Burzenin
| |||
| |||
Państwo | |||
Województwo | łódzkie | ||
Powiat | sieradzki | ||
Gmina | Burzenin | ||
Liczba ludności (2011) | 985 | ||
Strefa numeracyjna | (+48) 43 | ||
Kod pocztowy | 98-260 | ||
Tablice rejestracyjne | ESI | ||
SIMC | 0700884 | ||
Położenie na mapie gminy Burzenin Burzenin | |||
Położenie na mapie Polski Burzenin | |||
Położenie na mapie województwa łódzkiego Burzenin | |||
Położenie na mapie powiatu sieradzkiego Burzenin | |||
51°27′37″N 18°49′48″E/51,460278 18,830000 | |||
Burzenin – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Burzenin.
Burzenin uzyskał lokację miejską przed 1378 rokiem, zdegradowany w 1870 roku[1]. Miasto prywatne Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie sieradzkim, obwodzie sieradzkim województwa kaliskiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa sieradzkiego.
Burzenin leży nad Wartą na skraju Parku Krajobrazowego Międzyrzecza Warty i Widawki. Około 1,1 tys. mieszkańców. Miejscowość jest siedzibą gminy Burzenin. Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Majaczewice.
Duża wieś letniskowa o charakterze miasteczka, położona nad Wartą w odległości 17 km od Sieradza w kierunku pd.-wsch. Siedziba Urzędu Gminy.
Burzenin z wysokości 135 m nad ziemią
Spis treści
1 Historia
2 Zabytki
3 Gospodarka
4 Turystyka
5 Literatura
6 Przypisy
7 Linki zewnętrzne
Historia |
Pierwsza wzmianka źródłowa z 1344 r. dotyczy targów i komory celnej. Wynika z niej, że już wówczas istniało tu miasto, a co najmniej osada targowa. Otóż wtedy to król Kazimierz III Wielki w Burzeninie zwolnił mieszczan z Brzeźnicy od opłat mostowych i targowych. Za datę lokacji przyjmuje się rok 1378, gdy Ludwik Węgierski na prośbę Spytka z Burzenina, stolnika sieradzkiego, zwolnił mieszkańców na 5 lat z podatków. W 1419 r. Władysław Jagiełło odnowił prawa miejskie Burzenina. Pozwolił w tym dokumencie na jeden jarmark w roku i cotygodniowe targi, odbywające się w każdą środę. W poł. XVI w. mieszkało tu 15 rzemieślników. Położony przy szlaku solnym, aż do XVI w. czerpał Burzenin zyski z tranzytu handlu solą. Nie rozwinął się jednak nigdy w znaczący ośrodek miejski. Pod koniec XVIII w. mieszkało tu 144 mieszkańców w 45 domach. Liczne epidemie i tragiczny dla Polski wiek XIX przyczyniły się do odebrania Burzeninowi praw miejskich w 1870 r. W okresie II wojny światowej mieszkańcy wsi zostali wysiedleni ze względu na zorganizowany tu poligon niemieckich wojsk pancernych.
Zabytki |
Cennym zabytkiem jest murowany kościół pw. św. Wojciecha i św. Stanisława w Burzeninie, fundowany w 1642 r. przez Stanisława Pstrokońskiego, biskupa chełmińskiego. Zbudowany na miejscu poprzedniego, który w dokumentach z początku XIV w. określony już był jako stary. Obecny kościół, pierwotnie jednonawowy, w 1917 r. rozbudowany o nawy boczne, jest bazyliką z węższym i niższym prezbiterium, zamkniętym półkolistą absydą. Od zach. 5-kondygnacyjna wieża. Sklepienie kolebkowe z lunetami, na gurtach o późnorenesansowej dekoracji stiukowej typu kalisko-lubelskiego. Z prezbiterium do zakrystii prowadzi wejście przez barokowy marmurowy portal z herbem Poraj i epitafium zmarłych członków rodziny Pstrokońskich w zwieńczeniu. W kaplicy Matki Bożej barokowy marmurowy portal, z tablicą erekcyjną kościoła z 1642 r. Ołtarze barokowe. Na belce tęczowej krucyfiks barokowy z XVIII w. Krata kuta żelazna z przełomu XVII i XVIII w. Misa chrzcielna gotycka z XV w. W archiwum kościelnym księgi chrztów od 1826 r. i ślubów od 1830 r.
Cmentarz przykościelny otoczony murem o charakterze obronnym z wnękami od wewnątrz i otworami strzelniczymi o wykroju kluczowym.
Przy ul. Kościelnej stoi dawna synagoga (obecnie magazyn). Żydowski cmentarz był usytuowany w pobliskiej wsi Sambórz.
Na rynku stoi pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego, odsłonięty 15 VIII 1991 r. Poprzedni pomnik, odsłonięty 19 marca 1928 r., przetrwał okupację niemiecką, a został zniszczony po wojnie.
Na pd. od wsi, w odległości ok. 700 m od kościoła, na lewym brzegu rzeki Warty, widoczne fragmenty ruin obronnego dworu Burzeńskich z okresu wczesnego renesansu. Była to konstrukcja kamienno-ceglana.
Przy szosie do Szynkielowa wychodne wapieni jurajskich eksploatowane do niedawna w kamieniołomach.
Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[3] na listę zabytków wpisany jest obiekt:
- kościół parafialny pw. Świętego Krzyża, drewniany, 1642/1917, nr rej.: 805 z 28.12.1967
Gospodarka |
Obecnie atutem Burzenina są walory turystyczne oraz zakłady specjalizujące się w obsłudze rolnictwa.
Turystyka |
Z Burzenina do miasta Warty prowadzi znakowany kolorem niebieskim
pieszy szlak turystyczny „Szlak walk nad Wartą w 1939 R.”.
Literatura |
- Horbacz T., Świątynia parafialna w Burzeninie, „Na sieradzkich szlakach” 1998, nr 4/52/XIII, s. 19–21 (rzut poziomy i 5 zdjęć).
- Kołodziejski S., Tragiczne lata wojny i okupacji hitlerowskiej w Burzeninie, „Na sieradzkich szlakach” 1987, nr 4/III, s. 10–13.
- Majdański J., Materiały do dziejów Burzenina w XVI-XVIII w., „Na sieradzkich szlakach” 2001,nr 3-4/63-64/XVI, s. 2–3,
- Majdański J., Zabytki Burzenina, „Na sieradzkich szlakach” 2002, nr1-2/65-66/XVII, s. 8–9,
- Majdański J., Charakterystyka układu przestrzennego Burzenina, „Na sieradzkich szlakach” nr 2003, 1-4/69-72/XVIII, s. 27–28,
- Ruszkowski A., Sieradz i okolice, Sieradz 2000.
Przypisy |
↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 22–23.
↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 58.
↑ NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 19 września 2008].
Linki zewnętrzne |
- Dwór obronny w Burzeninie na stronie Zamki i Pałace województwa łódzkiego
- Kościół obronny w Burzeninie na stronie Zamki i Pałace województwa łódzkiego
Historia Żydów w Burzeninie na portalu Wirtualny Sztetl
Burzenin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
| ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| ||||||||
Kontrola autorytatywna (wieś w Polsce):
VIAF: 152441397
GND: 7624560-3
- WorldCat