↓.
↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 75 z 21 lipca 1925 roku, s. 400.
↑ Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 28.
↑ Falkiewicz 1925 ↓, s. 4-6.
↑ abc Zarządzenie nr L.5201/tj.org./38 ↓.
↑ Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 35.
↑ ab Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 34.
↑ Wiśniewska i Promińska 2013 ↓, s. 2.
↑ Prochwicz 3/1994 ↓, s. 156.
↑ Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 44.
↑ ab Prochwicz 2003 ↓, s. 51.
↑ Mijakowski i Rozdżestwieński 2013 ↓, s. 15.
↑ Zarządzenie nr L.500/Tjn.Og.Org/37 ↓, s. 1 zał. 47.
↑ ab Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 52.
↑ ab Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 58.
↑ Prochwicz 3/1994 ↓, s. 158.
↑ Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 149.
↑ Prochwicz 2003 ↓, s. 72.
↑ ab Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 78.
↑ Falkiewicz 1925 ↓, s. 35.
↑ abc Wykazy imienne oficerów KOP ↓.
↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 726.
↑ ab Mijakowski i Rozdżestwieński 2013 ↓, s. 17.
Bibliografia |
- Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
Stanisław Falkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1925.Nieznane pola: 1 oraz "odpowiedzialny".
- Krzysztof Mijakowski, Paweł Rozdżestwieński: Kawaleria Korpusu Ochrony Pogranicza. Wielka księga jazdy polskiej 1918-1939. Tom 44. Edipresse Polska SA, 2013. ISBN 978-83-7769-888-4.
- Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Barwa i Broń, 2003. ISBN 83-900217-9-4.
Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część I. Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (149), s. 148-160, 1994. Warszawa: Wydawnictwo Czasopisma Wojskowe. ISSN 0043-7182.
- Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
- Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1928, 1931 i 1934 roku. [dostęp 2016-02-15].
- Protokół zdawczo-odbiorczy przekazania przez Ministerstwo Spraw Wojskowych szwadronu kawalerii „Okleniki” Ministerstwu Spraw Wewnętrznych → Archiwum Straży Granicznej. Zespół „Brygada KOP «Grodno»”
- Zarządzenie organizacyjne dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza nr L.5201/tj.org./38 z 3 listopada 1938 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Wykazy imienne oficerów brygad, pułków, batalionów oraz pozostałych jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Zarządzenie organizacyjne dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza w sprawie sformowania dowództw 4 i 5 brygady OP, 12-20 baonów i 12-20 szwadronów Ochrony Pogranicza nr L.1600/o.de B./25 z lutego 1925.
- Zarządzenie dowódcy KOP w sprawie reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza („R.3” I Faza) nr L.500/Tjn.Og.Org/37 z 23 lutego 1937 roku.
- Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 83-88067-48-8.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
